هماهنگی در سیاستگذاری؛ شرط اساسی ساماندهی بازار خودرو
شهباز حسنپور بیگلری ـ عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
بازار خودرو یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی کشور است که تصمیمهای مرتبط با آن، آثار مستقیمی بر تولید، سرمایهگذاری، اشتغال و معیشت مردم بر جای میگذارد. از همین رو، هرگونه تغییر در ساختار تصمیمگیری و فرآیندهای تنظیم بازار باید با دقت، بررسی کارشناسی و در نظر گرفتن همه ابعاد آن انجام شود. یکی از موضوعاتی که در ماههای اخیر مورد توجه قرار گرفته، بحث حذف نهاد سیاستگذار صنعتی از فرآیند قیمتگذاری خودرو است؛ اقدامی که در صورت نبود یک سازوکار جایگزین شفاف، منسجم و پاسخگو، میتواند پیامدهای قابل توجهی برای صنعت و بازار به همراه داشته باشد.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که بازار خودرو صرفاً با تعیین قیمت مدیریت نمیشود، بلکه نیازمند هماهنگی میان سیاستهای تولید، تأمین قطعات، واردات، عرضه، تنظیم بازار و حمایت از مصرفکننده است. هرگونه تصمیم درباره قیمت، زمانی میتواند اثربخش باشد که با سایر سیاستهای صنعتی و تجاری همسو باشد. در غیر این صورت، احتمال ایجاد شکاف میان اهداف تولیدکنندگان، نیازهای بازار و انتظارات مصرفکنندگان افزایش خواهد یافت.
در ساختار فعلی، سیاستگذاری صنعتی و تنظیم بازار در تعامل با نهادهای مختلف انجام میشود و مسئولیت قیمتگذاری نیز بر اساس قوانین و مصوبات میان دستگاههای مرتبط تقسیم شده است. بنابراین، حذف هر یک از حلقههای تصمیمسازی بدون تعریف دقیق مسئولیتها و ایجاد سازوکاری جایگزین، ممکن است موجب کاهش هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و افزایش ابهام در فرآیند تصمیمگیری شود.
از سوی دیگر، یکی از مهمترین چالشهای بازار خودرو، اختلاف میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است. این فاصله علاوه بر ایجاد زمینه برای فعالیتهای سوداگرانه، موجب کاهش شفافیت و شکلگیری انتظارات تورمی میشود. کاهش این فاصله نیازمند مجموعهای از سیاستهای هماهنگ در حوزه افزایش تولید، تسهیل واردات، مدیریت عرضه و اصلاح نظام قیمتگذاری است و نمیتوان تنها با تغییر مسئولیت یک نهاد، انتظار حل مشکلات ساختاری بازار را داشت.
در کنار این موضوع، واردات خودرو نیز به عنوان یکی از ابزارهای تنظیم بازار، نقش مهمی در ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا دارد. اجرای صحیح سیاستهای وارداتی، در کنار حمایت از تولید داخلی، میتواند به افزایش رقابت، ارتقای کیفیت محصولات و کاهش التهاب بازار کمک کند. تحقق این اهداف نیز مستلزم هماهنگی کامل میان سیاستگذاران صنعتی، تجاری و اقتصادی کشور است.
در نهایت، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، ایجاد یک نظام تصمیمگیری منسجم، شفاف و پاسخگو است؛ نظامی که مسئولیت هر بخش بهطور دقیق مشخص باشد و سیاستهای تولید، واردات، قیمتگذاری و تنظیم بازار در یک مسیر واحد حرکت کنند. تنها در چنین شرایطی میتوان به ثبات بازار خودرو، افزایش اعتماد فعالان اقتصادی و تأمین منافع تولیدکنندگان و مصرفکنندگان به صورت همزمان امیدوار بود.
