جهان اقتصاد بررسی میکند؛ بورس بهمن ماه بازنده رقابت با دلار و طلا
راضیه احمدوند
بازدهی بازار سرمایه در بهمن ماه ۱۴۰۴ با افت ۱۵ درصدی روبهرو شد، در حالی که دلار و طلا به ترتیب افزایش ۱۲.۵ و ۲۰ درصدی را ثبت کردند. تحلیل کارشناسان نشان میدهد سایه بحرانهای سیاسی و تنشهای منطقهای نقش مهمی در این عقبنشینی ایفا کرده است.
بازار سرمایه ایران در بهمن ماه ۱۴۰۴ تحت فشار عوامل سیاسی و اقتصادی قرار گرفت و بازدهی خود را در مقایسه با سایر داراییها، به ویژه دلار و طلا، از دست داد. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران از محدوده ۴.۴۷ میلیون واحد در ابتدای ماه به ۳.۸ میلیون واحد کاهش یافت و بازدهی منفی ۱۵ درصدی را به ثبت رساند. در همین بازه، قیمت دلار ۱۲.۵ درصد و هر گرم طلای ۱۸ عیار ۲۰ درصد افزایش یافت، وضعیتی که نشاندهنده ترجیح سرمایهگذاران به داراییهای امن و نقدشونده در زمان بحران است.
کارشناسان بازار سرمایه این عقبنشینی را ناشی از افزایش سطح نااطمینانیها و تحولات سیاسی منطقه میدانند. فعالان بازار همچنان در فاز پایش متغیرهای سیاسی و ارزی قرار دارند و تا زمان شفاف شدن روند مذاکرات و تثبیت نرخ ارز، تصمیمگیریهای بزرگ خود را به تعویق انداختهاند.
بازار سرمایه پس از ثبت رشد قابل توجه از پایان شهریور تا پایان دیماه، که شاخص کل به رکورد تاریخی ۴.۴۹ میلیون واحد رسید، با تغییر شرایط سیاسی در بهمن ماه دچار افت شد. این نشان میدهد که بورس تهران هنوز تحت تاثیر عوامل خارجی و ابهامهای سیاسی حساس است و سرمایهگذاران در دورههای عدم قطعیت رفتار محتاطانه دارند.
رفتار اخیر سهامداران نشان میدهد که محدودههای مقاومتی تاریخی، به ویژه کانال ۴ میلیون واحد و سطوح ۴۲۰ تا ۴۳۰ هزار واحد، همچنان عامل روانی مهمی برای تصمیمات سرمایهگذاران محسوب میشوند. عبور از این محدودهها نیازمند ورود نقدینگی پایدار و بازگشت اعتماد به بازار است.
رشد دلار و طلا
همزمان با عقبنشینی بورس، بازارهای دلار و طلا افزایش چشمگیری داشتند. قیمت دلار از ۱۴۳ هزار تومان به ۱۶۱ هزار تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار از ۱۶ میلیون به ۱۹.۲ میلیون تومان رسید. این رشد نشان میدهد که در شرایط ناآرامی سیاسی و افزایش ریسک، سرمایهگذاران به داراییهای امن روی میآورند و بازدهی بالای آنها موجب کاهش جذابیت سهام میشود.
ورود نقدینگی به صندوقهای طلا نیز گواهی بر این رفتار است. در روز ۲۸ بهمن ماه، ۱۱۴۲ میلیارد تومان به صندوقهای طلا وارد شد، در حالی که ورود پول به سهام تنها ۱۹۰ میلیارد تومان بود. این تفاوت ملموس نشان میدهد که تمایل سرمایهگذاران به محافظت از سرمایه در شرایط عدم قطعیت بسیار بالاتر از ریسکپذیری در بازار سهام است.
اثر سیاستهای خارجی و تحولات منطقهای
ریسکهای سرمایهگذاری در بازار سهام ایران با تنشهای بینالمللی و بحرانهای منطقهای افزایش یافته است. بازار، همواره تحت تاثیر خبرها و شایعات مربوط به سیاست خارجی و مذاکرات هستهای و ارزی قرار دارد. کارشناسان معتقدند که هرگونه پیشرفت در مذاکرات یا کاهش تنشها میتواند بازدهی بورس را به شکل قابل توجهی تقویت کند و سطح اعتماد سرمایهگذاران را بهبود بخشد.
کارشناسان تاکید کردند اگر روند مذاکرات از مرحله اعلام رضایت به پیشنویس توافق نزدیک شود، بورس تهران میتواند یک رالی صعودی پایدار را تجربه کند. این خوشبینی دیپلماتیک، به همراه کاهش انتظارات تورمی و بهبود افق سودآوری شرکتها، میتواند تقاضای خرید را در سطوح قیمتی فعلی افزایش دهد و بازار را از وضعیت شکننده فعلی به سمت صعود معتبر هدایت کند.
ترکیب تحلیل ارزشمحور و رفتارشناسی معاملهگران
بازار سرمایه ایران در مقطع کنونی ترکیبی از تحلیلهای ارزشمحور و رفتارشناسی معاملهگران را نشان میدهد. از یک سو، تحلیلهای بنیادی شرکتها و ارزیابی P/E کل بازار، معیارهای سنتی برای تصمیمگیری سرمایهگذاران هستند. از سوی دیگر، عوامل رفتاری و روانشناختی، مانند ترس از ریسک و رفتار تقلیدی، نقش مهمی در حرکت بازار ایفا میکنند.
در شرایط فعلی، سرمایهگذاران ترجیح میدهند در محدودههای مقاومتی کلان با احتیاط عمل کنند و تصمیمات بزرگ خود را به تعویق اندازند. این رفتار باعث شد تا در بهمن ماه شاخص بورس عقبنشینی کند و بازدهی دلار و طلا از بورس پیشی بگیرد.
با توجه به تحلیلهای فعلی، چند سناریو برای ماههای آینده بازار سرمایه ایران قابل تصور است:
سناریوی مثبت: پیشرفت مذاکرات و تثبیت نرخ ارز، بازگشت اعتماد سرمایهگذاران، افزایش نقدینگی و رالی صعودی بورس.
سناریوی خنثی: ادامه نوسانات ارزی و سیاسی، رفتار محتاطانه سرمایهگذاران و رشد محدود بازار سهام.
سناریوی منفی: تشدید بحرانها و افزایش نااطمینانیها، خروج نقدینگی از بورس و رشد بیشتر داراییهای امن مانند دلار و طلا.
کارشناسان بر این باورند که بازگشت شاخص کل به بالای کانال ۴ میلیون واحد اولین گام برای عبور از سد روانی بزرگ سهامداران است و همگرایی میان تحلیلهای ارزشمحور و رفتارشناسی میتواند زمینهساز بازگشت تدریجی اعتماد باشد.
بازدهی بازار سرمایه در بهمن ماه ۱۴۰۴ تحت فشار عوامل سیاسی و افزایش ریسک منطقهای با کاهش ۱۵ درصدی همراه شد، در حالی که دلار و طلا رشد قابل توجهی را تجربه کردند. ورود نقدینگی به صندوقهای طلا و عقبنشینی سرمایهگذاران از سهام نشاندهنده ترجیح بازار برای داراییهای امن در شرایط عدم قطعیت است.
تحلیلها نشان میدهد که آینده بازار سرمایه ایران به شدت وابسته به تحولات سیاسی، مذاکرات بینالمللی و رفتار روانی سرمایهگذاران است. بازگشت اعتماد و ورود نقدینگی پایدار میتواند بورس را از وضعیت شکننده فعلی به سمت یک رالی صعودی معتبر هدایت کند، اما در کوتاهمدت بازار همچنان در حالت پایش و احتیاط قرار دارد
