انرژی تجدیدپذیر پشت سد موانع اجرایی؛ ظرفیت تولید زمانی ارزشمند است که به بهره‌برداری برسد
داوود مددی - رئیس انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر
توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را نمی‌توان صرفاً با تعداد پروژه‌های تعریف‌شده یا ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده سنجید؛ معیار اصلی، برقی است که واقعاً تولید می‌شود و می‌تواند بخشی از نیاز کشور را پاسخ دهد. ورود حدود ۶ هزار مگاوات برق تجدیدپذیر به مدار، نشانه‌ای از پیشرفت این حوزه است، اما وجود ۱۵۰۰ تا ۲ هزار مگاوات پروژه در حال احداث نشان می‌دهد که فاصله میان آغاز سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری نهایی همچنان یکی از مسائل مهم این صنعت است.
اهمیت این فاصله زمانی بیشتر روشن می‌شود که موانع اجرایی پروژه‌ها را در نظر بگیریم. واردات تجهیزات، تغییرات نرخ ارز و کمبود برخی کالاها، فقط مشکلات روزمره پیمانکاران و سرمایه‌گذاران نیستند؛ این عوامل می‌توانند زمان‌بندی طرح‌ها را برهم بزنند، هزینه تمام‌شده را افزایش دهند و پیش‌بینی‌پذیری سرمایه‌گذاری را کاهش دهند. در چنین شرایطی، حتی پروژه‌ای که منابع مالی و مراحل اجرایی آن تا حدی فراهم شده است، ممکن است به دلیل تأخیر در تأمین یک تجهیز یا افزایش ناگهانی هزینه‌ها، با وقفه مواجه شود.
برای صنعتی که توسعه آن به استمرار سرمایه‌گذاری و اعتماد فعالان اقتصادی وابسته است، بی‌ثباتی در تأمین تجهیزات و هزینه‌ها پیامدهای بلندمدتی دارد. سرمایه‌گذار زمانی برای ورود به پروژه‌های جدید انگیزه کافی خواهد داشت که بتواند برآورد قابل اتکایی از هزینه‌ها، زمان اجرا و شرایط بهره‌برداری داشته باشد. اگر هر مرحله از اجرای طرح با احتمال تغییرات پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو باشد، بخشی از منابع مالی به جای توسعه ظرفیت جدید، صرف جبران هزینه‌های اضافی و تأخیرها خواهد شد.
از این منظر، حفظ روند اجرای پروژه‌های آغازشده باید در کنار تعریف طرح‌های تازه، در اولویت سیاست‌گذاری قرار گیرد. افزایش ظرفیت اسمی روی کاغذ، بدون فراهم‌کردن شرایط تکمیل پروژه‌ها، نمی‌تواند به همان نسبت به افزایش تولید واقعی برق منجر شود. تسهیل واردات تجهیزات ضروری، کاهش موانع اداری، ایجاد ثبات بیشتر در مقررات و پیش‌بینی سازوکارهایی برای مدیریت آثار تغییرات ارزی می‌تواند به کوتاه‌تر شدن فاصله میان سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری کمک کند.
همچنین لازم است مشکلات پروژه‌ها به‌صورت موردی و بر اساس میزان اثرگذاری آنها بر زمان تکمیل بررسی شود. شناسایی تجهیزات گلوگاهی، اولویت‌بندی تخصیص منابع و هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط می‌تواند مانع از آن شود که یک مشکل محدود، بهره‌برداری از کل یک طرح را به تأخیر بیندازد. حمایت مؤثر نیز الزاماً به معنای پرداخت منابع بیشتر نیست؛ گاهی حذف یک مانع مقرراتی یا تسریع در تأمین یک قطعه، اثر بیشتری بر پیشرفت پروژه دارد.
ظرفیت ۶ هزار مگاواتی واردشده به مدار، نقطه اتکایی برای ادامه مسیر است و پروژه‌های در دست احداث نیز فرصت افزایش تولید را فراهم می‌کنند. با این حال، تبدیل این فرصت به دستاوردی پایدار، به سیاست‌هایی نیاز دارد که اجرای پروژه‌ها را از نوسانات و موانع قابل پیشگیری مصون‌تر کند. توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر زمانی شتاب می‌گیرد که فعالان این صنعت نه‌تنها بتوانند پروژه‌ای را آغاز کنند، بلکه از امکان تکمیل آن در زمان و هزینه قابل پیش‌بینی نیز اطمینان داشته باشند.
