سرمایهگذاری در بخش معادن به جهش اقتصادی منتهی میشود
شهباز حسن پور بیگلری ـ عضو کمیسیون صنایع
معدن میتواند پیشران اقتصادی کشور باشد. این گزاره نه یک شعار تبلیغاتی، بلکه حقیقتی است که در اقتصاد بسیاری از کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه به اثبات رسیده است. ایران با برخورداری از ذخایر عظیم معدنی متنوع – از سنگ آهن و مس تا روی، سرب، طلا و سنگهای تزئینی – در زمره پانزده کشور معدنی جهان قرار دارد. با این حال، سهم معدن از تولید ناخالص داخلی و اشتغال پایدار، فاصله معناداری با ظرفیتهای واقعی این بخش دارد.
متاسفانه ما آنگونه که شایسته است در حوزه معادن برای اکتشاف و استخراج سرمایهگذاری نکردهایم. این ضعف به چند دلیل ساختاری بازمیگردد. نخست، حکمرانی سنتی و بخشینگر در این حوزه که دستگاههای مختلفی را بدون هماهنگی مؤثر درگیر کرده است. دوم، کمبود سرمایهگذاری در اکتشافات ژرف و جدید که موجب شده بسیاری از پتانسیلهای زیرسطحی کشور همچنان ناشناخته بماند. سوم، خامفروشی و عدم توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری که ارزش افزوده واقعی معادن را از چرخه اقتصادی کشور خارج میکند.
آنچه امروز بیش از هر چیزی نیاز داریم، ایجاد رویکرد و حکمرانی جدیدی برای توجه به این حوزه ارزشمند است. حکمرانی جدید به معنای بازنگری در قوانین، تسهیل مجوزها، تشویق سرمایهگذاران داخلی و خارجی، بهروزرسانی فناوری استخراج و فرآوری، و در اولویت قرار دادن تکمیل زنجیره ارزش معدن تا محصول نهایی است. بدون این تحول در نگرش و مدیریت، معادن ما همچنان به گنجینههای خفته تبدیل خواهند ماند.
اگر معادن را فعالسازی کنیم، قطعاً میتوانیم کشور را در دنیا به یک کارگاه سازندگی بزرگ تبدیل کنیم. فعالسازی معادن سه پیامد فوری دارد. نخست، اشتغالزایی گسترده و پایدار برای نیروهای متخصص و غیرمتخصص در نقاط مختلف کشور، به ویژه مناطق محروم که بسیاری از ذخایر معدنی در آنجا قرار دارد. دوم، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی از طریق ایجاد منبع درآمدی پایدار و غیرتحریمی. سوم، توسعه صنایع پاییندستی مانند فولاد، آلومینیوم، مس، سیمان و پتروشیمیهای معدنی که هر کدام میتوانند زنجیرهای از کارخانهها و خدمات جانبی را به حرکت درآورند.
جهش اقتصادی وعدهای نیست که فقط با شعار محقق شود. جهش زمانی رخ میدهد که منابع خفته به سرمایه فعال تبدیل شوند. سرمایهگذاری در معادن، تزریق هوشمندانه سرمایه به نقطهای است که بیشترین ضریب تکاثر را در اقتصاد دارد. هر ریالی که صرف اکتشاف، استخراج و فرآوری مواد معدنی شود، چندین برابر خود را در قالب اشتغال، تولید ناخالص داخلی، صادرات غیرنفتی و درآمدهای مالیاتی به اقتصاد بازمیگرداند. امروز زمان آزمون و خطا نیست. امروز زمان تصمیم جدی برای عبور از خامفروشی و ورود به اقتصاد فراگیر معدنی است.
