جهان اقتصاد گزارش می‌دهد:
سایه‌روشن‌های بازار لباس فرم مدارس
زهرا عسگری - روزنامه‌نگار
همزمان با فرارسیدن فصل پاییز و بازگشایی مدارس خانواده‌ها با هزینه‌های هنگفت لباس فرم مواجه شده‌اند.
تغییر قیمت لباس فرم را زمانی بهتر می‌توان درک کرد که آن را در کنار سایر هزینه‌های آغاز سال تحصیلی قرار دهیم. خانواده‌ای که یک فرزند دانش‌آموز دارد، تنها با هزینه لباس مواجه نیست؛ کیف، کفش، نوشت‌افزار، کتاب، سرویس و سایر اقلام نیز همزمان به بودجه خانوار اضافه می‌شوند.
در چنین شرایطی، تفاوت میان یک لباس فرم ۶۰۰ یا ۷۰۰ هزار تومانی با روپوش چندمیلیونی تنها یک افزایش قیمت ساده نیست بلکه سهم این قلم از بودجه خانوار را تغییر می‌دهد.
بنابراین برای خانواده‌ای که چند فرزند دانش‌آموز دارد، هزینه لباس فرم می‌تواند به رقم قابل توجهی برسد به‌خصوص اگر مدرسه چند تکه لباس شامل روپوش، شلوار، پیراهن، جلیقه یا لباس ورزشی را همزمان مطالبه کند.
در نهایت، بازار لباس فرم مدارس در فاصله ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ از بازاری عمدتاً چندصد هزار تومانی به بازاری تبدیل شده که قیمت یک دست لباس فرم در آن به چند میلیون تومان رسیده است. این رقم حتی به ۱۵ میلیون تومان نیز رسیده است. یعنی لباس فرم که زمانی یکی از هزینه‌های فرعی بازگشایی مدارس محسوب می‌شد، حالا برای برخی خانواده‌ها خود به یکی از اقلام اصلی هزینه مهر تبدیل شده است. قیمت روپوش مدارس در کنار سایر هزینه‌های آغاز سال تحصیلی برای بسیاری از خانواده‌ها به دغدغه و چالشی جدی تبدیل شده به‌ویژه آنجا که مدرسه، تولیدی یا فروشگاه مشخصی را برای تهیه لباس معرفی یا خرید آن را الزامی می‌کند.
بررسی میدانی از قیمت روپوش مدارس در تهران و کرج نشان می‌دهد قیمت این پوشش، بسته به مقطع، جنس پارچه، مدل لباس و نوع مدرسه، تفاوت قابل توجهی دارد به‌طوری که قیمت روپوش مدارس در تهران اعم از دولتی و غیردولتی از حدود ۵ میلیون تومان آغاز شده و حتی به ۱۵ میلیون تومان نیز می‌رسد. این رقم در کرج در موارد بررسی‌شده حدود ۴ تا ۹ میلیون تومان و در حاشیه تهران با کیفیت نه چندان مطلوب حداقل ۳ میلیون تومان است.
اما مسئله‌ای که در کنار قیمت‌ها، گلایه برخی والدین را به همراه داشته، محدود شدن امکان انتخاب و الزام خانواده به تهیه روپوش از تولیدی معرفی‌شده از سوی مدرسه است. برخی والدین اعلام کردند که مدارس آن‌ها را ملزم به خرید روپوش مدارس از فروشگاه و تولیدی خاصی می‌کند در حالیکه می‌توانند لباس‌ها را با هزینه کمتری از تولیدی دیگری خریداری کنند.
حالا سؤال اینجاست که آیا مدارس می‌توانند خانواده‌ها را به خرید لباس از تولیدی مشخصی ملزم کنند؟ متولی
نظارت بر قیمت‌گذاری کیست؟ خانواده‌ها تخلفات احتمالی را چگونه می‌توانند گزارش کنند ؟
عاطفه السادات مدبرنژاد مدیرکل انجمن اولیاء و مربیان در این باره گفت: در سال تحصیلی ۱۴۰۶–۱۴۰۵، رویکرد آموزش و پرورش در حوزه لباس فرم دانش‌آموزی بر ساماندهی فرآیند تهیه و توزیع، شفافیت در قیمت‌گذاری، رعایت حقوق خانواده‌ها و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های غیرضروری استوار است براین اساس با توجه به شرایط اقتصادی خانواده‌ها، بر عدم الزام خانواده‌ها به تهیه لباس فرم جدید و امکان استفاده از لباس سال‌های قبل، در صورت سالم و قابل استفاده بودن، تأکید شده است.
عوامل دخیل در قیمت متفاوت لباس‌های فرم وی افزود: همچنین ثبات طرح و رنگ لباس برای دوره زمانی مشخص، با هدف کاهش هزینه‌های تکرارشونده خانواده‌ها مورد توجه قرار گرفته است. در خصوص میزان افزایش قیمت و اعلام یک رقم میانگین کشوری، باید توجه داشت که قیمت لباس فرم، نرخ ثابت و یکسانی در سراسر کشور ندارد و بر اساس عواملی از جمله نوع و کیفیت پارچه، متراژ مصرفی، مدل و طراحی لباس، اندازه، اقلام مورد استفاده، کیفیت دوخت و دستمزد، مقطع تحصیلی و شرایط بازار هر استان و شهرستان متفاوت و قیمت‌ها تعیین می‌شود.
مدیرکل انجمن اولیاء و مربیان وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: اعلام یک رقم واحد بدون در نظر گرفتن نرخ‌نامه مصوب هر منطقه و مشخصات لباس، مبنای دقیقی نخواهد داشت.
به گفته مدبرنژاد، نرخ‌های قابل اجرا نیز باید مطابق نرخ‌نامه‌های مصوب مراجع ذی‌صلاح صنفی و اقتصادی از جمله مراجع مرتبط در حوزه صنعت، معدن و تجارت و اتحادیه‌های مربوط باشد.
وی افزود: ادارات آموزش و پرورش استان‌ها، شهرستان‌ها، نواحی و مناطق نیز در چارچوب ضوابط ابلاغی، فرآیند ساماندهی و هماهنگی‌های لازم را انجام می‌دهند. نظارت بر رعایت نرخ‌های مصوب و برخورد با تخلفات صنفی نیز در حوزه صلاحیت مراجع نظارتی مربوط از جمله ادارات صنعت، معدن و تجارت و اتحادیه‌های مربوط قرار دارد و آموزش و پرورش نیز بر حسن اجرای فرآیند تهیه و توزیع لباس دانش‌آموزی در مدارس نظارت می‌کند.
مدیرکل انجمن اولیاء و مربیان وزارت آموزش و پرورش در پاسخ به این که آیا انجمن اولیاء و مربیان سقف مشخصی برای قیمت روپوش مدارس تعیین کرده است؟ ادامه داد: خیر. انجمن اولیاء و مربیان رأساً نرخ واحد یا سقف قیمت کشوری برای لباس فرم تعیین نمی‌کند. قیمت لباس فرم بر اساس نرخ‌نامه‌های مصوب مراجع ذی‌صلاح و متناسب با مشخصات و ویژگی‌های لباس در هر استان و شهرستان تعیین می‌شود. نقش انجمن اولیاء و مربیان در این فرآیند، مشارکت در ساماندهی تهیه لباس، صیانت از حقوق خانواده‌ها، کمک به ایجاد شفافیت و فراهم کردن زمینه انتخاب و دسترسی خانواده‌ها به تولیدکنندگان مجاز و واجد شرایط است.
مدبرنژاد گفت: از سوی برخی اولیاء، شکایاتی عمدتاً به صورت حضوری و شفاهی و یا سامانه لباس دانش‌آموزی، درباره هزینه و کیفیت لباس فرم مطرح شده است که موارد اعلام‌شده حسب مورد مورد بررسی و پیگیری قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه خانواده‌ها نباید به خرید لباس از یک فروشگاه یا تولیدکننده خاص ملزم شوند افزود: بر اساس ضوابط ساماندهی تهیه و تولید لباس دانش‌آموزی و در چارچوب ماده ۸۵ آیین‌نامه اجرایی مدارس، شورای مدرسه و انجمن اولیاء و مربیان در فرآیند انتخاب و ساماندهی لباس دانش‌آموزی نقش دارند و باید زمینه معرفی تولیدی‌های مجاز و واجد شرایط و دسترسی خانواده‌ها به گزینه‌های قانونی را فراهم کنند. هدف از معرفی تولیدکنندگان مجاز، ایجاد نظم، تضمین کیفیت و امکان نظارت بر فرآیند تولید است، نه ایجاد انحصار یا محدود کردن حق انتخاب خانواده‌ها بنابراین خانواده‌ها الزامی برای مراجعه به تولیدی خاص ندارند. رویکرد آموزش و پرورش در این زمینه، رعایت ضوابط پوشش دانش‌آموزی همراه با صیانت از حقوق خانواده‌ها و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های غیرضروری است. هر مبلغی که از خانواده دریافت می‌شود باید شفاف، مستند و منطبق با نرخ‌نامه مصوب و مشخصات اعلام‌شده لباس باشد.
وی با بیان اینکه یکی از رویکردهای مورد توجه، استفاده حداکثری از ظرفیت‌های قانونی و موجود آموزش و پرورش از جمله هنرستان‌ها، واحدهای تولیدی مجاز و ظرفیت‌های مهارتی و تولیدی مناطق برای کمک به تأمین لباس با کیفیت مناسب و هزینه منطقی است افزود: همچنین تلاش می‌شود با حذف واسطه‌های غیرضروری، افزایش شفافیت فرآیند و فراهم کردن امکان انتخاب از میان تولیدکنندگان مجاز، زمینه دسترسی خانواده‌ها به لباس مناسب با قیمت متعارف فراهم شود. این در حالیست که در برخی از استان ها و مناطق استفاده از ظرفیت هنرستان‌ها در تولید لباس دانش‌آموزی در حال اجراست.
