مسیرهای شیشه‌ای کف اقیانوس که جهان را به هم وصل می‌کنند

 

اینترنت نه در هواست و نه در ماهواره؛ بخش اصلی آن از کابل‌هایی عبور می‌کند که کف دریاها و اقیانوس‌ها قرار دارند. اما همین زیرساخت پنهان، برای بسیاری از کاربران یک سؤال ساده و اساسی ایجاد می‌کند: این کابل‌ها اصلاً چطور ساخته می‌شوند، چگونه در اعماق دریا کار می‌کنند و چطور می‌توانند چنین حجم عظیمی از داده را جابه‌جا کنند؟ این گزارش تلاش می‌کند به زبان ساده به همین پرسش‌ها پاسخ دهد؛ از ساختار کابل‌های زیردریایی گرفته تا دلیل برتری آن‌ها نسبت به ماهواره.

 

کابل‌های اینترنتی که در کف دریاها و اقیانوس‌ها قرار می‌گیرند، در اصل از رشته‌های بسیار نازک شیشه‌ای به نام «فیبر نوری» ساخته می‌شوند؛ یعنی داخلشان نور حرکت می‌کند و همین نور، داده‌های اینترنتی را حمل می‌کند.اما این رشته‌های شیشه‌ای به‌تنهایی خیلی حساس‌ هستند، برای همین چند لایه محافظ دورشان قرار می‌گیرد تا بتوانند فشار آب، ضربه و شرایط سخت کف دریا را تحمل کنند. در واقع ساختار کابل از داخل به بیرون شامل این بخش‌هاست:یک هسته بسیار نازک شیشه‌ای برای عبور نورلایه‌های محافظ برای جلوگیری از شکست نورپوشش‌های پلاستیکی برای جلوگیری از آسیب فیزیکیو در نهایت لایه‌های فلزی و مقاوم برای محافظت در برابر فشار و کششاین کابل‌ها در کارخانه‌های مخصوص ساخته می‌شوند، بعد به‌صورت طول‌های بسیار بلند روی کشتی‌های کابل‌گذاری بارگیری می‌شوند.

کابل‌های اینترنتی را کشتی‌های مخصوصی در اقیانوس‌ها و دریاها پهن می‌کنند؛ کشتی‌هایی که مثل یک کارخانه متحرک عمل می‌کنند. این کابل‌ها به‌صورت خیلی آرام و کنترل‌شده از داخل کشتی باز می‌شوند و دقیقاً طبق نقشه‌ای که از قبل طراحی شده، در مسیرهای مشخص روی کف دریا قرار می‌گیرند.در بخش‌های کم‌عمق که احتمال آسیب بیشتر است، کابل‌ها داخل بستر دریا دفن می‌شوند تا از برخورد لنگر کشتی‌ها یا فعالیت‌های انسانی در امان بمانند. اما در بخش‌های عمیق اقیانوس، کابل معمولاً همان‌طور روی کف دریا رها می‌شود، چون در آن عمق تقریباً هیچ خطری تهدیدش نمی‌کند.این فرایند ساده نیست؛ گاهی ماه‌ها طول می‌کشد و نیاز به دقت بسیار بالایی دارد. در واقع می‌توان گفت این عملیات شبیه کشیدن یک خط برق بین قاره‌ها زیر آب است؛ خطی نامرئی که اینترنت جهان را به هم وصل نگه می‌دارد.

 

ماهواره‌ها در ظاهر راه‌حل مدرن‌تری به نظر می‌رسند، اما در عمل نمی‌توانند جای کابل‌های زیردریایی را بگیرند. دلیلش ساده است: حجم داده‌ای که اینترنت جهانی هر روز جابه‌جا می‌کند آن‌قدر زیاد است که ماهواره‌ها از پس آن برنمی‌آیند.از طرف دیگر، وقتی داده از زمین به فضا و دوباره به زمین برمی‌گردد، یک فاصله زمانی ایجاد می‌شود؛ یعنی اینترنت با تأخیر بیشتری کار می‌کند. این موضوع برای کارهایی مثل تماس تصویری، بازی آنلاین یا خدمات مالی خیلی مهم است.همچنین انتقال داده از طریق ماهواره معمولاً گران‌تر از کابل است و ظرفیت کمتری هم دارد؛ در حالی که کابل‌های زیردریایی می‌توانند چندین برابر بیشتر داده را هم‌زمان منتقل کنند.به همین دلیل، با وجود پیشرفت ماهواره‌ها، ستون اصلی اینترنت جهانی هنوز همان کابل‌های زیر دریاست؛ چون سریع‌تر، پایدارتر و به‌صرفه‌تر هستند.

وقتی کابل اینترنتی زیر دریا آسیب می‌بیند، اول از همه دقیق مشخص می‌شود مشکل کجاست؛ این کار با ارسال سیگنال و بررسی برگشت آن انجام می‌شود تا نقطه قطعی پیدا شود. بعد یک کشتی مخصوص تعمیر کابل به محل اعزام می‌شود. این کشتی با ابزارهای ویژه مثل قلاب‌های سنگین، کابل را از کف دریا بالا می‌کشد تا به سطح آب برسد. وقتی کابل بالا آمد، بخش آسیب‌دیده پیدا می‌شود، آن قسمت بریده می‌شود و یک تکه جدید جایگزینش می‌گردد. سپس رشته‌های فیبر نوری با دقت بسیار بالا به هم وصل می‌شوند و دوباره کاملاً آب‌بندی می‌شوند تا در برابر فشار و رطوبت مقاوم باشند.در نهایت کابل دوباره آرام به کف دریا برگردانده می‌شود و اگر لازم باشد در بخش‌های کم‌عمق دوباره در بستر دریا دفن می‌شود تا آسیب نبیند. به زبان ساده، تعمیر کابل زیر دریا یعنی بیرون کشیدن یک بخش از اینترنت جهانی، ترمیم آن روی کشتی و برگرداندنش به عمق اقیانوس.تصویر زیر تنها بخشی از کابل‌های زیردریایی بین قاره‌ها را نشان می‌دهد که ایران و کابل‌های خلیج فارس هم در آن دیده می‌شود.

 

بنابراین وقتی یک داده در اینترنت ارسال می‌شود، مسیر آن یک خط مستقیم ساده نیست. داده ابتدا وارد شبکه اپراتور محلی می‌شود، سپس از طریق روترها و مراکز تبادل اینترنت به شبکه‌های بزرگ‌تر منتقل می‌شود.در سطح جهانی، این داده‌ها معمولاً از ترکیبی از زیرساخت‌ها عبور می‌کنند: کابل‌های فیبر نوری زیردریایی که قاره‌ها را به هم وصل می‌کنند، مراکز داده‌ای که پردازش و ذخیره‌سازی انجام می‌دهند و نقاط تبادل اینترنت که نقش گره‌های اصلی اتصال شبکه‌ها را دارند. در واقع اینترنت یک شبکه چندلایه است که داده در آن بین کشورها، زیرساخت‌ها و مسیرهای مختلف جابه‌جا می‌شود تا در نهایت به مقصد برسد.