ضرورت خروج برق از انحصار
محمدحسین فنایی - فعال اقتصادی
کمکاری مشهودی در میان متولیان حوزه برق کشور در سال های اخیر وجود دارد که پیامدهای آن هر روز بیش از پیش احساس میشود و زندگی مردم و فعالیت واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار داده است.
صنعتگران هزینههای مربوط به برق را بهطور کامل و منظم پرداخت میکنند و دولت نیز بودجه قابل توجهی به این بخش اختصاص میدهد، اما همچنان در اکثر ماههای سال مشکلات جدی برق و انرژی پابرجاست و محدودیتها و خاموشیها به امری عادی تبدیل شده است.
این وضعیت نه مختص زمان جنگ است و نه محصول شرایط اخیر؛ پیش از دو جنگ اخیر نیز همین بحران وجود داشت، زیرا اساساً در سالهای گذشته کمترین میزان اورهال و تعمیرات اساسی در زیرساختها انجام شده است.
فرسودگی تجهیزات، نبود نگهداری منظم و غفلت از نوسازی، ظرفیت تولید و انتقال را بهتدریج کاهش داده و امروز نتیجه آن را در خاموشیها و محدودیتها شاهد هستیم. این غفلت طولانیمدت باعث شده شبکه برق کشور نتواند پاسخگوی نیاز رو به رشد مصرف باشد و هر سال بر عمق مشکل افزوده شود.
در چنین وضعیتی، وزارت نیرو باید اجازه دهد بخش خصوصی بهطور واقعی و مؤثر وارد عرصه شود تا بتواند از ظرفیتها و سرمایههای موجود خارج از بدنه دولتی بهرهبرداری کند.
سیاستها و مدیریت حوزه برق در سالهای اخیر اشتباه بوده و این اشتباه به دو سال اخیر محدود نمیشود. از گذشته مدیریتها دچار خطا بوده و امروز وقت آن رسیده که این رویه تغییر کند و رویکردهای ناکارآمد کنار گذاشته شود.
مشخصا امروز، نباید تمام فشار بر دوش صنایع گذاشته شود، زیرا صنایع خود در حال سرمایهگذاری برای تأمین انرژی مورد نیازشان هستند و بار مضاعف محدودیتها میتواند تولید و اشتغال را تهدید کند.
تقویت خصوصیسازی با شعار و سخنرانی ممکن نیست و باید فضای عملی، قانونی و حمایتی لازم برای حضور مؤثر بخش خصوصی فراهم گردد تا انگیزه سرمایهگذاری ایجاد شود.
امروز برق بهصورت انحصاری در اختیار یک دستگاه قرار دارد و این انحصار باید شکسته شود تا رقابت و کارایی افزایش یابد.
زمان واگذاری نیروگاهها و انجام اورهال آنها توسط بخش خصوصی فرا رسیده است. حضور بخش خصوصی میتواند بهرهوری را افزایش دهد، سرمایهگذاری جدید جذب کند و از رکود و فرسودگی کنونی بکاهد و همزمان فناوریهای بهروز را وارد شبکه کند.
همزمان باید قیمتهای تمامشده بهصورت شفاف اعلام شود تا مشخص گردد منابع به کجا میرود. صنایع امروز ناچارند هزینه نیروهای اضافی و مازادی را بپردازند که در دستگاههای عریض و طویل مشغول به کار هستند و هیچ کمکی به بهبود شرایط برق و انرژی کشور نمیکنند.
شفافیت در هزینهها و حذف ساختارهای ناکارآمد، پیششرط هرگونه اصلاح جدی است. تنها با تغییر رویکرد مدیریتی، شکستن انحصار و ایجاد فضای واقعی برای بخش خصوصی میتوان به حل پایدار مشکلات انرژی امیدوار بود و آیندهای مطمئنتر برای تأمین برق کشور رقم زد.