جهان اقتصاد» گزارش می دهد نفت ایران با یوان در مسیر تازه هند و چین

هند بار دیگر در مرکز توجه بازار جهانی انرژی قرار گرفته است؛ این بار نه فقط به عنوان یکی از بزرگ‌ترین خریداران نفت خام، بلکه به دلیل تغییر در شیوه تسویه حساب‌های نفتی با ایران. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از چهار منبع آگاه، پالایشگاه‌های هندی در حال پرداخت بهای محموله‌های نفت خریداری‌شده از ایران با استفاده از یوان چین هستند؛ اقدامی که از طریق بانک ICICI مستقر در بمبئی و شعبه آن در شانگهای انجام می‌شود.

این تحول در شرایطی رخ داده که بازار انرژی جهان همچنان تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیکی، تحریم‌ها و نوسانات عرضه و تقاضا قرار دارد. طبق گزارش رویترز، دولت آمریکا ماه گذشته معافیت‌های ۳۰ روزه‌ای برای خرید نفت ایران و روسیه در دریا صادر کرده بود تا از افزایش قیمت‌های جهانی انرژی جلوگیری کند. با این حال، تداوم این سیاست‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و برخی منابع از عدم تمدید آن خبر می‌دهند.

در همین چارچوب، شرکت دولتی «ایندین اویل» به عنوان بزرگ‌ترین پالایشگاه هند، اوایل ماه جاری حدود دو میلیون بشکه نفت ایران به ارزش تقریبی ۲۰۰ میلیون دلار خریداری کرده است. این نخستین خرید قابل توجه نفت ایران توسط این شرکت در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. محموله مذکور توسط نفتکش بسیار بزرگ «جایا» حمل شده است.

همزمان، منابع آگاه گزارش داده‌اند که چهار نفتکش حامل نفت ایران نیز اجازه پهلوگیری در بنادر هند را برای پالایشگاه خصوصی «ریلاینس اینداستریز» دریافت کرده‌اند. بر اساس داده‌های کشتیرانی، تاکنون یکی از این کشتی‌ها با نام «ام تی فلیسیتی» محموله خود را تخلیه کرده است.

اما بخش مهم و قابل توجه این معاملات، نحوه تسویه مالی آن‌هاست. بر اساس این گزارش، هر دو پالایشگاه هندی از طریق بانک ICICI، وجوه مربوط به خرید نفت را به یوان چین تبدیل کرده و از طریق شعبه شانگهای این بانک به حساب فروشندگان واریز می‌کنند. نکته قابل توجه این است که هویت دقیق فروشندگان در این معاملات قابل شناسایی نیست.

نکته دیگر آن است که پالایشگاه‌های هندی در ماه‌های اخیر از یوان چین برای تسویه برخی خریدهای نفتی از روسیه نیز استفاده کرده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد استفاده از ارز چین در تجارت انرژی این کشور در حال گسترش است.

این روند از نگاه تحلیلگران اقتصادی، صرفاً یک تغییر فنی در روش پرداخت نیست، بلکه نشانه‌ای از تحولات آرام در ساختار مالی تجارت جهانی انرژی است. سال‌هاست که دلار آمریکا نقش اصلی را در معاملات نفتی جهان ایفا می‌کند، اما اکنون استفاده از ارزهای جایگزین در برخی مسیرهای تجاری، به‌ویژه میان کشورهایی که تحت فشار تحریم‌ها یا محدودیت‌های بانکی هستند، رو به افزایش است.

برای ایران، این مدل تسویه می‌تواند به عنوان یکی از مسیرهای عملی برای ادامه صادرات نفت در شرایط محدودیت‌های بانکی تلقی شود. برای هند نیز این رویکرد بیشتر جنبه عمل‌گرایانه دارد؛ دهلی‌نو تلاش می‌کند امنیت انرژی خود را بدون وابستگی کامل به نظام مالی دلاری تأمین کند و در عین حال روابط خود با تأمین‌کنندگان اصلی نفت را حفظ نماید.

در مجموع، استفاده از یوان در معاملات نفتی میان ایران و هند، اگرچه در مقیاس جهانی هنوز محدود است، اما می‌تواند نشانه‌ای از حرکت تدریجی بازار انرژی به سمت چندقطبی شدن ارزهای تسویه باشد؛ روندی که در صورت تداوم، ممکن است در آینده بخشی از موازنه مالی تجارت نفت را بازتعریف کند.