اما و اگرهای توسعه خط ریلی شرق
مریم یارقلی ـ پژوهشگر
توسعه خط ریلی ایران به چین این روزها مورد توجه جدی قرار گرفته است. این مسیر استراتژیک از بندر خشک پیشگامان کویر یزد آغاز میشود، به بندر خشک آپرین در اسلامشهر میرسد و سپس از طریق اینچهبرون وارد ترکمنستان میشود.
این مسیر پس از عبور از خاک ترکمنستان، به منطقه اکتائو در قزاقستان متصل شده و از آنجا به ارومچی، خورگوس، بندر خشک شییان و در نهایت به ایوو در چین میرسد. اهمیت منطقه ایوو از این جهت است که حدود ۲۰۰ کیلومتر با شانگهای فاصله دارد و میتواند بهعنوان نقطه اتصال مهمی برای دسترسی به بازارهای شرقی چین و بنادر بزرگ آن کشور عمل کند.
این کریدور ریلی در صورت تکمیل و بهرهبرداری کامل، میتواند جایگزین یا مکمل مناسبی برای مسیرهای طولانیتر و پرهزینهتر فعلی باشد و زمان ترانزیت کالا را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
با این وجود، یکی از چالشهای اصلی حملونقل ریلی کالا به چین آن است که بخش قابل توجهی از کالاهایی که ایران به چین صادر میکند، مواد خام است و این کالاها اساساً قابلیت حمل با کانتینر را ندارند.
برای مثال سنگآهن و گندله را نمیتوان بهراحتی با کانتینر جابهجا کرد و این محصولات معمولاً نیازمند واگنهای مخصوص فلهبر هستند که در مسیرهای بینالمللی محدودیتهایی ایجاد میکند.
از سوی دیگر، هزینه حمل ریلی نیز نسبت به حمل دریایی بیشتر است و این موضوع رقابتپذیری مسیر ریلی را در مقایسه با مسیرهای دریایی سنتی تحت تأثیر قرار میدهد.
بنابراین ضروری است بررسی دقیقی صورت گیرد که چه کالاهایی قابلیت قرار گرفتن در کانتینر را دارند و میتوان آنها را از طریق این مسیر ریلی به چین ارسال کرد. کالاهای با ارزش افزوده بالاتر، محصولات صنعتی نیمهساخته، مواد معدنی فرآوریشده و برخی کالاهای مصرفی میتوانند گزینههای مناسبی برای این مسیر باشند.
باید توجه داشت که موفقیت این کریدور وابسته به شناسایی دقیق سبد صادراتی مناسب، هماهنگی با شرکای منطقهای و کاهش هزینههای عملیاتی است تا بتواند جایگاه واقعی خود را در تجارت ایران و چین پیدا کند.
