جهان اقتصاد گزارش می دهد؛ شوک ارزی به بازار مسکن
گروه زیربنایی رضا پورحسین
جهان اقتصاد: بار دیگر به نظر می رسد که تحولات بازار ارز مستقیماً بر بخش مسکن اثر گذاشته و این تأثیرات، در کوتاهمدت و بلندمدت متفاوت خواهد بود.
این تحلیل در شرایطی ارائه میشود که بازار ارز در هفتههای اخیر با نوسانات شدید همراه بوده و نرخ دلار آزاد به سطوح بالایی رسیده است، که این امر فضای اقتصادی را ملتهب کرده و بخشهای واقعی اقتصاد، از جمله مسکن، را تحت تأثیر قرار داده است.
در فاز کوتاهمدت، تأثیر اصلی نوسانات ارزی بر بازار مسکن، جنبه روانی دارد. به عبارت دیگر، حتی بدون وقوع تغییرات قیمتی واقعی و ملموس در معاملات مسکن، فضای بازار به شدت آشفته و پرتلاطم میشود.
باقرپور فعال حوزه مسکن در این رابطه گفته است که فروشندگان به دلیل نگرانی از کاهش ارزش داراییهای خود در برابر تورم ارزی، از امضای قراردادهای جدید عقبنشینی میکنند و خریداران نیز در تردید فرو میروند. این وضعیت منجر به توقف معاملات میشود و بازار وارد فازی از سکون و رکود میگردد.
او اشاره کرد که تجربه سالهای گذشته نشان میدهد هرگاه نرخ ارز به صورت غیرقابل کنترل افزایش یابد، نخستین واکنش بازارهای موازی مانند مسکن، بروز همین آشفتگی روانی است.
در حال حاضر، بسیاری از فروشندگان فعال سابق بازار، به دلیل ترس از جایگزینی نامناسب دارایی، از معامله امتناع میورزند و این امر حجم معاملات را به شدت کاهش داده است.
مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران تأکید کرد که اگر شرایط فعلی بازار ارز ادامه یابد، آثار روانی اولیه به تدریج به افزایش واقعی قیمتها تبدیل خواهد شد.
محمد قیطانچی، فعال حوزه مسکن در این رابطه به روزنامه جهان اقتصاد، گفت: این انتقال از فاز روانی به فاز واقعی، میتواند بازار مسکن را با یک جهش قیمتی جدید مواجه کند.
او توضیح داد: افزایش نرخ ارز، هزینه نهادههای ساختمانی وارداتی را بالا میبرد و حتی اگر نرخ ارز بعداً کاهش یابد، قیمت مواد ساختمانی به سطوح قبلی بازنمیگردد. این پدیده، پایه هزینه تولید مسکن را به طور دائمی افزایش میدهد و در نهایت به تورم در قیمت نهایی واحدهای مسکونی منجر میشود.
این کارشناس افزود: این مکانیسم در سالهای گذشته نیز مشاهده شده و اکنون با شدت بیشتری در حال تکرار است.
وی با اشاره به پیشبینیهای قبلی خود، گفت که از مدتها قبل جهش قیمتی در بازار مسکن را پیشبینی کرده بودیم اما تعیین زمان دقیق آن ممکن نبود. حالا اما شرایط به گونهای است که میتوان با اطمینان بیشتری این روند را تایید کرد.
در چنین شرایطی، در صورت عدم ریزش قابل توجه نرخ ارز یعنی کاهش ۳۰ درصدی، جهش قیمتی در بازار مسکن تا پایان سال جاری به طور قطعی رخ خواهد داد.
این پیشبینی بر اساس روند فعلی نوسانات ارزی و عدم کنترل مؤثر بر آن استوار است.
بازار مسکن در حال حاضر بیش از آنکه از افزایش مستقیم قیمتها آسیب ببیند، از آثار روانی متأثر است اما تداوم این وضعیت، زمینهساز جهش واقعی خواهد شد.
تحلیلگران بر این باورند که فضای فعلی به هیچ عنوان مستعد فعالیت سازندگان نیست. بسیاری از فعالان بخش ساخت و ساز، سرمایههای خود را به کشورهای همسایه منتقل کردهاند، جایی که ثبات اقتصادی بیشتری وجود دارد و قدرت خرید حفظ شده است.
اساسا هیچ پروژه ساختمانی در کشور با بودجه اولیه برنامهریزیشده به پایان نخواهد رسید و هزینهها به دلیل نوسانات ارزی، به طور مداوم افزایش مییابد. این وضعیت نه تنها تولید مسکن را کاهش میدهد، بلکه رکود فعلی را عمیقتر میکند.
برای جلوگیری از جهش قیمتی پیشرو، نیاز به اقدامات فوری در کنترل نرخ ارز و حمایت از تولید مسکن است. در غیر این صورت، بازار مسکن که اکنون در سایه نوسانات ارزی قرار گرفته، با چالشهای بزرگتری مواجه خواهد شد و دسترسی خانوارها به مسکن دشوارتر از همیشه میشود.
این تحلیل، زنگ خطری برای سیاستگذاران است تا پیش از وقوع جهش قیمتی، تدابیری جدی اتخاذ کنند. بازار مسکن، به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد خانوادهها، نمیتواند بیش از این در بلاتکلیفی باقی بماند و نوسانات ارزی، تهدیدی جدی برای ثبات آن به شمار میرود
