جهان اقتصاد گزارش می دهد؛
انتقال مهرآباد؛ کلید توسعه غرب تهران
رضا پورحسین ـ روزنامه نگار
جهان اقتصاد: انتقال فرودگاه مهرآباد یکی از مطالبات جدی و دیرینه شهروندان تهران، بهویژه ساکنان مناطق غربی پایتخت است. این مطالبه ریشه در واقعیتهای رشد شهری، ایمنی عمومی و کیفیت زندگی مردم دارد.
هرچند جابهجایی یک فرودگاه فعال با سابقه طولانی، اقدامی بسیار سخت، پرهزینه و پیچیده است که نیازمند برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری کلان و هماهنگی بیندستگاهی است اما با توجه به گسترش سریع شهر تهران و تحولات جمعیتی و کالبدی آن، ادامه فعالیت فرودگاه مهرآباد در دل بافت شهری دیگر توجیهپذیر نیست.
این فرودگاه که زمانی در حاشیه شهر قرار داشت، امروز کاملاً محاط در بافت مسکونی، تجاری و اداری شده و مخاطرات بلندمدت آن برای شهروندان غیرقابل چشمپوشی است.
فرودگاه مهرآباد به دلیل موقعیت جغرافیاییاش در غرب تهران، مستقیماً بر زندگی روزمره هزاران نفر تأثیر گذاشته است. پروازهای متعدد روزانه، بهویژه در ساعات اولیه صبح و اواخر شب، صدای غرش هواپیماها را به خانههای شهروندان رسانده و آرامش و استراحت را برای مردم مناطق غربی تهران محال کرده است.
ساکنان مناطقی مانند سی متری جی، شمشیری، اکباتان و همچنین نواحی مجاور بزرگراههای فتح و لشگری، شبها با این صداها مداوم دستوپنجه نرم میکنند. بسیاری از خانوادهها گزارش میدهند که خواب کودکانشان مختل شده، بیماران قلبی و سالمندان با مشکلات استرس مواجه هستند و حتی در روزهای تعطیل نیز امکان استراحت کامل وجود ندارد.
این آلودگی صوتی مزمن، کیفیت زندگی را به شدت پایین آورده و ارزش املاک را در برخی نقاط تحت تأثیر قرار داده است. مطالعات متعدد نشان میدهد که قرارگیری فرودگاه در داخل شهر، علاوه بر آلودگی صوتی ، خطر آلودگی هوای ناشی از سوخت هواپیماها و ریزگردها را نیز افزایش میدهد که در شرایط آلودگی پایتخت، بر شدت مشکلات تنفسی و بیماریهای مرتبط میافزاید.
از منظر ایمنی، وجود فرودگاه در قلب شهر ریسک بزرگی به همراه دارد. با افزایش ترافیک هوایی و گسترش شهرنشینی، احتمال وقوع حوادث، هرچند کم اما دارای عواقب فاجعهبار است. تاریخچه برخی فرودگاههای شهری در جهان نشان میدهد که وقتی شهر اطراف فرودگاه رشد میکند، هزینههای مدیریت ریسک به شدت بالا میرود.
در تهران نیز با توجه به تراکم جمعیت، وجود مخازن سوخت، مسیرهای پرواز بر فراز مناطق مسکونی و نزدیکی به مراکز پرجمعیت، این نگرانی را جدیتر کرده است.
کارشناسان برنامه ریزی شهری تأکید دارند که حفظ فرودگاه مهرآباد در موقعیت فعلی، با اصول توسعه پایدار شهری سازگار نیست و در درازمدت میتواند به یک تهدید تبدیل شود.
انتقال فرودگاه به حاشیه شهر، نیازمند ایجاد زیرساختهای جدید در خارج از محدوده شهری، مانند دسترسیهای جادهای و ریلی مناسب، ترمینالهای مدرن و امکانات جانبی است. هرچند این فرآیند زمانبر خواهد بود اما فواید آن بسیار بیشتر از هزینههاست.
با انتقال مهرآباد، فضای وسیعی در غرب تهران آزاد میشود که میتواند به یکی از بزرگترین فرصتهای توسعه شهری تبدیل گردد. این اراضی میتوانند برای ایجاد پارکهای بزرگ، مراکز فرهنگی، مجتمعهای مسکونی مدرن، مراکز تجاری و اداری، و حتی بهبود شبکه حملونقل عمومی مورد استفاده قرار گیرند.
غرب تهران که سالها تحت فشار ترافیک، کمبود سرانه فضای سبز و نابرابری توسعه قرار داشته، با این اقدام میتواند نفس تازهای بکشد و تعادل شهری بهتری ایجاد شود.
علاوه بر این، انتقال فرودگاه به خارج از شهر، امکان توسعه فرودگاه امام را به عنوان هاب اصلی هوایی کشور تقویت خواهد کرد و بار ترافیکی مهرآباد را به آن منتقل میکند.
تجربه شهرهای بزرگ جهان مانند لندن، پاریس، نیویورک و حتی برخی کشورهای همسایه نشان میدهد که جابهجایی فرودگاههای قدیمی درونشهری به حاشیه، نه تنها مشکلات را حل کرده، بلکه به رونق اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی کمک شایانی کرده است. در تهران نیز این اقدام میتواند نمادی از مدیریت هوشمند شهری باشد که آینده را فدای گذشته نمیکند.
البته باید اذعان کرد که این انتقال بدون چالش نیست. مسائل فنی، مالی، زیستمحیطی در محل جدید و مقاومتهای احتمالی برخی ذینفعان وجود دارد اما با عزم جدی مسئولان، مشارکت بخش خصوصی و استفاده از تجربیات بینالمللی، این دشواری قابل مدیریت است.
شهروندان تهران انتظار دارند که این مطالبه به عنوان یک اولویت در برنامههای توسعه شهری قرار گیرد و زمانبندی مشخصی برای آن اعلام شود.
