جهان به نیمی از هدف ظرفیت انرژی پاک رسید

هدف ۱۱.۱۷ تراواتی برای سال ۲۰۳۰ در بیست و هشتمین کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات اقلیمی یا COP۲۸ که در دوبی برگزار شد، تعیین شد.

طبق داده‌های گردآوری شده از گزارش‌های بین‌المللی، انرژی خورشیدی با ۵۱۱ گیگاوات ظرفیت نصب‌ شده جدید، پیشتاز این توسعه بود و پس از آن انرژی بادی با ۱۵۹ گیگاوات قرار داشت. در این دوره، انرژی خورشیدی و بادی مجموعا ۹۷ درصد از رشد انرژی‌های تجدیدپذیر را به خود اختصاص دادند. رشد باقی‌مانده از منابعی از جمله برق آبی، انرژی زیستی و انرژی زمین‌گرمایی حاصل شد.

با رشد کل ظرفیت تجدیدپذیر جهانی به ۵.۱۵ تراوات تا پایان سال میلادی گذشته، جهان به دستیابی به نیمی از هدف ۲۰۳۰ نزدیک‌تر شد.

بر اساس داده‌های ۲۰۲۵ اندیشکده «امبر» (Ember)، انرژی خورشیدی و بادی اکنون تقریبا در سهم خود در تولید برق جهانی برابر هستند و هر کدام تقریبا ۸ تا ۹ درصد از کل برق را تامین می‌کنند.

به ویژه انرژی خورشیدی در دهه گذشته به دلیل کاهش هزینه‌های پنل و تاسیسات بزرگ در چین، اروپا و آمریکا، رشد انفجاری داشته است.

انرژی بادی به ویژه پروژه‌های بادی فراساحلی در اروپا و آسیا نیز به طور قابل توجهی گسترش یافته است. اکنون انرژی خورشیدی و بادی در کنار هم، برق بیشتری در سطح جهانی نسبت به انرژی هسته‌ای یا آبی تولید می‌کنند.

انرژی آبی همچنان بزرگترین منبع برق کم‌کربن در سطح جهانی است و ۱۴ درصد از کل تولید را تشکیل می‌دهد. بسیاری از کشورها برای برق پایدار و قابل توزیع که می‌تواند مکمل منابع تجدیدپذیر متناوب مانند خورشید و باد باشد، به سدهای برق آبی متکی هستند.

در همین حال، انرژی هسته‌ای تقریبا ۹ درصد از تولید برق جهانی را تشکیل می‌دهد. اگرچه رشد انرژی هسته‌ای در سال‌های اخیر کندتر بوده است، اما چندین کشور در حال سرمایه‌گذاری در راکتورهای نسل بعدی و افزایش طول عمر نیروگاه‌های موجود هستند.

سرمایه‌گذاری جهانی در تولید انرژی پاک تحت تاثیر تغییرات سیاسی و اقتصادی، از اوج خود در سال ۲۰۲۳، به میزان ۴۲ درصد کاهش یافت و در سال ۲۰۲۵، به ۱۵۵ میلیارد دلار رسید.  چین به تنهایی از زمان ولخرجی‌های دیوانه‌وار در سال ۲۰۲۳ که به اندازه کل جهان در سال ۲۰۲۲، انرژی خورشیدی برنامه‌ریزی کرده بود، ۷۰ درصد کاهش در سطح سرمایه‌گذاری خود داشته است. در حالی که بخش عمده‌ای از این کاهش، اصلاح طبیعی عرضه بیش از حد قبلی به دلیل مشوق‌های عمده دولتی است، کاهش سرعت چین همچنین واکنشی به چرخش سیاسی آمریکا و دور شدن از انرژی پاک، به ویژه انرژی بادی و خورشیدی است.

اما در حالی که بزرگترین اقتصادهای جهان به طور عمده هزینه‌های خود را برای تولید انرژی پاک کاهش می‌دهند، بسیاری از کشورها بیش از هر زمان دیگری در حال سرمایه‌گذاری در انرژی پاک هستند. در واقع، بحران انرژی ناشی از تجاوز آمریکایی صهیونی به ایران، رونق انرژی پاک را در بسیاری از کشورها، به ویژه در اقتصادهای نوظهور، هدایت می‌کند. با افزایش قیمت نفت و گاز، بسیاری از کشورها به دنبال انرژی بادی و خورشیدی داخلی برای تامین انرژی ارزان‌تر و قابل اعتمادتر هستند.

بنابراین، در حالی که روند کلی جهانی در تولید انرژی پاک در حال کند شدن است، تصویر کلی بسیار ظریف‌تر است. در برخی از اقتصادها، البته اقتصادهای کوچک‌تر و کم‌قدرت‌تر، تولید انرژی پاک هرگز قوی‌تر از این نبوده است. در برخی دیگر، ماهیت هزینه‌های انرژی پاک به سادگی از تولید به سمت زیرساخت‌ها در حال تغییر است.

آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) می‌گوید سرمایه‌گذاری در انرژی پاک، برقی‌سازی و افزایش بهره‌وری به چین، اتحادیه اروپا، ژاپن و کره جنوبی، جنوب شرقی آسیا و هند کمک کرده است تا حدود ۲۶۰ میلیارد دلار در هزینه واردات سوخت فسیلی در سال ۲۰۲۵ صرفه‌جویی کنند.  چین به تنهایی حدود ۱۱۰ میلیارد دلار از این صرفه‌جویی در هزینه‌های سوخت را به خود اختصاص داده است.

طبق «گزارش سرمایه‌گذاری انرژی جهان ۲۰۲۶» این آژانس مستقر در پاریس، اکنون سالانه حدود ۶۶۵ میلیارد دلار به پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر در سراسر جهان سرازیر می‌شود. از این رقم، ۳۶۵ میلیارد دلار - تقریبا یک میلیارد دلار در روز - فقط به پروژه‌های خورشیدی اختصاص دارد.

بنا بر گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، انرژی خورشیدی و بادی همچنان مقاصد اصلی سرمایه‌های جدید هستند و ۴۰ درصد از کل سرمایه‌گذاری در بخش برق و بیش از ۶۰ درصد از سرمایه‌گذاری در تولید برق در سال ۲۰۲۵ را تشکیل می‌دهند. 

فناوری‌های فتوولتائیک خورشیدی، ذخیره‌سازی باتری و خودروهای برقی، همگی از سال ۲۰۱۵ تاکنون، حدود ۸۰ درصد کاهش هزینه داشته‌اند. اضافه کردن یک گیگاوات ظرفیت خورشیدی به حدود ۳ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۱۵ نیاز داشت. اما تا سال ۲۰۲۵، این رقم به دلیل ماژول‌های ارزان‌تر، افزایش مقیاس تولید و سیاست‌های حمایتی دولت، به حدود ۰.۷ میلیارد دلار برای هر گیگاوات کاهش یافته است.