دوئل قیمت و سلامت در بازار لوازم آرایشی

افزایش قیمت کالاهای مصرفی در سال‌های اخیر علاوه بر کوچک‌تر کردن سبد خوراک و پوشاک خانوار، رفتار مصرف‌کنندگان در بازار لوازم آرایشی و بهداشتی را نیز دستخوش تغییر کرده است. محصولاتی که پیش‌تر خرید آن‌ها هزینه‌ای معمول و دوره‌ای به‌شمار می‌رفت، امروزه در برخی برندهای شاخص به چند میلیون تومان رسیده است؛ رویدادی که بخشی از متقاضیان را به‌سوی کالاهای ارزان‌تر، برندهای گمنام و در مواردی محصولات فاقد شناسنامه روشن سوق می‌دهد.
این در حالی است که مصرف فرآورده‌های آرایشی با ترکیبات نامشخص یا تولید و نگهداری‌شده در شرایط غیراستاندارد، زمینه‌ساز تحریکات پوستی، التهاب، اگزما و واکنش‌های شدید حساسیتی خواهد بود به‌ویژه محصولات مایع و کرمی که در تماس مستقیم با پوست قرار دارند و در صورت آلودگی میکروبی، سلامت مصرف‌کننده را مستقیماً تهدید می‌کنند.
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو در تشریح عوامل اثرگذار بر افزایش قیمت اقلامی نظیر انواع کرم، ضدآفتاب و دئودورانت اظهار داشت: قیمت تمام‌شده این محصولات تحت تأثیر متغیرهای متعددی از جمله نوسانات نرخ ارز، هزینه تأمین و وابستگی به مواد اولیه وارداتی، هزینه‌های بسته‌بندی، زنجیره حمل‌ونقل، انرژی و دستمزد قرار دارد.
وی افزود: بخش عمده‌ای از ترکیبات تخصصی از جمله مواد مؤثره و فیلترهای محافظت‌کننده در برابر پرتوهای فرابنفش، وارداتی هستند از این رو نوسانات بازار ارز مستقیماً بهای تمام‌شده تولیدات داخلی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با تأکید بر تفکیک وظایف حاکمیتی میان نظارت کیفی و کنترل بازار تصریح کرد: ارزیابی تناسب افزایش قیمت‌ها با هزینه‌های واقعی تولید و همچنین رسیدگی به تخلفات گران‌فروشی، منحصراً در صلاحیت مراجع متولی قیمت‌گذاری از جمله «سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان» است و سازمان غذا و دارو مداخله‌ای در تعیین قیمت این گروه کالایی ندارد.
هاشمی یادآور شد: رسالت بنیادین این سازمان، ارزیابی و نظارت مستمر بر سلامت، اصالت، ایمنی، اثربخشی و انطباق محصولات داخلی و وارداتی با استانداردهای فنی و بهداشتی است.
وی در پاسخ به ابهامات پیرامون قیمت بالای برخی محصولات تولید داخل خاطرنشان کرد: عنوان «تولید داخل» لزوماً به‌معنای به‌کارگیری ۱۰۰ درصدی منابع بومی نیست. علاوه بر وابستگی ارزی در تأمین ترکیبات مؤثره و ملزومات بسته‌بندی، هزینه‌های استهلاک فناوری، تجهیزات تخصصی، آزمایشگاه‌های کنترل کیفی، نیروی انسانی و مصارف انرژی نیز در بهای نهایی کالا لحاظ می‌شوند بنابراین داخلی‌سازی به‌تنهایی متضمن کاهش هزینه‌های ساخت نخواهد بود.
سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره مقایسه کیفی اقلام داخلی و نمونه‌های خارجی تأکید کرد: ملاک نظارتی این سازمان، کشور مبدأ یا نشان تجاری محصول نیست بلکه انطباق ساختار فرآورده با ضوابط فنی و الزامات ایمنی و کارایی تعیین‌کننده است. کلیه محصولات داخلی جهت اخذ پروانه و توزیع، مراحل دقیق آزمایشگاهی را سپری می‌کنند و واردات رسمی نیز تابع همین پروتکل‌هاست.
وی با اشاره به بلوغ صنعتی و ارتقای فناوری شرکت‌های داخلی طی سال‌های اخیر گفت: نمی‌توان حکم کلی بر برتری یا ضعف یک گروه صادر کرد؛ سطح کیفی هر فرآورده برآیند فرمولاسیون، مرغوبیت مواد پایه، فناوری تولید و نتایج آزمون‌های بالینی آن است نه صرفاً ایرانی یا خارجی بودن محصول.
هاشمی با اشاره به اهمیت فرآورده‌هایی نظیر ضدآفتاب‌ها هشدار داد: سازمان غذا و دارو ضمن حمایت از توسعه کیفی صنایع داخلی بر این اصل تأکید دارد که هرگونه سیاست‌گذاری قیمتی یا تلاش برای کاهش بهای تمام‌شده نباید به افت استانداردهای محافظتی، افت ضریب مقابله با اشعه فرابنفش یا کاهش کارایی بالینی محصول بینجامد؛ اولویت غیرقابل‌مذاکره، صیانت از سلامت عمومی جامعه است.