جهان اقتصاد گزارش می دهد؛
فرسودگی در ایستگاه خودروهای اینترنتی
رضا پورحسین - روزنامه نگار
جهان اقتصاد: رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم با اشاره به مطالعه انجامشده روی ناوگان تاکسیهای اینترنتی تهران اعلام کرد که ناوگان سواری تاکسی اینترنتی در پایتخت حدود ۵۴۰ هزار خودروی فعال دارد.
این خودروها ماهانه حدود ۵۰۰ میلیون کیلومتر پیمایش میکنند و در همین مدت حدود ۶۰ میلیون لیتر بنزین مصرف میکنند.
وی افزود که حدود ۶۳ درصد این ناوگان بیش از ۱۰ سال عمر دارند و ۴۱ درصد نیز بیش از ۱۵ ساله هستند.
همچنین حدود ۶۴ درصد پیمایش توسط خودروهای بالای ۱۰ سال و ۴۲ درصد توسط خودروهای بالای ۱۵ سال انجام میشود.
طاهری گفت بر اساس این بررسی حدود ۳۰ هزار و ۶۰۰ خودروی پرپیمایش بالای ۱۰ سال بهعنوان گروه هدف نوسازی شناسایی شدهاند که ماهانه حدود ۱۴ میلیون و ۶۸۸ هزار لیتر بنزین مصرف میکنند.
این ارقام نشاندهنده حجم بالای فعالیت ناوگان تاکسیهای اینترنتی در تهران و سهم قابلتوجه آن در مصرف سوخت و انتشار آلایندههاست.
با توجه به جمعیت بالای پایتخت و وابستگی روزافزون شهروندان به خدمات حملونقل آنلاین، فعالیت مداوم این خودروها تأثیر مستقیمی بر کیفیت هوا و مصرف انرژی دارد.
خودروهای قدیمیتر معمولاً راندمان سوخت پایینتری دارند و میزان آلایندگی آنها نسبت به مدلهای جدیدتر بیشتر است. از این رو، تمرکز بخش عمدهای از پیمایش بر روی خودروهای بالای ۱۰ و ۱۵ سال، اهمیت برنامهریزی برای نوسازی را دوچندان میکند.
شناسایی ۳۰ هزار و ۶۰۰ خودروی پرپیمایش بهعنوان گروه هدف، رویکردی عملیاتی برای اولویتبندی است؛ زیرا این خودروها با وجود تعداد محدودتر، سهم قابلتوجهی از مصرف بنزین را به خود اختصاص میدهند و جایگزینی آنها میتواند کاهش محسوسی در مصرف سوخت و انتشار گازهای گلخانهای و آلایندههای محلی ایجاد کند.
مطالعه انجامشده تصویری روشن از ساختار سنی ناوگان ارائه میدهد. وقتی نزدیک به دو سوم خودروها بیش از یک دهه عمر دارند و بیش از چهار دهم آنها از مرز ۱۵ سال عبور کردهاند، طبیعی است که میانگین مصرف سوخت و میزان آلایندگی بالاتر از استانداردهای روز باشد.
این موضوع بهویژه در شرایطی اهمیت دارد که تهران با چالشهای مزمن آلودگی هوا مواجه است و بخش حملونقل یکی از منابع اصلی انتشار ذرات معلق و اکسیدهای نیتروژن محسوب میشود.
کاهش مصرف بنزین از طریق نوسازی نه تنها به بهبود کیفیت هوا کمک میکند، بلکه از منظر اقتصادی نیز میتواند فشار بر منابع سوخت کشور را کم کند. مصرف ماهانه ۱۴ میلیون و ۶۸۸ هزار لیتر توسط گروه هدف نشان میدهد که حتی بخشی از ناوگان میتواند تأثیر قابلتوجهی داشته باشد و برنامههای حمایتی برای جایگزینی این خودروها باید با دقت و سرعت طراحی شود.
علاوه بر جنبههای زیستمحیطی، ابعاد اجتماعی و اقتصادی نیز قابلتوجه است. رانندگان تاکسیهای اینترنتی اغلب برای کسب درآمد روزانه وابسته به کارکرد بالای خودرو هستند و خودروهای قدیمی ممکن است هزینههای نگهداری و تعمیرات بیشتری به آنها تحمیل کنند.
نوسازی هدفمند میتواند ضمن کاهش هزینههای عملیاتی رانندگان، ایمنی سفرها را افزایش دهد و رضایت مسافران را بهبود بخشد.
از سوی دیگر، هماهنگی میان نهادهای مسئول در حوزه محیط زیست، حملونقل و انرژی ضروری است تا مشوقهای مالی، تسهیلات اعتباری و برنامههای جایگزینی بهصورت منسجم اجرا شود.
بدون چنین هماهنگیای، شناسایی گروه هدف بهتنهایی کافی نخواهد بود و ممکن است فرآیند نوسازی با کندی پیش برود.
دادههای ارائهشده توسط رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم مبنای مناسبی برای تصمیمگیریهای سیاستی فراهم میکند.
با توجه به حجم پیمایش و مصرف سوخت اعلامشده، هرگونه تأخیر در نوسازی میتواند تداوم فشار بر منابع انرژی و کیفیت هوای تهران را به همراه داشته باشد. اولویتبندی خودروهای پرپیمایش بالای ۱۰ سال، راهبردی منطقی است که هم از نظر فنی و هم از نظر اجرایی قابلیت پیگیری دارد.
اجرای موفق این برنامه میتواند الگویی برای سایر شهرهای بزرگ کشور باشد و به کاهش تدریجی وابستگی به ناوگان فرسوده در بخش حملونقل عمومی و نیمهعمومی کمک کند. استمرار پایش و بهروزرسانی آمار ناوگان نیز ضروری است تا تصمیمگیریها بر اساس اطلاعات دقیق و بهروز صورت گیرد و اثربخشی اقدامات بهطور مستمر ارزیابی شود.
