طغیان مصالح سد مسکن را شکست

جهان اقتصاد: در زمستان ۱۴۰۴، شاخص قیمت نهاده‌های ساختمان‌های مسکونی شهر تهران به سطح ۲۷۸.۶ واحد رسید. این رقم نشان‌دهنده جهش قابل توجه هزینه‌های ساخت‌وساز در پایتخت است.

نسبت به فصل پاییز، این شاخص ۳۶.۰ درصد افزایش یافته که خود حاکی از شتاب‌گیری تورم در بخش مسکن طی ماه‌های سرد سال است. این رشد فصلی نه تنها تحت تأثیر نوسانات ارزی و افزایش قیمت مواد اولیه قرار گرفته، بلکه زنجیره تأمین مصالح ساختمانی را نیز تحت فشار قرار داده است.

مقایسه با فصل مشابه سال قبل نیز حیرت‌انگیز است؛ شاخص ۹۶.۸ درصد رشد کرده و این امر نگرانی‌هایی را در خصوص پایداری بازار مسکن و قدرت خرید متقاضیان ایجاد کرده است.

در چهار فصل منتهی به پایان زمستان ۱۴۰۴، شاخص قیمت نهاده‌ها نسبت به دوره مشابه سال قبل ۶۱.۸ درصد افزایش داشته است. این تورم سالانه بالا، میانگین هزینه‌های ساخت یک واحد مسکونی را به شکل محسوسی بالا برده و می‌تواند بر قیمت نهایی خانه‌های نوساز تأثیر مستقیم بگذارد.

باید توجه داشت که تورم فصلی نهاده‌های ساختمان در این فصل به ۳۶.۰ درصد رسید که نسبت به فصل قبل ۱۷.۶ واحد درصد بیشتر است.

چنین افزایشی در بازه زمانی کوتاه، سیگنال روشنی از التهاب بازار مصالح به شمار می‌رود. فعالان صنعت ساختمان اذعان دارند که این روند اگر ادامه یابد، می‌تواند پروژه‌های عمرانی و خصوصی را با تأخیر یا حتی توقف مواجه کند.

بررسی جزئی‌تر گروه‌های اجرایی، تفاوت‌های معناداری را آشکار می‌سازد. در زمستان ۱۴۰۴، بیشترین تورم فصلی با ۷۳.۳ درصد به گروه اجرایی «چوب» تعلق داشت. این گروه شامل انواع چوب‌های ساختمانی، تخته‌ها و مصالح چوبی مورد استفاده در نازک‌کاری و سازه‌های چوبی است.

دلایل اصلی این جهش را می‌توان در وابستگی نسبی به واردات، افزایش نرخ ارز و محدودیت‌های تأمین چوب داخلی جستجو کرد. در مقابل، کمترین تورم فصلی با ۷.۴ درصد مربوط به گروه «بلوک سفالی و آجر» بود.

این مصالح که بخش عمده‌ای از بدنه اصلی ساختمان را تشکیل می‌دهند، به دلیل تولید داخلی گسترده و وجود ظرفیت‌های تولیدی بالا، نسبتاً آرام‌تر با تورم مواجه شدند.

این تفاوت نشان می‌دهد که تورم نهاده‌ها در همه بخش‌ها یکسان نبوده و برخی مواد همچنان نسبت به شوک‌های قیمتی مقاوم‌تر هستند.

تورم نقطه‌به‌نقطه نهاده‌های ساختمان نیز در این فصل به ۹۶.۸ درصد رسید. این شاخص نسبت به فصل مشابه سال قبل ۳۵.۵ واحد درصد افزایش داشته و بیانگر شدت‌گیری فشارهای تورمی در طول یک سال کامل است.

در نقطه مقابل، گروه «کرایه ماشین‌آلات» با ۲۸.۸ درصد کمترین تورم نقطه‌به‌نقطه را ثبت کرد. این گروه شامل هزینه اجاره تجهیزات سنگین مانند بیل مکانیکی، جرثقیل و میکسرهای بتن است که بخشی از آن تحت کنترل سیاست‌های ارزی و سوخت قرار دارد و لذا نوسان کمتری را تجربه کرده است.

نگاهی به تورم سالانه در چهار فصل منتهی به زمستان ۱۴۰۴ نیز وضعیت مشابهی را ترسیم می‌کند. تورم سالانه نهاده‌های ساختمان ۶۱.۸ درصد بوده که نسبت به دوره مشابه سال قبل ۱۶.۹ واحد درصد افزایش یافته است.

این رشد مستمر، میانگین بلندمدت هزینه‌های ساخت را تغییر داده و سرمایه‌گذاران را به بازنگری در محاسبات مالی خود وادار کرده است. در این بخش نیز گروه «چوب» با ۱۱۶.۰ درصد بیشترین تورم سالانه را به خود اختصاص داد. این امر چوب را به یکی از پرچالش‌ترین نهاده‌های ساختمانی در سال مورد بررسی تبدیل کرده است. در حالی که گروه «شیشه» با ۲۹.۴ درصد کمترین تورم سالانه را ثبت کرد. شیشه به عنوان مصالحی که در پنجره‌ها، نما و برخی المان‌های دکوراتیو کاربرد دارد، توانسته با تورم کمتری همراه باشد که احتمالاً به دلیل تنوع تولیدکنندگان داخلی و رقابت در بازار آن است.

این آمارها در مجموع تصویری از یک بازار ساختمانی پرنوسان را ارائه می‌دهند. افزایش شدید شاخص قیمت نهاده‌ها به ویژه در گروه‌هایی مانند چوب، می‌تواند زنجیره تأمین را مختل کند و هزینه تمام‌شده مسکن را بالا ببرد. در شرایطی که تقاضای مسکن همچنان بالاست، این تورم می‌تواند بر قدرت خرید خانوارها تأثیر منفی گذاشته و بازار را به سمت رکود یا جهش‌های قیمتی نامتعادل سوق دهد.

کارشناسان معتقدند سیاست‌گذاران باید با تقویت تولید داخلی مصالح کلیدی، مدیریت واردات و کنترل نرخ ارز، جلوی تشدید این تورم را بگیرند. علاوه بر این، تفاوت تورم در گروه‌های مختلف نشان‌دهنده نیاز به برنامه‌ریزی دقیق‌تر در انتخاب مصالح است. سازندگان می‌توانند با جایگزینی هوشمندانه برخی مواد پرتورم با گزینه‌های داخلی و مقاوم‌تر، هزینه‌ها را مدیریت کنند.

اما طغیان قیمت مصالح پدیده ای است که قطعا کمر‌ خریداران را خواهد شکست و رسیدن به مسکن را دشوارتر می کند.