وضعیت اورژانسی صنعت هواپیمایی

جهان اقتصاد: وضعیت بد و خطرناک پرواز کرمانشاه به مشهد بار دیگر کیفیت سفر هوایی در ایران را زیر ذره بین برد و این سوال ایجاد می‌شود که دقیقا برای کدام کیفیت سفر به صورت مداوم قیمت بلیت هواپیما بالا می‌رود. 

ویدیوهایی که از داخل کابین یکی از پروازهای مرتبط با مسیر کرمانشاه و مشهد منتشر شد، لحظات پرتنش و دلهره‌آوری را نشان می‌داد که در آن بخش‌هایی از کابین هواپیما دچار آسیب و شکستگی شده بود و مسافران لحظاتی پر از استرس و وحشت را تجربه کردند.  
هرچند مقامات فرودگاهی اعلام کردند که هیچ‌کس آسیب ندیده و در نهایت مسافران به مقصد رسیدند اما این حادثه تنها یکی از نمونه‌های تکراری نقص فنی، تأخیرهای طولانی و تعویض‌های متعدد هواپیما در سال های اخیر بود. 
 این اتفاقات در حالی رخ می‌دهد که ناوگان هوایی کشور با مشکلات ساختاری و کمبود هواپیماهای سالم دست‌وپنجه نرم می‌کند و ایرلاین‌هایی که گاهی تنها یک هواپیمای فعال دارند، مدام با نقص فنی مواجه می‌شوند. 
افزایش چند میلیون تومانی قیمت بلیت هواپیما در فاصله چند ماه، همراه با تأخیرهای مکرر و بی‌پاسخ ماندن گلایه مسافران، به یکی از جدی‌ترین چالش‌های حمل‌ونقل هوایی کشور تبدیل شده است.  
مسافران، در حالی که خدماتی که دریافت می‌کنند نه تنها بهبود نیافته بلکه با ریسک‌های ایمنی و بی‌نظمی همراه است. حبیب قاسمی، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگویی با انتقاد شدید از وضعیت فعلی، علت اصلی این بی‌نظمی را خلأ قانونی و واگذاری مسئولیت قیمت‌گذاری به انجمن صنفی ایرلاین‌ها در برنامه هفتم توسعه می‌داند و تأکید می‌کند: «از زمانی که مجلس در برنامه هفتم توسعه، انجمن صنفی را مسئول قیمت‌گذاری کرد، ایرلاین‌ها مبسوط‌الید شدند و هیچ توضیحی هم به مردم نمی‌دهند.  
این اشکال به مجلس وارد است که ساختار درستی را در نظر نگرفته است.» او اشاره می‌کند که بر اساس قانون، قیمت‌گذاری بلیت هواپیما ممنوع شده و یک انجمن صنفی در این رابطه تصمیم می‌گیرد و هر از گاهی که اراده می‌کنند یا محدودیت‌هایی پیش می‌آید، سوءاستفاده می‌کنند. 
 قیمت بلیت ممکن است در یک بازه ده روزه حتی تا به صورت میلیون تومانی افزایش پیدا کند، بدون آن‌که نظارتی مؤثر وجود داشته باشد یا پاسخی به شکایات مردم داده شود. 
این وضعیت نشان‌دهنده یک چرخه معیوب است که در آن مسافران هم هزینه بیشتری می‌پردازند و هم کیفیت و ایمنی کمتری دریافت می‌کنند.  
تأخیرهای مکرر، لغو پروازها، تعویض‌های ناگهانی هواپیما و حالا حتی حوادثی که کابین را آسیب می‌زند و وحشت ایجاد می‌کند، اعتماد عمومی به صنعت هوایی را بیش از پیش کاهش داده است. 
 ایرلاین‌ها در شرایطی که ناوگان فرسوده و کمبود قطعات به دلیل تحریم‌ها و مشکلات تأمین وجود دارد، آزادی عمل گسترده‌ای در تعیین قیمت پیدا کرده‌اند اما در مقابل تعهد کافی به ارائه خدمات استاندارد و پاسخگویی ندارند.  
انجمن صنفی که مسئول قیمت‌گذاری شده، گاهی خود به شکل چارتری عمل می‌کند و نظارتی بر خالی‌فروشی یا افزایش‌های ناگهانی وجود ندارد.  
مجلس که این ساختار را در برنامه هفتم ایجاد کرده، اکنون با انتقادهایی مواجه است که چرا سازوکار نظارتی قوی‌تری پیش‌بینی نکرده و چرا مردم در برابر این بی‌نظمی‌ها بی‌پناه مانده‌اند. 
سوال اساسی اینجاست که افزایش مداوم قیمت بلیت هواپیما دقیقاً در ازای چه کیفیتی است؟ 
 آیا مسافرانی که برای سفرهای ضروری یا زیارتی هزینه‌های سنگین می‌پردازند، باید هر بار نگران نقص فنی، تأخیرهای چندساعته و حتی خطر آسیب به کابین باشند؟  
وقتی یک پرواز ساده بین دو شهر داخلی به چندین تلاش و تعویض هواپیما نیاز دارد و در نهایت ویدیوهایی از وحشت داخل کابین منتشر می‌شود، افزایش چند میلیون تومانی قیمت چگونه توجیه می‌شود؟ 
 این وضعیت نه تنها اقتصاد خانوارها را تحت فشار قرار می‌دهد، بلکه ایمنی مسافران را نیز به خطر می‌اندازد و نشان می‌دهد که صنعت هوایی کشور نیازمند اصلاحات اساسی در حوزه نظارت، قیمت‌گذاری و نگهداری ناوگان است.  
تا زمانی که خلأ قانونی برطرف نشود و مسئولیت‌پذیری واقعی جایگزین آزادی عمل بدون پاسخگویی نشود، چنین حوادثی و چنین افزایش‌های قیمتی ادامه خواهد یافت و کیفیت سفر هوایی همچنان زیر ذره‌بین انتقادها باقی می‌ماند. 
 مردم حق دارند بدانند که پولی که می‌پردازند، صرف چه چیزی می‌شود و چرا با وجود افزایش هزینه‌ها، امنیت و نظم پروازها بهبود نمی‌یابد. 
تا زمانی که تحریم ها علیه ایران ادامه دارد باید انتظار چنین وضعیت بد و اورژانسی در صنعت هواپیمایی کشور داشت و یکی از ضروری ترین اقدامات پس از رفع تحریم‌ها باید خرید هواپیما و بازسازی خطوط هوایی کشور باشد.