اقتصاد پیش شرط امنیت ملی

افزایش قیمت ارز، طلا و فشارهای اقتصادی، نارضایتی واقعی در میان اقشار کم‌درآمد و متوسط ایجاد کرده است. این نارضایتی را نمی‌توان به «توطئه خارجی» تقلیل داد؛ اما قدرت‌های خارجی از آن بهره‌برداری می‌کنند.

ترامپ با پیام‌های مستقیم خطاب به مردم ایران تلاش می‌کند شکاف دولت–ملت را ایجاد کند. پاسخ هوشمندانه مردم ایران، همان‌گونه که در جنگ 12 روزه نشان داده شد، ایستادگی در برابر مداخله خارجی و در عین حال مطالبه‌گری از دولت برای حل مشکلات اقتصادی است.

از آنجا که هیچ راهبرد امنیتی بدون سرمایه اجتماعی پایدار نمی‌ماند. اتحاد ملی زمانی شکل می‌گیرد که مردم احساس کنند صدایشان شنیده می‌شود و مشکلات اقتصادی در اولویت است. رجوع به مردم، تقویت اعتماد عمومی و حل ریشه‌ای مشکلات اقتصادی، پیش‌شرط امنیت ملی است.

در برابر تهدید خارجی، جامعه ایران همواره نشان داده که می‌تواند متحد باشد؛ اما این اتحاد نیازمند پاسخگویی، شفافیت و کارآمدی داخلی است.

در فضای ملتهب کنونی، برخی جریان‌های تندرو با طرح ایده‌هایی مانند «حمله پیش‌دستانه» به اسرائیل در عمل در مسیر منافع اسرائیل و آمریکا حرکت می‌کنند. این افراد از تداوم تحریم‌ها، اقتصاد غیرشفاف و شرایط بحرانی سود می‌برند. حمله پیش‌دستانه نه‌تنها بهانه کافی به دشمنان ایران می‌دهد، بلکه متحدان فعلی را از ایران دور می‌کند و کشورهای بی‌طرف منطقه را وارد درگیری می‌سازد. عقلانیت راهبردی حکم می‌کند که ایران در دام تحریکات نیفتد و از هرگونه اقدام شتاب‌زده پرهیز کند.

با وجود نبود شرایط مناسب برای مذاکره عزتمندانه ، اصل مذاکره همچنان تنها راه‌حل واقعی برای کاهش تنش‌ها و مدیریت بحران است. ایران بارها اعلام کرده که آماده گفت‌وگوست، اما مذاکره زمانی معنا دارد که طرف مقابل از دیکته کردن خواسته‌ها دست بردارد. همچنانکه پیشنهادهای اخیر درباره «غنی‌سازی منطقه‌ای» نیز تنها زمانی قابل بررسی‌اند که چارچوب‌های دقیق، مکانیزم‌های نظارتی و سازوکارهای اجرایی شفاف تعریف شوند. بدون این جزئیات، طرح‌ها صرفاً در حد شعار باقی می‌مانند.

در شرایط کنونی، جنگ محتمل نیست؛ اما خطر سوءاستفاده از نارضایتی داخلی و تحریک به اقدامات پرهزینه وجود دارد. راهبرد عقلانی ایران باید بر سه محور استوار باشد:

۱. تقویت انسجام داخلی از طریق حل مشکلات اقتصادی و رجوع به مردم

۲. پرهیز از اقدامات شتاب‌زده و خنثی‌سازی تلاش‌ها برای کشاندن ایران به جنگ

۳. حفظ آمادگی برای مذاکره، بدون پذیرش دیکته و بدون چشم‌پوشی از منافع ملی

در جهانی که قدرت‌ها ملت‌ها را قربانی منافع خود می‌کنند، اقتصاد توانمند، عقلانیت، وحدت ملی و دیپلماسی فعال تنها راه‌های حفظ امنیت و منافع ایران هستند.