ملکزاده: گردشگری ایران با محدودیت پرواز متوقف نمیشود
به مناسبت روز جهانی گردشگری؛ پیشنهاد «پیمان ملی تداوم سفر» برای عبور از محدودیتهای هوایی
پروفسور محمد شریف ملکزاده، رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و از چهرههای فعال حوزه گردشگری، به مناسبت روز جهانی گردشگری با تأکید بر ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و اقتصادی ایران گفت: گردشگری ایران با محدودیت پرواز متوقف نمیشود و کشور میتواند با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، بخش خصوصی، حملونقل ریلی و جادهای و توسعه بازارهای منطقهای، مسیر تداوم فعالیت این صنعت را حفظ کند.
پروفسور محمد شریف ملکزاده به مناسبت روز جهانی گردشگری، این روز را به مردم ایران، خانواده بزرگ گردشگری کشور، فعالان بخش خصوصی، سرمایهگذاران، کارآفرینان، هتلداران، دفاتر خدمات گردشگری، راهنمایان و همه کسانی که برای معرفی ایران به جهان تلاش میکنند، تبریک گفت.
وی با بیان اینکه امروز جهان از گردشگری سخن میگوید، اما برای ایران گردشگری تنها یک صنعت نیست، اظهار کرد: گردشگری بخشی از هویت، فرهنگ، اقتصاد و آینده ایران است.
ملکزاده با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی کشور افزود: ایران سرزمینی است که تاریخ در آن نفس میکشد؛ از تخت جمشید و میراث تمدنی ایران تا حرم مطهر امام رضا(ع)، از کویرهای آرام تا جنگلهای شمال، از خلیج فارس تا دریای خزر و از شهرهای تاریخی تا روستاهای بکر و کمترشناختهشده، مجموعهای از ظرفیتهای کمنظیر گردشگری را در اختیار دارد.
رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با طرح این پرسش که «آیا میخواهیم فقط صاحب این ظرفیتها باشیم یا آنها را به یک مزیت بزرگ اقتصادی و فرهنگی برای ایران تبدیل کنیم؟» گفت: پاسخ روشن است؛ ایران باید از «کشور دارای جاذبههای گردشگری» به «کشور صاحب اقتصاد گردشگری» تبدیل شود.
وی تأکید کرد: این تحول با نگاه سنتی اتفاق نمیافتد و نیازمند سرمایهگذاری جدید، زیرساخت مناسب، حملونقل رقابتی، فناوری، آموزش نیروی انسانی، بازاریابی بینالمللی و مهمتر از همه، حضور قدرتمند و واقعی بخش خصوصی است.
گردشگری با محدودیت پرواز متوقف نمیشود
ملکزاده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به محدودیتهای ایجادشده در برخی مسیرهای پروازی گفت: این محدودیتها میتواند گردشگری ایران را تحت تأثیر قرار دهد، اما به معنای توقف کامل گردشگری کشور نیست.
وی افزود: گردشگری ایران در شرایط کنونی با اختلال در دسترسی و نااطمینانی در برنامهریزی سفر مواجه است، اما این تصور که فعالیت گردشگری به طور کامل متوقف شده، صحیح نیست. فعالان این حوزه همچنان در حال فعالیت هستند و ادامه بخشی از پروازها نیز نشان میدهد بازار گردشگری کاملاً از کار نیفتاده است.
رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تأکید کرد: در بررسی وضعیت پروازها باید میان مسیرها و شرکتهای هواپیمایی مختلف تفاوت قائل شد و نمیتوان محدودیت یک شرکت یا یک مسیر را به معنای توقف کامل شبکه حملونقل هوایی دانست.
وی ادامه داد: برای گردشگری ورودی، مسئله تنها دسترسی به بلیت نیست. هشدارهای سفر، امکان بازگشت، شرایط مرزی و پوشش بیمه نیز در تصمیم گردشگران و برگزارکنندگان تور تأثیرگذار است و افزایش نااطمینانی میتواند باعث تعویق یا لغو سفر شود.
گردشگری داخلی میتواند بخشی از فشار را کاهش دهد
ملکزاده درباره وضعیت گردشگری داخلی نیز گفت: شرایط موجود میتواند موجب کاهش فروش تورهای تفریحی ورودی شود، اما میزان این کاهش را بدون آمار دقیق رزروها و ورود گردشگران نمیتوان تعیین کرد.
وی افزود: گردشگری داخلی و زمینی باید جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. ادامه بخشی از سفرهای داخلی نشاندهنده تداوم فعالیت در این حوزه است، اما این موضوع به معنای جبران کامل درآمد گردشگری خارجی نیست.
ملکزاده با تأکید بر اهمیت حفظ اشتغال در صنعت گردشگری اظهار کرد: بنگاههای گردشگری در شرایط فعلی همزمان با کاهش فروش، با هزینههایی مانند حقوق کارکنان، اجاره، نگهداری و بازپرداخت مطالبات مشتریان مواجه هستند و همین مسئله فشار نقدینگی را افزایش میدهد.
بخش خصوصی باید محور آینده گردشگری باشد
رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گفت: تحول در صنعت گردشگری بدون حضور واقعی بخش خصوصی امکانپذیر نیست و باید زمینه سرمایهگذاری، رقابت، نوآوری و توسعه محصولات جدید گردشگری فراهم شود.
وی افزود: ایران برای تبدیل شدن به یک مقصد مهم گردشگری، علاوه بر زیرساختهای جدید، به بازاریابی بینالمللی، آموزش نیروی انسانی، استفاده از فناوری و طراحی محصولات متناسب با بازارهای هدف نیاز دارد.
ملکزاده همچنین بر ضرورت توسعه گردشگری داخلی، بازار کشورهای همسایه و گردشگری تخصصی تأکید کرد و گفت: گردشگری فرهنگی، خوراک، صنایع دستی و تجربههای محلی میتواند بخشی از ظرفیتهای مغفول صنعت گردشگری ایران را فعال کند.
پیشنهاد «پیمان ملی تداوم سفر»
ملکزاده در ادامه پیشنهاد خود برای عبور از شرایط فعلی را با عنوان «پیمان ملی تداوم سفر» مطرح کرد و گفت: این طرح میتواند با مشارکت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دستگاههای مرتبط و بخش خصوصی اجرا شود.
وی افزود: این برنامه باید در سه بازه زمانی دنبال شود؛ ۷۲ ساعت برای رسیدگی به وضعیت مسافران، ۳۰ روز برای تثبیت فعالیت کسبوکارهای گردشگری و ۹۰ روز برای اجرای آزمایشی یک مدل اقتصادی قابل توسعه.
وی گفت: در مرحله نخست باید مرجع مشترکی برای ارائه اطلاعات تأییدشده و پیگیری پروندههای مسافران ایجاد شود. هر مسافر گرفتار باید مسئول مشخصی برای پیگیری داشته باشد و وضعیت مسیر، تغییر رزرو، اسکان اضطراری و شرایط بازپرداخت برای او روشن باشد.
ملکزاده درباره مرحله دوم نیز اظهار کرد: حمایتهای احتمالی دولت باید هدفمند و در چارچوب منابع و اختیارات قانونی باشد و همزمان حقوق مسافران و اشتغال موجود حفظ شود.
وی ادامه داد: در مرحله سوم نیز میتوان با مشارکت داوطلبانه آژانسها، هتلها و شرکتهای حملونقل، برای چند مقصد و بازار منتخب بستههای گردشگری محدود و قابل اجرا طراحی کرد.
«اتاق معامله گردشگری» برای اتصال ظرفیتها
ملکزاده همچنین پیشنهاد ایجاد «اتاق معامله گردشگری» را مطرح کرد و گفت: هدف از این سازوکار، تبدیل ظرفیتهای موجود به قراردادهای واقعی است؛ هتل ظرفیت خود را اعلام کند، آژانس تقاضای واقعی ارائه دهد و بخش حملونقل نیز ظرفیت تأییدشده در اختیار داشته باشد.
وی تأکید کرد: خروجی این فرایند باید بسته گردشگری قابل فروش با مسئولیتهای روشن و پشتوانه مالی مشخص باشد.
ضرورت استفاده از مسیرهای جایگزین
رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با تأکید بر ضرورت بررسی مسیرهای جایگزین گفت: مسیرهای زمینی، ریلی و ترکیبی نیز باید با رعایت الزامات ایمنی، مجوزها و شرایط عملیاتی بررسی شوند.
وی افزود: معرفی یک فرودگاه در کشور همسایه به تنهایی راهکار کامل نیست و موضوعاتی مانند ویزا، مرز، انتقال بار، اقامت احتمالی و مسئولیت هر بخش از مسیر باید مشخص شود.
ملکزاده گفت: در توسعه بازار باید سه مسیر همزمان دنبال شود؛ نخست، گردشگری داخلی در مناطق دارای شرایط مناسب؛ دوم، بازار کشورهای همسایه بر اساس دسترسی و تقاضای واقعی؛ و سوم، توسعه محصولات تخصصی گردشگری.
وی در عین حال تأکید کرد: گردشگری داخلی نمیتواند به طور کامل جایگزین درآمد ارزی گردشگری خارجی شود و مسیرهای زمینی نیز تمام ظرفیت شبکه هوایی را جبران نمیکنند، اما این ابزارها میتوانند مکمل یکدیگر باشند.
حفظ نیروی انسانی؛ سرمایه اصلی گردشگری
ملکزاده در پایان با اشاره به ضرورت ارزیابی طرحهای حمایتی گفت: موفقیت برنامههای گردشگری باید با شاخصهایی مانند میزان تحقق سفرهای فروختهشده، زمان بازپرداخت، سود پس از هزینههای اختلال، اشتغال حفظشده و درآمد کسبوکارهای محلی سنجیده شود.
وی تأکید کرد: گردشگری ایران ظرفیت بزرگی دارد، اما تبدیل این ظرفیت به درآمد پایدار به قرارداد روشن، دسترسی قابل اتکا، زیرساخت مناسب و پاسخگویی نیاز دارد.
رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خاطرنشان کرد: ایران نباید صرفاً صاحب جاذبههای گردشگری باشد، بلکه باید این ظرفیتها را به یک مزیت اقتصادی و فرهنگی تبدیل کند؛ مسیری که بدون سرمایهگذاری جدید، زیرساخت مناسب، نیروی انسانی توانمند و حضور واقعی بخش خصوصی امکانپذیر نخواهد بود.
ایران؛ مقصدی برای امروز و فرصتی برای آینده
ملکزاده در ادامه پیام خود به مناسبت روز جهانی گردشگری تأکید کرد: روایتی که باید با زبان امروز، ابزارهای نوین و با مشارکت نسل جدید کارآفرینان و سرمایهگذاران به جهان معرفی شود.
وی افزود: در روز جهانی گردشگری، آرزو نمیکنم ایران روزی به مقصد بزرگ گردشگری جهان تبدیل شود؛ بلکه معتقدم ایران ظرفیت آن را دارد و وظیفه ما این است که این ظرفیت را به واقعیت تبدیل کنیم.
رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ادامه داد: بیایید ایران را آنگونه که شایسته آن است به جهان معرفی کنیم؛ ایران، سرزمین تاریخ، فرهنگ، طبیعت و مهماننوازی؛ ایران، مقصدی برای امروز و فرصتی برای آینده.
ملکزاده در پایان، روز جهانی گردشگری را به مردم ایران و خانواده بزرگ گردشگری کشور تبریک گفت.
