افزایش سهم تجدیدپذیرها با مشارکت بخش خصوصی محقق شد
احتراما پیرو انتشار مطلبی با عنوان "بن‌بست‌های نامرئی سرمایه‌گذاری در گذار انرژی ایران" که در ۴ مهرماه در خروجی آن رسانه قرار گرفت، موارد ذیل جهت تنویر افکار عمومی ارسال می شود.
خواهشمند است حسب قانون مطبوعات، دستور فرمایید نسبت به انتشار آن در جهت شفاف سازی و آگاهی خوانندگان گرامی اقدام گردد:
سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) ضمن استقبال از نگاه نقادانه و دغدغه‌مند آن رسانه وزین در حوزه اقتصاد انرژی، موارد ذیل را جهت تنویر افکار عمومی اعلام می‌دارد:
۱. برخلاف آنچه در متن گزارش آمده است، سهم نیروگاه‌های تجدیدپذیر هم‌اکنون به حدود ۶ درصد از کل تولید برق کشور افزایش یافته و سهم یک‌درصدی مربوط به سال‌های گذشته است. توضیح آنکه ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور در حال حاضر از مرز ۶۲۰۰ مگاوات عبور کرده است، در حالی که این میزان در دو سال گذشته ۱۲۷۰ مگاوات بود. این رشد چشمگیر در شرایطی محقق شده که طی یک سال گذشته، مسائل و محدودیت‌های ناشی از جنگ و نقل‌وانتقال تجهیزات، چالش‌های عدیده‌ای ایجاد کرده بود؛ با این حال، مجموعه فعالان این حوزه تمام تلاش خود را برای رفع موانع به کار بسته‌اند.
۲. براساس برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، در نظر است تا پیش از پیک بار سال آینده، ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور به ۱۲ هزار مگاوات افزایش یابد که اقدامی بزرگ و کم‌نظیر در شرایط فعلی کشور به شمار می‌رود.
۳. در خصوص فرآیند اخذ استعلام‌ها و واگذاری زمین، توجه به نکات زیر ضروری است:
پروانه احداث، صرفاً مجوزی اولیه برای آغاز فرآیند کسب استعلام‌ها از سوی ساتبا است و دریافت آن به منزله تحویل گرفتن قطعی زمین نیست. امور مربوط به اراضی ملی و دولتی طبق نص صریح قانون، در حوزه اختیارات سازمان امور اراضی، منابع طبیعی (وزارت جهاد کشاورزی) و سازوکارهای استانی قرار دارد و ساتبا قانوناً مرجع واگذاری مالکیت اراضی محسوب نمی‌شود.
با این حال، به منظور کاهش زمان اخذ استعلام‌ها و تحویل زمین، ساتبا بخشی از وظایف، مسئولیت‌ها و اختیارات خود را به استانداری‌ها، شرکت‌های برق منطقه‌ای و اداره کل منابع طبیعی در هر استان تفویض کرده است که این امر نقش بسزایی در افزایش سرعت صدور مجوزها دارد. پس از صدور پروانه اولیه، سرعت پیگیری و تمرکز متقاضی نیز در کوتاه شدن فرآیندها بسیار تعیین‌کننده است.
آزادسازی ظرفیت‌ها و مقابله با راکدماندن طرح‌ها: پروانه‌های احداث صادرشده دارای مهلت زمانی ۶ ماهه هستند. در راستای جلوگیری از قفل‌شدن ظرفیت‌های زمین و شبکه و برخورد با متقاضیانی که اقدامی برای پیشبرد پروژه انجام نداده‌اند، فرآیند غربالگری با جدیت در حال اجراست؛ به‌گونه‌ای که از مجموع حدود ۱۳۰ هزار مگاوات پروانه احداث صادرشده، تاکنون بالغ بر ۳۴ هزار مگاوات پروانه به دلیل عدم اقدام عملیاتی لغو شده و ده‌ها هزار مگاوات دیگر نیز تعیین تکلیف شده‌اند تا ظرفیت‌های ساختگاهی و اتصال به شبکه به نفع سرمایه‌گذاران واقعی و دارای اهلیت آزاد شود.
۴. در خصوص چالش‌های تخصیص ارز و ترخیص تجهیزات:
از حیث ساختار اداری، صدور مجوزهای تجاری واردات و تخصیص ارز در چارچوب اختیارات وزارت صنعت، معدن و تجارت، بانک مرکزی و دستگاه‌های متولی تنظیم‌گری تجارت خارجی انجام می‌پذیرد و ساتبا مرجع صدور مجوز تجاری یا ثبت سفارش عمومی شرکت‌ها نیست؛ با این وجود، این سازمان همواره برای تسهیل‌گری در این زمینه آماده بوده و پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهد.
سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای پروژه‌های مستقل خود، فرآیند ثبت سفارش و قراردادهای تجاری را به‌صورت مستقیم از مراجع مربوطه پیگیری می‌کنند. با این حال، در طرح‌های مصوب ملی و دارای عاملیت دولتی (از جمله خطوط اعتباری صندوق توسعه ملی)، ساتبا با استقرار ساختارهای نظارت فنی و کارگزاری، در تلاش است تا زمان‌بندی تأمین قطعات با پیشرفت پروژه همگام گردد و تعاملات لازم برای رفع موانع گمرکی و بازرگانی سرمایه‌گذاران نیروگاهی با نهادهای ذی‌ربط در بالاترین سطوح پیگیری می‌شود.
۵. پیرامون مدل‌های تأمین مالی و توسعه ابزارهای نوین بازار برق:
دقیقاً در راستای تحلیل ارائه‌شده و برای کاستن از وابستگی پروژه‌ها به منابع سنتی و بودجه‌های دولتی، ریل‌گذاری اقتصاد تجدیدپذیرها در سال‌های اخیر دستخوش تحول ساختاری شده است. راه‌اندازی و رونق روزافزون «تالار برق سبز در بورس انرژی» و الزام قانونی صنایع و نهادهای مشمول، بازار نقدی، شفاف و مستقلی را میان نیروگاه‌دار و صنایع مصرف‌کننده برقرار ساخته که بازگشت سریع سرمایه و جریان نقدینگی پایدار را بدون اتکا به مطالبات انباشته دولتی فراهم می‌کند.
در همین راستا و برخلاف آنچه در متن گزارش آمده است، ظرفیت عرضه برق نیروگاه‌ها در تابلو سبز بورس افزایش چشمگیری نسبت به دو سال پیش داشته است؛ به طوری که تنها از ابتدای فروردین‌ماه، عرضه برق سبز در بورس از ۹۷ میلیون کیلووات‌ساعت در ماه به ۹۰۹ میلیون کیلووات‌ساعت در مهرماه افزایش یافته و هم‌اکنون ۶۷۹ نیروگاه تجدیدپذیر برق خود را در این تالار عرضه می‌کنند.
