انرژیهای تجدیدپذیر؛ برگ برنده در روزهای بحران
داوود مددی، رئیس انجمن انرژیهای تجدیدپذیر
داوود مددی، رئیس انجمن انرژیهای تجدیدپذیر
واقعیت این است که ساختار سنتی تولید برق، با اتکای بالا به نیروگاههای حرارتی، در برابر بحرانها آسیبپذیر است. هرگونه اختلال در تأمین سوخت، زیرساخت یا انتقال انرژی میتواند بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید را از مدار خارج کند. این در حالی است که انرژیهای تجدیدپذیر، به دلیل ماهیت پراکنده و غیرمتمرکز خود، میتوانند بخشی از این ریسک را کاهش دهند. سامانههای خورشیدی کوچکمقیاس یا نیروگاههای بادی محلی، این قابلیت را دارند که حتی در صورت اختلال در شبکه سراسری، نیازهای حیاتی را تأمین کنند.
تجربه کشورهای درگیر بحران نیز نشان میدهد که در نبود زیرساختهای پایدار، این منابع میتوانند نقش حیاتی در حفظ حداقل کارکردها ایفا کنند؛ از تأمین برق تجهیزات ارتباطی گرفته تا پشتیبانی از فعالیتهای عملیاتی. همین ویژگی باعث شده که انرژیهای تجدیدپذیر از یک گزینه محیطزیستی، به یک ابزار امنیت انرژی تبدیل شوند.
با این حال، نباید دچار سادهسازی شد. انرژیهای تجدیدپذیر بهتنهایی قادر به جایگزینی کامل نیروگاههای حرارتی نیستند. وابستگی آنها به شرایط طبیعی مانند تابش خورشید و وزش باد، باعث میشود تولید آنها ناپیوسته باشد. اینجاست که اهمیت زیرساختهای مکمل، بهویژه سیستمهای ذخیرهسازی انرژی، پررنگ میشود. بدون توسعه باتریها و فناوریهای ذخیرهسازی، بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید این منابع در ساعات غیرپیک بلااستفاده خواهد ماند.
از سوی دیگر، ظرفیت نصبشده هرچند قابل توجه است، اما تا رسیدن به یک سهم مؤثر در سبد انرژی کشور فاصله دارد. توسعه این بخش نیازمند سرمایهگذاری هدفمند، سیاستگذاری پایدار و ایجاد مشوقهای اقتصادی برای ورود بخش خصوصی است. صنایع بزرگ، بهویژه صنایع انرژیبر، میتوانند در این مسیر نقش کلیدی ایفا کنند. حرکت به سمت خودتأمینی انرژی از طریق احداث نیروگاههای تجدیدپذیر، نهتنها ریسک قطعی برق را کاهش میدهد، بلکه به بهبود بهرهوری و کاهش هزینههای بلندمدت نیز کمک میکند.
نکته قابل توجه دیگر، پایداری نسبی این زیرساختها در شرایط خاص است. نبود گزارشهای گسترده از آسیبدیدگی نیروگاههای خورشیدی و بادی در بحرانها، نشان میدهد که این منابع میتوانند در مقایسه با برخی زیرساختهای متمرکز، انعطافپذیری بیشتری داشته باشند. همین ویژگی، آنها را به گزینهای قابل اتکا در سناریوهای پرریسک تبدیل میکند.
در نهایت، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را باید فراتر از یک پروژه فنی دید. این مسیر، بخشی از راهبرد کلان برای افزایش تابآوری اقتصادی و کاهش آسیبپذیری در برابر شوکهای بیرونی است. هرچه سهم این منابع در سبد انرژی افزایش یابد، شبکه برق نیز از حالت شکننده فاصله گرفته و به سمت پایداری بیشتر حرکت خواهد کرد.
