اما و اگرهای صندوق سرمایه گذاری ارزی

سید علی مدنی زاده وزیر محترم اقتصاد در مراسم آغاز پذیره نویسی اولین صندوق سرمایه گذاری ارزی در کشور ضمن تشکر از رئیس سازمان بورس، از این تصمیم تاریخی ابراز هیجان و شعف نموده است. 
برآوردهای رسمی بانک مرکزی نشان می دهد بیش از ۵۰ میلیارد دلار ارز عمدتا از نوع دلار در بالش ها، کشوهای میز، زیر فرش، یخچالها یا مکانهای ناشناخته دیگری برای فرار از آنچه هر روز بر سر ریال می آید توسط مردم مقاوم ایران نگهداری و محافظت می شود 
از قرار معلوم این عدد بعنوان پشتوانه اصلی صندوقهای ارزی تشخیص داده شده و با توجه به اظهارات روشنگرانه کارشناسان برجسته که حبس خانگی این منابع ارزشمند ارزی را بر خلاف صلاحدید کشور می دانند طراحی بروزی از مدل قدیمی و تاریخی " دلار بده ، ریال بگیر" انجام داده اند و تحت مدل 405 اینبار قول داده اند کار بدی انجام ندهند و دلارهای خانگی مردم را در عین امانت داری به شکل دلار و با بهره سالیانه ۵% دلاری در پایان زمان سپرده گذاری به آنها برگردانند و از این طریق بتوانند به یاری خدا موجب عمران و آبادی کشور و کمی هم مدیریت بازار ارز شوند 
برای کشوری که برآوردها نشان از حدود ۲۰ میلیارد دلار ذخیره ارزی در بانک مرکزی اش دارد و احتمالا همه آنهم قابل دسترس نیست موجودی ۵۰ میلیارد دلاری دست مردم و امید به سرازیر شدن آن به سیستم بانکی باید هم هیجان انگیز و موجب شعف باشد! 
اما ببینیم احتمالا پشت این ابراز شعف و البته پشت درهای بسته بانک مرکزی و وزارت اقتصاد قرار است چگونه چنین سودی را برای سپرده گذار ارزی خلق و تامین کنند: 
خلق سود دلاری آنهم ۵% از هیچ طریقی امکان پذیر نیست مگر صادرات. 
سرمایه گذاری در پروژه های صادرات محور از قبیل نفت و گاز، پتروشیمی، معدن و کشاورزی بخش های مهم و کلان صادراتی کشور هستند که چنین امکانی را فراهم می کنند و در اینجا این پرسش مهم مطرح میشود که در شرایط جنگی و نیمه جنگی کنونی که بر استمرار آن نیز اصرار داریم و تقریبا همه صادرات در بخشهای مذکور به معنای واقعی متوقف هستند با چه پشتوانه و از چه محلی، بانک مرکزی خود را متعهد به پرداخت ۵% سود دلاری کرده است 
بدون جریان صادرات، این صندوقها به سرعت با کسری منابع مواجه خواهند شد و برای جلوگیری از ورشکستگی، دولت مجبور خواهد شد به مدل پرداخت سود ریالی بازگردد! اما دولت خود را امروز متعهد به پرداخت سود دلاری نموده است. 
دولت پشت درهای بسته روی بخشی از ذخایر محدود و اندک در اختیار بانک مرکزی برای از این دست به آن دست کردن، شاید هم سرمایه گذاری محدود خارجی یا شاید بازگشت ارزی برخی صادرکنندگان خصوصی کوچک حساب باز کرده که همگی خطاست! 
نه بانک مرکزی می تواند چنین ریسکی را در شرایط به شدت بحرانی امروز بپذیرد که با ذخایر محدودش سود ۵% بدهد، نه از سرمایه گذاری خارجی زیر بمب تا چشم کار می کند خبری هست و نه صادرکنندگان خصوصی حاضرند دلارهای خود را با نرخهای مصنوعی تقدیم این عزیزان کنند حتی اگر موفق به صادرات شوند! 
بانک مرکزی حتی اگر ۱۰% از ذخایرش را به چنین ریسکی اختصاص دهد برای هر ۱ میلیارد دلار سپرده گذاری باید ۵۰ میلیون دلار سود پرداخت کند یعنی برای ۵ میلیارد دلار سرمایه گذاری ۲۵۰ میلیون دلار سود که این عدد برای شرایط امروز بانک مرکزی که حتی ناتوان از تامین ارز دارو است بیشتر شبیه یک کابوس است! 
بنابراین چنین تصمیمی از چند احتمال خارج نیست: 
یا اساسا هیچ امیدی به سپرده گذاری ارزی توسط آحاد مردم بدلیل پیشینه سیاه وجود ندارد و بیشتر امید به فراموشکاری این جامعه است 
یا به سپرده گذاری اندک برخی خصولتی ها امید بسته اند که با پشتوانه محدود بانک مرکزی از این ستون به آن ستون انشالله فرجی شود 
یا امید به تسویه ریالی در پایان این قصه بدلایل فورس ماژور دارند 
یا به چند نرخی بودن دلار امید دارند که در روز تسویه با مشتری گرامی از یکی از آن نرخ‌های جذاب و دوست داشتنی استفاده نمایند و در عین حال سر قولشان هم مبنی بر تسویه دلاری بمانند!