«جهان اقتصاد» گزارش می دهد بازار نفت در دوراهی، رهایی از ریسک جنگ یا غرق در مازاد جهانی؟

بازار جهانی نفت در هفته‌های اخیر شاهد رفتارهای قیمتی چشم‌گیری بوده است که تحلیل‌گران مالی و انرژی از آن به‌عنوان لحظه‌ای تاریخی در توازن قدرت ژئوپلیتیک و اقتصاد جهانی یاد می‌کنند. داده‌های تازه نشان می‌دهد قیمت نفت با کاهش نگرانی‌ها درباره تنش‌های نظامی بین آمریکا و ایران در حال عقب‌نشینی است، ولی در عین حال نشانه‌های مازاد عرضه جهانی و چشم‌انداز ضعیف تقاضا، فشارهای پایداری بر بازار نفت وارد می‌کند وضعیتی که می‌تواند بازار انرژی را تا ماه‌ها متلاطم نگه دارد.

در معاملات روز جمعه، قیمت نفت جهانی کاهش اندکی را تجربه کرد تا برای دومین هفته متوالی روند نزولی خود را حفظ کند. نفت برنت که یکی از شاخص‌های اصلی قیمت نفت جهان به‌شمار می‌آید، با حدود ۰.۳ درصد افت در حوالی ۶۷ دلار در هر بشکه معامله شد، در حالی که نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز پایین‌تر از ۶۳ دلار قرار گرفت.

فعالان بازار به این عقب‌نشینی قیمتی به‌عنوان بازتابی از کاهش نگرانی‌های ژئوپلیتیکی نگاه می‌کنند، به‌ویژه پس از اظهارات مقامات آمریکایی مبنی بر احتمال پیشرفت در مذاکرات با ایران و کاهش احتمال درگیری مستقیم نظامی در خاورمیانه. این موضوع باعث شد تا معامله‌گران ریسک‌های سیاسی را کمتر در قیمت نفت لحاظ کنند و به سمت نگرش‌های بنیادین عرضه و تقاضا متمایل شوند.

طی هفته‌های گذشته، بازار نفت به‌شدت تحت تاثیر اخبار سیاسی قرار داشت؛ اخبار از احتمال تنش و حتی درگیری نظامی بین آمریکا و ایران گرفته تا تحولات در روابط بین‌الملل، همه باعث می‌شد قیمت‌ها بالا و پایین شوند. اما اکنون آن حرکت‌های تند قیمت که از ریسک نظامی ناشی می‌شد، تا حد زیادی فروکش کرده است. تحلیلگران می‌گویند که کاهش ریسک جنگ، فضایی آرام‌تر برای بازار ایجاد کرده است تا قیمت‌ها بازتاب‌دهنده عوامل اقتصادی واقعی‌تر باشد.

با این حال، باید توجه داشت که نگرانی‌های ژئوپلیتیکی هنوز کاملاً از صحنه خارج نشده‌اند. اعلام آماده‌باش نظامی آمریکا برای اعزام ناوهای بیشتر به منطقه، مذاکرات دیپلماتیک پیچیده، و اظهارات مقامات در مورد لزوم حفظ حضور نظامی تا حصول توافق نهایی، نشان می‌دهد که ریسک‌های سیاسی می‌توانند مجدداً به صدر اخبار بازار نفت بازگردند.

در کنار ریسک سیاسی، عامل بنیادی عرضه و تقاضا به‌طور فزاینده‌ای بر قیمت‌ها تاثیرگذار شده است. آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در گزارش ماهانه خود اعلام کرده است که رشد تقاضای جهانی برای نفت در سال میلادی جاری ضعیف‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی خواهد بود و در مقابل عرضه جهانی به‌طور نسبی افزایش می‌یابد وضعیتی که می‌تواند بازار را به سمت مازاد عرضه حرکت دهد.

در چنین فضایی، حتی افزایش اولیه قیمت‌ها در اوایل هفته به دلیل گمانه‌زنی درباره خطرات ژئوپلیتیکی نیز نتوانست از فشار نهایی نزولی جلوگیری کند. افزایش ذخایر نفت خام آمریکا و نشانه‌های اقتصادی مبنی بر کاهش تقاضای انرژی در بزرگ‌ترین اقتصاد جهان، از عوامل کلیدی هستند که معامله‌گران را به احتیاط بیشتر در بازار وا داشته‌اند.

یکی از مهم‌ترین تحولات عرضه در بازار نفت، بازگشت نفت ونزوئلا به بازار جهانی است. انتظار می‌رود که تولید نفت این کشور افزایش یابد و از حدود ۸۸۰ هزار بشکه در روز فعلی به بیش از ۱.۲ میلیون بشکه در روز برسد. این موضوع نه‌تنها بازار جهانی را با عرضه بیشتر روبه‌رو می‌کند بلکه باعث کاهش تدریجی نوسانات و افزایش ثبات نسبی قیمت‌ها می‌شود.

وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز در هفته‌های اخیر مجوزهای بیشتری برای بخش انرژی ونزوئلا صادر کرده است و این سیاست‌ها می‌تواند سهم ونزوئلا در بازار جهانی نفت را بیش از پیش افزایش دهد. همچنین گزارش‌های رسمی نشان می‌دهند که فروش نفت ونزوئلا تحت کنترل آمریکا تا به امروز بیش از یک میلیارد دلار بوده و پیش‌بینی می‌شود بیش از پنج میلیارد دلار دیگر نیز در ماه‌های آینده به این رقم افزوده شود.

در سطح جهانی، نشانه‌های ضعف تقاضا یکی از مهم‌ترین موج‌های فشار بر قیمت‌هاست. داده‌های اقتصادی از اروپا و آسیا نشان می‌دهند که به‌دلیل رشد اقتصادی کندتر، مصرف انرژی نیز با افت مواجه شده است. بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان اکنون با ترکیبی از کندی رشد اقتصادی و تلاش برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی دست به گریبان هستند، که این امر موجب کاهش تقاضای نفت شده است.

به‌علاوه، ادامه نگرانی‌ها در مورد مازاد عرضه جهانی، به‌ویژه در نیمه اول امسال، باعث شده است بسیاری از تحلیلگران پیش‌بینی کنند که قیمت نفت ممکن است حتی پایین‌تر از ۵۵ دلار در هر بشکه نیز سقوط کند، هرچند تحقق این سناریو به شرایط جدید تقاضا بستگی دارد.

با توجه به داده‌های موجود، می‌توان گفت بازار نفت در مرحله حساسی از چرخه قیمتی قرار دارد. اگر تنش‌های ژئوپلیتیکی مجدداً شدت بگیرند، بازار ممکن است شاهد بازگشت ناگهانی ریسک‌پذیری باشد و قیمت‌ها افزایش یابد. از سوی دیگر، اگر روند ضعیف تقاضا و مازاد عرضه ادامه یابد، فشار نزولی قوی‌تری بر قیمت‌ها وارد خواهد شد.

در مجموع، تحلیل‌گران معتقدند که در ماه‌های پیش رو، قیمت نفت تابع توازن میان تنش‌های سیاسی در خاورمیانه، سیاست‌های تولید اعضای اوپک‌پلاس، و نشانه‌های اقتصادی واقعی تقاضا خواهد بود وضعیتی که می‌تواند بازار را تا حد زیادی ناپایدار کند و فرصت‌های سود و ریسک‌های قابل‌توجهی برای سرمایه‌گذاران و تولید‌کنندگان ایجاد کند.