شاید دیپلماسی اقتصادی

دیپلماسی اقتصادی امروز نه یک انتخاب لوکس بلکه ضرورتی حیاتی برای عبور از محاصره هوایی است. 

وقتی فضای هوایی یک کشور با محدودیت‌های سخت‌گیرانه روبه‌رو می‌شود، جریان کالا، مسافر و سرمایه به‌طور مستقیم آسیب می‌بیند و زنجیره‌های تأمین داخلی و خارجی مختل می‌گردد. 
در چنین شرایطی تکیه صرف بر ابزارهای نظامی یا سیاسی سنتی کافی نیست؛ باید با زبان منافع مشترک اقتصادی با جهان سخن گفت و از ظرفیت‌های تجارت، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های منطقه‌ای برای شکستن انزوا بهره برد.  
دیپلماسی اقتصادی دقیقاً همین نقش را ایفا می‌کند: تبدیل محدودیت‌های تحمیلی به فرصت‌های مذاکره و تبدیل فشار خارجی به انگیزه برای یافتن شرکای جدید. 
بر همین اساس، از همین امروز باید رایزنی‌های فشرده با کشورهای همسایه و فراتر از آن آغاز شود. هدف این رایزنی‌ها نباید صرفاً اعلام موضع سیاسی باشد، بلکه باید بر روی پروژه‌های مشخص و قابل‌اجرا متمرکز گردد: تسهیل پروازهای ترانزیتی از طریق مسیرهای جایگزین، ایجاد کریدورهای هوایی مشترک، توافق‌های دوجانبه برای سوخت‌رسانی و خدمات فرودگاهی و جذب سرمایه‌گذاری در ناوگان و زیرساخت‌های هوانوردی. 
هر روز تأخیر در این مذاکرات به معنای از دست رفتن فرصت‌های تجاری و افزایش هزینه زندگی مردم است. دیپلمات‌های اقتصادی باید با بسته‌های پیشنهادی آماده وارد گفتگو شوند؛ بسته‌هایی که منافع متقابل را شفاف نشان دهد و طرف مقابل را به همکاری ترغیب کند. 
 
تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که وقتی دیپلماسی اقتصادی فعال شود، حتی سخت‌ترین محاصره‌ها نیز قابل نفوذ می‌شوند. 
ایجاد توافق‌های تجاری ترجیحی، مشارکت در زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای و استفاده از ظرفیت سازمان‌های بین‌المللی اقتصادی می‌تواند فشار ناشی از محدودیت‌های هوایی را کاهش دهد. 
همزمان باید ظرفیت داخلی را نیز تقویت کرد: توسعه شرکت‌های هواپیمایی ملی، بهبود استانداردهای ایمنی و خدمات و ایجاد جذابیت برای خطوط هوایی خارجی. 
این دو بال—دیپلماسی فعال خارجی و توانمندسازی داخلی—باید هم‌زمان حرکت کنند. 
 
رایزنی‌ها نباید به سطح رسمی محدود بماند. بخش خصوصی، اتاق‌های بازرگانی و انجمن‌های تخصصی هوانوردی باید در این فرآیند مشارکت داده شوند تا مذاکرات از پشتوانه‌های واقعی اقتصادی برخوردار گردد.  
هر توافق کوچکی که امروز امضا شود، می‌تواند فردا به یک کریدور هوایی پایدار تبدیل شود و بخشی از فشار محاصره را خنثی کند. زمان در این میدان به نفع کسی نیست که منتظر می‌ماند؛ زمان به نفع کسانی است که از امروز دست به کار می‌شوند و با زبان منافع مشترک، دیوار محدودیت‌ها را آجر به آجر پایین می‌آورند. 
دیپلماسی اقتصادی راه عبور است و آغاز آن باید همین امروز باشد تا شاید فشار اندکی از روی دوش کشور کم شود.