قیمتگذاری خودرو؛ افزایش قیمت مونتاژیها به بازار داخلی سرایت میکند
مصطفی پوردهقان - عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
بازار خودرو تنها مجموعهای از چند گروه محصول نیست که تغییر قیمت در یک بخش، صرفاً همان بخش را تحت تأثیر قرار دهد. ساختار فعلی بازار به گونهای است که قیمت خودروهای مونتاژی، وارداتی و داخلی میتواند بر یکدیگر اثر بگذارد و هر تصمیم تنظیمگرانه درباره یکی از این بخشها، پیامدهایی فراتر از محدوده همان خودروها داشته باشد.
از همین منظر، نگرانی درباره دستورالعملهای جدید قیمتگذاری خودروهای مونتاژی قابل بررسی است. ممکن است در نگاه نخست تصور شود افزایش قیمت خودروهای مونتاژی صرفاً انتخاب مصرفکننده را تغییر میدهد و خریدار میتواند از خرید آنها صرفنظر کند؛ اما مسئله زمانی پیچیده میشود که قیمت این خودروها به یک مرجع قیمتی برای سایر محصولات بازار تبدیل شود.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت در یک بخش میتواند انتظارات قیمتی را در کل بازار تغییر دهد. فروشندگان و تولیدکنندگان خودروهای داخلی نیز ممکن است هزینهها و قیمت محصولات رقیب را در محاسبات خود لحاظ کنند و در نتیجه، تصمیمی که با هدف ساماندهی یک بخش گرفته شده، به افزایش فشار قیمتی در بخشهای دیگر منجر شود.
مسئله مهمتر، جایگاه مصرفکننده در این میان است. بازار خودرو سالهاست با مشکل فاصله میان قدرت خرید خانوار و قیمت محصولات مواجه است. بنابراین هر سیاستی که احتمال افزایش قیمت را بیشتر کند، باید پیش از اجرا از منظر آثار آن بر تقاضای واقعی، هزینه خانوار و دسترسی مردم به خودرو بررسی شود. صرف تعیین یک چارچوب قیمتی، بدون توجه به رفتار بازار و ارتباط میان بخشهای مختلف آن، الزاماً به ساماندهی منجر نخواهد شد.
از سوی دیگر، اگر خودروهایی که از ارز دولتی یا منابع ارزی ترجیحی استفاده کردهاند با افزایش قیمت مواجه شوند، انتظار میرود سازوکار قیمتگذاری درباره نحوه انتقال این مزیت به مصرفکننده نیز شفاف باشد. حمایت ارزی در نهایت باید آثار مشخصی در قیمت نهایی داشته باشد و نمیتوان از منابع عمومی استفاده کرد اما در مرحله فروش، افزایش قیمت را بدون بررسی آثار آن بر مصرفکننده پذیرفت.
ساماندهی بازار خودرو نیازمند مجموعهای از سیاستهای هماهنگ است؛ از تنظیم عرضه و رقابت گرفته تا شفافیت هزینهها و نحوه قیمتگذاری. تصمیمهای مقطعی ممکن است در کوتاهمدت بخشی از بازار را مدیریت کند، اما اگر ارتباط میان قیمت خودروهای مختلف نادیده گرفته شود، احتمال انتقال فشار قیمتی به سایر بخشها وجود خواهد داشت.
در نهایت، معیار موفقیت هر سیاست خودرویی باید این باشد که آیا به افزایش رقابت، ثبات بازار و دسترسی منطقیتر مصرفکننده منجر میشود یا خیر؛ نه اینکه صرفاً قیمت یک گروه از خودروها را به صورت جداگانه تنظیم کند.
