هشدار فولاد خوزستان از عوارض کربن و هزینه ریسک صادرات

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به ساختار فنی تولید فولاد در جهان و ایران تصریح کرد: بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد فولاد جهان از طریق فناوری کوره بلند (BF-BOF) تولید می‌شود که به ازای هر تن فولاد خام، حدود ۲ تن کربن دی‌اکسید متصاعد می‌کند. این در حالی است که در فرآیند احیای مستقیم و کوره قوس الکتریکی (DRI-EAF) که شاکله اصلی صنعت فولاد ایران است، میزان تولید کربن نزدیک به ۷۰۰ کیلوگرم بر هر تن است؛ یعنی معادل یک‌سوم روش کوره بلند. این پایه کربنی پایین‌تر، آرزوی کشورهایی نظیر چین است که در حال برنامه‌ریزی برای کاهش شدت کربن خود هستند.
وی در عین حال تأکید کرد که دستیابی به فولاد سبز واقعی (مبتنی بر الکترولیز آب و احیا با هیدروژن سبز) مستلزم حداقل یک تا دو دهه زمان و هزاران میلیارد تومان سرمایه‌گذاری سنگین است که در شرایط کنونی، تحمیل این هزینه بر قیمت تمام‌شده، توجیه اقتصادی و حاشیه سود بنگاه‌ها را به‌شدت تهدید می‌کند.
ابراهیمی با هشدار نسبت به الزامات پیمان‌های اقلیمی و آغاز اجرایی شدن مقررات عوارض کربن اروپا (CBAM) گفت: با اعمال عوارض کربن، صادرکنندگان موظف به پرداخت یا خرید گواهی کربن به ارزش تقریبی ۸۵ تا ۱۳۰ یورو به ازای هر تن فولاد خواهند بود که رقابت‌پذیری صادراتی را به‌شدت مخدوش می‌کند. علاوه بر این، شرایط ژئوپلیتیک و تحریم‌ها هزینه‌ای را تحت عنوان “هزینه ریسک” به تولیدکننده ایرانی تحمیل کرده است به‌گونه‌ای که محصولات فولادی ایران در بازارهای جهانی در مقایسه با رقبایی همچون هند، با تخفیف ۴۰ تا ۵۰ دلاری در هر تن عرضه می‌شوند.
وی افزود: «اگر بدون مدل اقتصادی پایدار به‌سوی پروژه‌های هیدروژنی با هزینه تمام‌شده گزاف حرکت کنیم، تولید به سمت زیان‌دهی میل خواهد کرد بنابراین باید تعریف واقع‌بینانه‌ای از مسیر گذار سبز داشته باشیم.
مدیرعامل فولاد خوزستان راه‌حل کوتاه‌مدت و میان‌مدت صنعت برای خروج از این بحران را در دو محور کلیدی تبیین کرد:
1. اقتصاد چرخشی و تجاری‌سازی محصولات فرعی: (By-products)  
ابراهیمی از رونمایی محصول جدیدی به نام «فدنس»  خبر داد و اظهار داشت: «فدنس یک پودر وزن‌افزای سیمان حفاری مورد نیاز در صنعت نفت است که از پسماندهای متالورژیکی و محصولات فرعی فولادسازی به دست می‌آید. این نوآوری، معضل محیط‌زیستی دفن باطله‌ها را به محصولی با ارزش افزوده ۱۰ تا ۲۰ برابری بدل کرده و نه‌تنها سودآوری پایداری برای ۱۲۰ هزار سهامدار فخوز ایجاد می‌کند بلکه هم‌راستا با اقتصاد مقاومتی و کربن‌زدایی است.
2. انقلاب داده‌ها و دوقلوهای دیجیتال: (Digital Twins)  
وی با اشاره به رشد تولید فولاد کشور از ۱.۸ میلیون تن پیش از انقلاب به حدود ۳۳ میلیون تن در زمان کنونی خاطرنشان کرد: حجم عظیمی از داده‌های صنعتی در دهه‌های گذشته تولید شده، اما صنعت مدل‌سازی دقیق روی داده‌ها ندارد از سوی دیگر دانشگاه‌ها مدل دارند اما داده ندارند. فخوز با پل زدن میان صنعت و دانشگاه و به‌کارگیری فناوری‌های هوش مصنوعی و دوقلوی دیجیتال، پایلوت بهینه‌سازی مصرف انرژی و کربن را در واحدهای احیای مستقیم بدون توقف خطوط تولید کلید زده است. به صراحت می‌گویم: هیدروژن فولاد سبز آینده است، اما هوش مصنوعی فولاد سبز امروز ماست.
ابراهیمی در تشریح اقدامات این غول فولادی برای مدیریت ناترازی برق اظهار کرد: «توسعه احداث ۶۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در دستور کار قرار دارد. فاز اول پروژه بهبهان با ظرفیت ۸ مگاوات به شبکه سراسری متصل شده و فاز دوم آن ظرف یک ماه آینده به مدار می‌آید؛ هدف‌گذاری ما تزریق ۲۰۰ تا ۲۲۰ مگاوات برق سبز تا پایان سال است. برای مناطق گتوند و لامرد نیز مذاکرات تأمین مالی با صندوق توسعه ملی در حال نهایی‌سازی است تا عملیات اجرایی گتوند پیش از آذرماه آغاز شود.

وی با اشاره به بهره‌برداری از فاز دوم نیروگاه سیکل ترکیبی اختصاصی فولاد خوزستان (خلیج فارس) با ظرفیت ۱۸۶ مگاوات افزود: «با وجود اینکه ۶۰ تا ۷۰ درصد برق مصرفی شرکت از طریق نیروگاه‌های اختصاصی تأمین می‌شود، متأسفانه در اوج ناترازی‌ها، محدودیت‌ها بر همین بخش خودتأمین نیز اعمال می‌شود».
مدیرعامل فولاد خوزستان ضمن تأکید بر لزوم «ثبات در قانون‌گذاری حوزه انرژی»، از شیوه تأمین مالی کشور انتقاد کرد و گفت: انتظار می‌رود حاکمیت امنیت سرمایه‌گذاری بخش صنعت در زیرساخت‌های انرژی را تضمین کند. از سوی دیگر، دولت با انتشار بی‌رویه و پرحجم اوراق بدهی در بازار سرمایه، عملاً به رقیب اصلی بخش تولید برای جذب نقدینگی بدل شده است؛ مسابقه‌ای که بخش واقعی اقتصاد توان رقابت با نرخ‌های دولتی را در آن ندارد».
در پایان این نشست، مراسم رونمایی رسمی از محصول وزن‌افزای سیمان حفاری (فدنس) با حضور مهندس نیکوکار، قائم‌مقام اجرایی در امور بهره‌برداری و توسعه و دکتر خاکباز، عضو هیئت‌مدیره و معاون مالی-اداری شرکت برگزار شد.
پیام شفاف این نشست به سیاست‌گذاران صنعتی حاکی از آن است که گذار فولاد ایران به سمت کربن‌خنثی با رویکردهای دستوری و کپی‌برداری از الگوهای اروپایی میسر نخواهد شد بلکه بازتعریف حاشیه سود بنگاه‌ها، رفع انحصار بازار پول از سوی دولت، و حمایت از بهره‌وری دیجیتال، پیش‌نیازهای اجتناب‌ناپذیر حفظ تاب‌آوری زنجیره آهن و فولاد در تلاطم‌های اقتصادی پیش‌رو هستند.