ضرورت تقویت کالابرگ الکترونیکی برای حفظ معیشت خانوارها

در شرایطی که فشار تورم و گرانی بر سفره خانوارها روزبه‌روز سنگین‌تر می‌شود، سیاست‌های حمایتی دولت و مجلس بیش از هر زمان دیگری زیر ذره‌بین افکار عمومی قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایتی که طی سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته، طرح «کالابرگ الکترونیکی» است؛ ابزاری که قرار بود مکمل یارانه‌های نقدی باشد و مستقیماً بر سبد معیشت خانوارها اثر بگذارد. با این حال، پرسش اساسی این است که آیا منابع مالی پیش‌بینی‌شده برای این طرح، واقعاً با نیازهای امروز جامعه همخوانی دارد یا خیر.  

براساس احکام بودجه سال جاری، برای اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی حدود ۹۹۶ هزار میلیارد تومان منابع در نظر گرفته شده است؛ رقمی که در نگاه اول قابل توجه به نظر می‌رسد. نکته مهم اینجاست که این عدد جدا از منابع ۳۰۰ همتی هدفمندی یارانه‌ها و یارانه‌های نقدی است که همچنان در اختیار مردم قرار می‌گیرد. به بیان دیگر، کالابرگ الکترونیکی قرار بوده لایه‌ای مکمل و تقویتی در کنار یارانه نقدی باشد تا بتواند از قدرت خرید خانوارها، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد، در برابر موج افزایش قیمت‌ها محافظت کند.  

اما تجربه ماه‌های اخیر نشان می‌دهد آنچه روی کاغذ پیش‌بینی شده، در عمل پاسخگوی هزینه‌های واقعی زندگی نیست. افزایش مستمر قیمت کالاهای اساسی، خدمات و نیازهای روزمره، باعث شده است تا اثر حمایتی این اعتبار در سبد مصرفی خانواده‌ها به‌طور ملموسی کاهش یابد. وقتی هزینه‌های ضروری زندگی با سرعتی بیشتر از رشد حمایت‌ها بالا می‌رود، طبیعی است که خانوارها احساس کنند سیاست‌های جبرانی موجود کفایت لازم را ندارد.  

در چنین شرایطی، صرف حفظ سطح فعلی منابع کالابرگ الکترونیکی، نمی‌تواند به مهار فشار اقتصادی کمک کند. پیشنهاد مشخص و منطقی این است که حداقل منابع اختصاص‌یافته به این طرح افزایش یابد تا بتواند نقش واقعی خود را در تقویت معیشت ایفا کند. کالابرگ الکترونیکی زمانی معنا پیدا می‌کند که خانوار، در عمل و نه فقط در آمار، احساس کند بخشی از بار هزینه‌های ماهانه او سبک‌تر شده است. اگر اعتبار اختصاص‌یافته به این طرح تناسبی با قیمت کالاهای اساسی نداشته باشد، عملاً به ابزاری نمادین و کم‌اثر تبدیل می‌شود.  

نکته دیگر، ضرورت بازنگری دوره‌ای در میزان اعتبار کالابرگ متناسب با شرایط اقتصادی است. اقتصاد، متغیری ثابت و ایستا نیست؛ تورم، نوسانات بازار و تغییر قیمت‌ها باید به‌طور مستمر در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ شود. بنابراین، کافی نیست یک رقم در ابتدای سال در بودجه نوشته شود و تا پایان همان سال بدون اصلاح و به‌روزرسانی باقی بماند. دولت و مجلس باید با رصد مداوم وضعیت معیشتی مردم، در صورت نیاز، منابع این طرح را ترمیم و تقویت کنند.  

در مجموع، افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی دیگر یک انتخاب صرف نیست، بلکه به ضرورتی اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. اگر هدف کاهش فشار بر خانوارها، حفظ حداقلی از قدرت خرید و پیشگیری از تعمیق شکاف طبقاتی است، تقویت کالابرگ باید به‌صورت جدی در دستور کار مشترک دولت و مجلس قرار گیرد. امروز، هر تصمیمی که به تقویت سفره مردم منجر شود، در حقیقت سرمایه‌گذاری بر آرامش اجتماعی و ثبات اقتصادی کشور است؛ و کالابرگ الکترونیکی، در صورت اصلاح و تقویت منابع، می‌تواند یکی از ابزارهای مؤثر در این مسیر باشد.