جهان اقتصاد گزارش می دهد؛
آبگرفتگی تهران زیر سایه فقدان زیرساخت‌ها
رضا پورحسین - روزنانه نگار
جهان اقتصاد: سطح شهر تهران در روزهای اخیر بار دیگر شاهد صحنه تکراری از آبگرفتگی گسترده شد؛ صحنه‌ای که با وجود آنکه بارش‌ها شدت چشمگیری نداشتند، خیابان‌ها و بزرگراه‌ها را به حوضچه‌هایی از آب راکد تبدیل کرد و زندگی روزمره شهروندان را با اختلال‌های جدی روبه‌رو ساخت.
آب‌هایی که باید به سرعت از سطح معابر خارج می‌شدند، در نقاط مختلف شهر تجمع یافتند، عبور و مرور را مختل کردند و ترافیک را چند برابر ساختند.
این وضعیت نه تنها رفت‌وآمد مردم را با ساعات طولانی معطلی همراه کرد، بلکه مشکلات متعددی از جمله آسیب به خودروها، افزایش خطر تصادف، دشواری در دسترسی به مراکز درمانی و خدماتی و حتی نگرانی‌های بهداشتی ناشی از آب‌های آلوده را برای ساکنان به همراه آورد.
شهروندانی که صبح‌ها برای رفتن به محل کار یا انجام امور روزمره از خانه خارج می‌شدند، ناگهان خود را در میان آب‌هایی دیدند که مسیرشان را بسته بود و مجبور بودند ساعت‌ها در ترافیک سنگین و آبگرفتگی سرگردان بمانند.
این اتفاق به روشنی نشان می‌دهد که شبکه فاضلاب و سیستم جمع‌آوری آب‌های سطحی شهر تهران از ظرفیت لازم برخوردار نیست.
زیرساخت‌هایی که باید با رشد جمعیت و گسترش شهر همگام می‌شدند، سال‌هاست که در وضعیت فرسوده و ناکافی باقی مانده‌اند. کانال‌ها و مجاری آب که باید بارش‌های معمولی را به راحتی هدایت کنند، در برابر باران‌هایی که حتی شدید هم نبودند ناتوان ظاهر شدند و آب را به سطح خیابان‌ها بازگرداندند.
این ناتوانی صرفاً یک مشکل فنی نیست؛ بلکه نتیجه سال‌ها کوتاهی و اولویت‌بندی نادرست در مدیریت شهری است. شهرداری تهران که مسئولیت مستقیم نگهداری و توسعه این زیرساخت‌ها را بر عهده دارد، در این حوزه کوتاهی کرده و به جای پرداختن به نیازهای اساسی شهر، منابع و بودجه را به سمت پروژه‌هایی هدایت کرده که اولویت چندانی برای زندگی روزمره مردم ندارند.
در روز شنبه، آبگرفتگی به وضوح در بزرگراه‌های شیخ فضل‌الله نوری، کردستان و سعیدی و همچنین خیابان‌های متعدد دیگر مشاهده شد و ترافیک سنگینی را رقم زد. خودروها در میان آب‌های جمع‌شده گیر افتادند، رانندگان مجبور به تغییر مسیرهای طولانی شدند و جریان ترافیک در بخش‌های وسیعی از شهر تقریباً متوقف گردید.
این صحنه‌ها نه برای اولین بار رخ داده‌اند و نه آخرین بار خواهند بود، مگر آنکه رویکرد مدیریت شهری تغییر کند. وقتی بارانی معمولی می‌تواند چنین اختلال گسترده‌ای ایجاد کند، مشخص است که سیستم فاضلاب شهر توانایی پاسخگویی به نیازهای واقعی را ندارد.
فرسودگی لوله‌ها، انسداد کانال‌ها، کمبود ظرفیت در نقاط بحرانی و نبود برنامه‌ریزی مناسب برای مدیریت آب‌های سطحی، همگی عواملی هستند که در کنار هم این وضعیت را رقم زده‌اند.
شهرداری باید به جای صرف کردن بودجه در پروژه‌های بیهوده فرهنگی که اغلب تأثیر ملموسی بر کیفیت زندگی مردم ندارند، اولویت را به بازسازی و تقویت زیرساخت‌های اساسی شهر بدهد.
پروژه‌هایی که گاهی بیشتر جنبه نمایشی دارند و هزینه‌های سنگینی به شهر تحمیل می‌کنند، در حالی که شهروندان هر بار با بارش باران با مشکلات آبگرفتگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
بازسازی شبکه فاضلاب، لایروبی کانال‌ها، افزایش ظرفیت مجاری آب، نصب سیستم‌های نوین جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی و برنامه‌ریزی بلندمدت برای مقابله با بارش‌های فصلی، اقداماتی هستند که می‌توانند گره واقعی از مشکلات مردم باز کنند.
وقتی زیرساخت‌ها تقویت شوند، مردم دیگر مجبور نخواهند بود با یک باران معمولی ساعت‌ها درگیر آبگرفتگی و ترافیک شوند و زندگی روزمره‌شان مختل نگردد.
تجربه روزهای اخیر بار دیگر این واقعیت را یادآوری کرد که مدیریت شهری باید بر اساس نیازهای واقعی شهروندان شکل بگیرد، نه بر اساس برنامه‌هایی که فاصله زیادی با زندگی روزمره مردم دارند. آبگرفتگی‌های مکرر نه تنها کیفیت زندگی را کاهش می‌دهند، بلکه هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی سنگینی نیز به همراه دارند؛ از آسیب به خودروها و اموال شخصی گرفته تا کاهش بهره‌وری و افزایش استرس روزانه شهروندان.
اگر شهرداری واقعاً خود را مسئول رفاه و امنیت شهروندان می‌داند، باید بودجه و انرژی خود را به سمت حل این مشکلات ساختاری هدایت کند.
بازسازی زیرساخت‌های شهر تهران اقدامی ضروری است تا دیگر باران‌های معمولی به بحران‌های شهری تبدیل نشوند و مردم بتوانند با آرامش بیشتری در خیابان‌های شهر تردد کنند. این تغییر رویکرد نه تنها یک انتخاب مدیریتی، بلکه یک ضرورت برای حفظ کرامت و رفاه شهروندان است.
