جهان اقتصاد گزارش می دهد؛ ریل روی میز دولت
گروه زیربنایی رضا پورحسین
جهان اقتصاد: رئیسجمهور ایران، در نشست اخیر بررسی پیشرفت پروژههای حملونقل ریلی، بر اولویت مطلق دولت در تکمیل سریع مسیرهای کریدوری شرق-غرب و شمال-جنوب تأکید کرد.
وی این پروژهها را همراه با توسعه رینگ ریلی تهران و حومه، حتی بالاتر از سایر بخشهای عمرانی و زیرساختی قرار داد و وزیر راه و شهرسازی را موظف به هدایت متمرکز منابع مالی اعم از داخلی، خارجی، ریالی یا ارزی به سوی این طرحها کرد.
این رویکرد، نشاندهنده تغییر اساسی در سیاستهای عمرانی دولت چهاردهم است که هدف آن پایان دادن به پراکندگی منابع و تمرکز بر پروژههای پیشران اقتصادی است.
این اظهارات رئیسجمهور، نه تنها یک دستور اجرایی، بلکه بیانگر یک استراتژی کلان برای تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی ایران در منطقه است. ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد خود، میتواند به عنوان پل ارتباطی بین آسیا، اروپا و خلیج فارس عمل کند.
علی بیگدلی، استاد دانشگاه در این رابطه به جهان اقتصاد، گفت: تکمیل کریدور شمال-جنوب، که روسیه، آسیای میانه و هند را به خلیج فارس متصل میکند، و کریدور شرق-غرب که چین را از طریق ایران به ترکیه و اروپا میرساند، میتواند حجم ترانزیت کالا را به طور چشمگیری افزایش دهد.
وی افزود: راهآهن ایران هدف جذب حداقل ۳ درصد از بار کریدور شرق-غرب را دنبال میکند که این امر میتواند درآمدهای ترانزیتی کشور را چند برابر کند.
او یادآور شد: کریدور شمال-جنوب، یکی از قدیمیترین ایدههای ترانزیتی ایران است که از دههها پیش مطرح شده اما با موانع متعددی مانند تحریمها، کمبود منابع و مشکلات فنی روبرو بوده است. در دولت چهاردهم، با تأکید پزشکیان، پروژههایی مانند راهآهن رشت-آستارا، شلمچه-بصره و چابهار-زاهدان در اولویت قرار گرفتهاند.
این کارشناس تصریح کرد: پیشبینی میشود برخی از این بخشها تا پایان سال جاری بهرهبرداری شوند. این کریدور نه تنها دسترسی روسیه به آبهای گرم را تسهیل میکند، بلکه برای هند به عنوان جایگزینی ایمنتر نسبت به مسیرهای دریایی تحت تأثیر تنشهای ژئوپلیتیکی، اهمیت دارد.
همچنین، اتصال افغانستان از طریق خواف-هرات، مبادلات ریلی با این کشور را از ۱۵ هزار تن به بیش از یک میلیون تن در سال آینده افزایش خواهد داد.
در سوی دیگر، کریدور شرق-غرب با پروژههایی مانند راهآهن کرمانشاه-خسروی و اتصال به عراق، جایگاه ایران را در مسیر چین به اروپا تقویت میکند. این کریدور، با تکمیل حلقههای مفقوده مانند تبریز-مرند-چشمه ثریا، میتواند ایران را به عنوان کوتاهترین و اقتصادیترین مسیر ترانزیت آسیا به اروپا معرفی کند.
وزیر راه و شهرسازی نیز بر این نکته تأکید کرده که تکمیل این کریدورها، سهم حمل بار ریلی را از ۱۰ درصد به ۳۰ درصد افزایش خواهد داد و هزینههای حمل را کاهش میدهد.
اما یکی از پروژههای کلیدی داخلی که رئیسجمهور به آن اشاره ویژهای کرد، توسعه رینگ ریلی تهران و حومه است. تهران به عنوان پایتخت و مرکز اقتصادی کشور، با مشکلات جدی ترافیک، آلودگی هوا و حملونقل عمومی روبرو است. تکمیل رینگ ریلی، شامل تقسیم جغرافیایی بخشها و استفاده از تجهیزات برقی، میتواند ظرفیت جابهجایی روزانه را از حدود ۷ میلیون به ۱۶۰ میلیون نفرسفر افزایش دهد.
این پروژه نه تنها ترافیک جادهای را کاهش میدهد، بلکه با اولویت برقیسازی، به کاهش آلودگی هوا کمک شایانی خواهد کرد. پزشکیان در این نشست، خواستار تعامل دانشگاهها، بخش خصوصی و مجریان برای تدوین شبکه جامع ریلی-جادهای شد تا پوشش حداکثری کانونهای جمعیتی و اقتصادی فراهم شود.
دولت چهاردهم با این تمرکز، به دنبال شکستن تابوهای اجرایی گذشته است. پراکندگی منابع در پروژههای متعدد و کماثر، یکی از مشکلات مزمن عمرانی ایران بوده که منجر به نیمهتمام ماندن صدها طرح شده است. پزشکیان تأکید کرد که این رویکرد پایان یافته و منابع به پروژههای اولویتدار هدایت میشود.
این سیاست، همراه با جذب سرمایه خارجی و خصوصی، میتواند سرعت اجرای پروژهها را افزایش دهد. همچنین، بهرهگیری از ظرفیتهای علمی دانشگاهها برای طراحی اصولی شبکه ریلی، نشاندهنده نگاه علمی دولت به توسعه زیرساختهاست.
اهمیت اقتصادی این پروژهها فراتر از مرزهای داخلی است. در شرایطی که تحریمها فشار میآورند، ترانزیت میتواند منبع درآمدی پایدار باشد. تکمیل این کریدورها، ایران را به هاب منطقهای تبدیل میکند و روابط با همسایگان مانند روسیه، چین، هند، ترکیه و عراق را تقویت مینماید. علاوه بر این، توسعه حملونقل عمومی ریلی، به کاهش وابستگی به سوخت فسیلی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان کمک میکند.
