جهان اقتصاد گزارش می دهد؛
بوفالو؛ مهمان ناخوانده سفره مردم
رضا پورحسین ـ روزنامه نگار
جهان اقتصاد: بوفالو جدیدترین مهمان ناخوانده سفره مردم است. این گوشت که قرار است از کشور هند وارد یشود و فرایند کشتار آن در مبدأ تحت نظارت بهداشتی انجام میگیرد. تا سال گذشته گوشت بوفالو عمدتاً در مصارف صنعتی از جمله تولید سوسیس، کالباس و دیگر فرآوردههای گوشتی استفاده میشد اما سازمان دامپزشکی مصرف خانگی آن را نیز مجاز اعلام کرده است.
مدیرکل دامپزشکی استان تهران تأکید کرد که هیچ واحد عرضهکنندهای اجازه ندارد گوشت بوفالو را بهعنوان گوشت گاو به مردم بفروشد. نوع گوشت باید بهروشنی روی برچسب محصول درج شده باشد و محصول نیز تأییدیه سازمان دامپزشکی، مهر بهداشتی و تاریخ تولید و انقضای معتبر داشته باشد.
در صورت رعایت این الزامات مصرف گوشت بوفالو برای خانوار هیچ منع بهداشتی ندارد. گوشتهای وارداتی عمدتاً بهصورت منجمد و بستهبندیشده عرضه میشوند و در صورت عرضه گوشت حاصل از کشتار داخلی نیز واحدهای قصابی موظفاند نوع آن را به مصرفکنندگان اعلام کنند. شریعتی در این رابطه گفت هدف دستگاههای متولی ایجاد تنوع و فراوانی در بازار است تا مصرفکنندگان متناسب با سلیقه و نیاز خود محصول مورد نظرشان را با آگاهی کامل انتخاب کنند.
با این حال بررسی واقعیتهای موجود در بازار گوشت کشور نشان میدهد که ورود و عرضه گوشت بوفالو نیز به ارزانی قیمت گوشت کمک نمیکند و عملاً گوشت از سفره مردم حذف شده است.
مردم حتی نمیتوانند گوشت با کیفیت پایین را نیز خریداری کنند. افزایش مداوم قیمتها در سالهای اخیر به حدی بوده که بسیاری از خانوارهای متوسط و کمدرآمد ناچار شدهاند مصرف گوشت قرمز را به حداقل برسانند یا بهطور کامل کنار بگذارند.
گوشت بوفالو هرچند بهعنوان جایگزینی مطرح شده اما قیمت آن نیز بهگونهای است که همچنان برای بخش قابل توجهی از جامعه غیرقابل دسترس باقی مانده است.
نظارتهای اعلامشده و تأکید بر برچسبگذاری صحیح اگرچه از نظر بهداشتی و شفافیت ضروری است اما بهتنهایی نمیتواند مشکل اصلی یعنی قدرت خرید پایین مردم را حل کند. بازار گوشت همچنان با کمبود عرضه واقعی نسبت به تقاضا و هزینههای بالای تولید و واردات مواجه است و این امر باعث شده که حتی محصولات باکیفیت پایینتر نیز از دسترس بخش وسیعی از مصرفکنندگان خارج شود.
در چنین شرایطی اعلام مجاز بودن مصرف خانگی گوشت بوفالو بیشتر جنبه نمادین پیدا کرده تا راهحلی عملی برای بهبود وضعیت سفره خانوارها. مردم در فروشگاهها و قصابیها با قیمتهایی روبهرو هستند که با درآمدهای ثابت یا رو به کاهش آنها همخوانی ندارد.
بسیاری از خانوادهها مجبور شدهاند به سمت پروتئینهای جایگزین ارزانتر مانند حبوبات یا فرآوردههای صنعتی روی آورند اما حتی آنها نیز تحت تأثیر تورم کلی قرار گرفتهاند. تأکید بر نظارتها در مبدأ واردات اگرچه اطمینان خاطر نسبی ایجاد میکند اما هزینه تمامشده محصول را پایین نمیآورد.
هزینههای حملونقل، نگهداری در سردخانه، بستهبندی و توزیع همچنان بر قیمت نهایی اثر میگذارد و نتیجه آن این است که گوشت بوفالو نیز نتوانسته بهعنوان گزینهای ارزان و فراگیر در بازار جا باز کند.
علاوه بر این عدم شفافیت کامل در برخی نقاط عرضه و احتمال اختلاط یا فروش نادرست محصولات باعث بیاعتمادی بیشتر مصرفکنندگان شده است. حتی اگر برچسبگذاری بهدرستی انجام شود و مهر بهداشتی وجود داشته باشد، قیمت بالا مانع اصلی خرید است.
هدف اعلامشده دستگاههای متولی مبنی بر ایجاد تنوع و فراوانی در بازار در عمل محقق نشده زیرا فراوانی واقعی زمانی معنا پیدا میکند که مردم قدرت خرید داشته باشند. امروز وضعیت بهگونهای است که گوشت بهعنوان یکی از اقلام اصلی سبد غذایی از سفره بخش بزرگی از جامعه حذف شده و این امر پیامدهای تغذیهای و سلامتی بلندمدتی به همراه دارد. کمبود پروتئین حیوانی بهویژه برای کودکان و سالمندان میتواند به مشکلات جدی منجر شود اما سیاستهای فعلی بیش از آنکه بر کاهش قیمت تمرکز کنند بر معرفی گزینههای جدید تأکید دارند.
تجربه سالهای گذشته نشان داده که واردات گوشتهای مختلف از کشورهای مختلف بدون کنترل همزمان هزینههای داخلی و حمایت از تولیدکنندگان بومی نمیتواند تعادل بازار را برقرار کند.
گوشت بوفالو نیز در این چارچوب قرار میگیرد. تا زمانی که قدرت خرید مردم احیا نشود و قیمتها به سطحی نزدیک به توان مالی خانوارها نرسد، هرگونه تنوع در عرضه صرفاً برای اقشار پردرآمد قابل استفاده خواهد بود.
مردم عادی که پیشتر گوشت گاو یا گوسفند باکیفیت متوسط را خریداری میکردند اکنون حتی قادر به تهیه انواع ارزانتر و باکیفیت پایینتر نیستند. این واقعیت تلخ نشاندهنده عمق بحران در بازار پروتئین حیوانی کشور است و نیازمند بازنگری اساسی در سیاستهای قیمتگذاری، توزیع و حمایت از مصرفکننده است.
اعلام مجاز بودن مصرف خانگی گوشت بوفالو هرچند گام کوچکی در جهت تنوع محسوب میشود اما بههیچوجه نمیتواند جایگزین حل ریشهای مشکل گرانی گوشت باشد و عملاً گوشت همچنان از سفره مردم دور مانده است.
