جهان اقتصاد بررسی میکند؛ طلا روی قله؛ ماندگار یا لغزنده؟
راضیه احمدوند
بازار جهانی طلا پس از پشت سر گذاشتن یکی از کمسابقهترین دورههای رشد خود، وارد مرحلهای تازه از چرخه قیمتی شده است. افزایش شدید قیمت این فلز گرانبها در سال ۲۰۲۵ که بازدهی بیش از ۶۰ درصدی را به ثبت رساند، طلا را بار دیگر در مرکز توجه سرمایهگذاران جهانی قرار داد. با این حال، پیشبینیها برای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که بازار بیش از آنکه در مسیر جهشهای انفجاری حرکت کند، در حال ورود به فاز تثبیت و رشد ملایمتر است؛ مرحلهای که از منظر اقتصادی اهمیت آن کمتر از دورههای صعودی پرشتاب نیست.
رشد قابلتوجه طلا در سال گذشته را نمیتوان صرفاً نتیجه یک عامل دانست. ترکیبی از نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی، نگرانیهای مربوط به بدهی دولتها، تداوم فشارهای تورمی و تغییر نگاه سیاستگذاران پولی به نرخ بهره، زمینهساز این جهش شد. طلا در چنین فضایی بار دیگر نقش سنتی خود را بهعنوان دارایی امن و ابزار حفظ ارزش ایفا کرد. اما اکنون که بخش بزرگی از این ریسکها در قیمتها منعکس شده، بازار با این پرسش مواجه است که آیا ظرفیت ادامه این شتاب وجود دارد یا باید انتظار آرامش نسبی داشت.
پیشبینیهای مبتنی بر نظرسنجیهای معتبر نشان میدهد که میانگین انتظار تحلیلگران برای پایان سال ۲۰۲۶، رشد محدودتر و در حدود چند درصد است. این برآوردها حاکی از آن است که بازار طلا در حال گذار از فاز «بازار هیجانی» به فاز «بازار منطقی» است؛ جایی که تصمیمگیریها کمتر بر پایه ترس یا شوکهای ناگهانی و بیشتر بر اساس دادههای بنیادی و روندهای بلندمدت شکل میگیرد.
یکی از عوامل کلیدی در این تغییر فاز، سیاست پولی اقتصادهای بزرگ است. پس از دورهای از انقباض شدید پولی برای مهار تورم، اکنون نشانههایی از احتیاط و حتی تمایل به انعطاف در سیاستها دیده میشود. این وضعیت اگرچه همچنان به نفع طلاست، اما شدت حمایتی آن نسبت به دورههای اوج بحران کمتر شده است. به بیان دیگر، طلا دیگر تنها گزینه پناهگاهی بازار نیست، بلکه یکی از گزینهها در میان مجموعهای متنوع از داراییها به شمار میرود.
در کنار سیاست پولی، رفتار بانکهای مرکزی نقش مهمی در چشمانداز طلا برای ۲۰۲۶ دارد. خریدهای قابلتوجه طلا در سالهای اخیر نشان داد که این فلز بار دیگر جایگاه ویژهای در مدیریت ذخایر ارزی پیدا کرده است. با این حال، انتظار میرود در سال آینده میلادی، سرعت این خریدها نسبت به دورههای قبل متعادلتر شود. چنین روندی به معنای کاهش تقاضا نیست، بلکه نشانهای از رسیدن بازار به سطحی است که در آن خریدها بیشتر با هدف حفظ تعادل ذخایر انجام میشود تا واکنش به شوکهای بیرونی.
از سوی دیگر، نقش دلار آمریکا در تعیین مسیر قیمت طلا همچنان حیاتی است. هرچند رابطه معکوس میان دلار و طلا در بلندمدت پابرجاست، اما در مقطع کنونی این رابطه پیچیدهتر شده است. نوسانات محدود دلار و نبود یک روند قاطع صعودی یا نزولی، باعث شده طلا نیز در محدودهای مشخص نوسان کند. این شرایط، فضای مناسبی برای رشدهای تدریجی اما پایدار فراهم میکند، نه جهشهای ناگهانی.
انتظارات تورمی نیز یکی دیگر از متغیرهای اثرگذار بر بازار طلا در ۲۰۲۶ خواهد بود. اگرچه نرخهای تورم نسبت به اوجهای قبلی کاهش یافتهاند، اما نگرانی درباره بازگشت فشارهای تورمی همچنان وجود دارد. همین نگرانی باعث میشود طلا جایگاه خود را بهعنوان پوشش ریسک تورم حفظ کند، هرچند شدت این نقش نسبت به سالهای پرالتهاب کمتر باشد. در چنین فضایی، سرمایهگذاران بهجای ورود هیجانی، رویکردی تدریجی و بلندمدتتر اتخاذ میکنند.
نکته مهم دیگر، تغییر ترکیب تقاضا در بازار طلاست. در دورههای جهش قیمتی، سهم تقاضای سفتهبازانه و کوتاهمدت افزایش مییابد، اما در فاز تثبیت، این نوع تقاضا کاهش پیدا میکند و جای خود را به سرمایهگذاریهای محافظهکارانهتر میدهد. این تغییر ترکیب، نوسان قیمت را محدودتر میکند اما در عین حال از شکلگیری ریزشهای شدید جلوگیری میکند. به همین دلیل، حتی در صورت اصلاحهای مقطعی، انتظار افتهای عمیق و فرسایشی چندان قوی نیست.
از منظر روانی نیز بازار طلا پس از عبور از رکوردهای تاریخی، وارد مرحلهای شده که قیمتهای بالا تا حد زیادی عادیسازی شدهاند. این عادیسازی باعث میشود واکنش بازار به اخبار مثبت یا منفی، متعادلتر از گذشته باشد. سرمایهگذاران دیگر صرفاً به دلیل شکستهشدن یک رکورد جدید وارد بازار نمیشوند، بلکه به پایداری روند و چشمانداز میانمدت توجه دارند.
در مجموع، تصویر کلی بازار جهانی طلا برای سال ۲۰۲۶، تصویری از ثبات نسبی همراه با رشد ملایم است. رشد چشمگیر سال ۲۰۲۵ انتظارات را تعدیل کرده و اکنون بازار در حال ارزیابی این موضوع است که طلا تا چه اندازه میتواند جایگاه خود را در سبد داراییها حفظ کند. بر اساس برآوردهای موجود، افزایش محدود قیمت تا سطوح بالاتر، بیش از هر چیز ناشی از تداوم ریسکهای ساختاری اقتصاد جهانی خواهد بود، نه وقوع بحرانهای ناگهانی.
جمعبندی این چشمانداز نشان میدهد که سال ۲۰۲۶ برای طلا، سال آزمون پایداری است. اگر طلا بتواند بدون اتکا به شوکهای شدید، در سطوح بالای قیمتی باقی بماند و رشد ملایمی را ثبت کند، این موضوع نشانهای از تثبیت نقش بلندمدت آن در نظام مالی جهانی خواهد بود. در غیر این صورت، بازار وارد دورهای از نوسان خنثی خواهد شد که بیش از هر چیز به انتظار برای محرکهای جدید وابسته است
