جای خالی زیرساختهای حیاتی
نیما گلیاری پژوهشگر یادداشت
در شرایطی که اینترنت بهطور ناگهانی و گسترده قطع میشود، شهرها با چالشی جدی روبهرو میشوند: میلیونها شهروند یکباره از ابزار اصلی مسیریابی، ارتباط و دسترسی به اطلاعات محروم میمانند. در چنین بحرانی، زیرساختهای حیاتی آفلاین شهر – آنهایی که وابسته به اینترنت نیستند – به ستون فقرات ادامه حیات شهری تبدیل میشوند.
بدون این زیرساختها، سادهترین نیازها به معضلی بزرگ بدل میشوند.
مهمترین نیاز نخست، سیستم مسیریابی فیزیکی قابلاعتماد است. تابلوهای راهنما باید بزرگ، واضح، با فونت خوانا و در ارتفاع مناسب نصب شوند. نام خیابانها، جهت میدانها، مراکز درمانی، بیمارستانها، داروخانههای شبانهروزی، ایستگاههای آتشنشانی، پلیس، و مراکز توزیع آب و غذا باید در تقاطعهای اصلی و مسیرهای پرتردد بهخوبی دیده شوند.
این تابلوها نباید فرسوده یا محو شده باشند؛ نگهداری منظم آنها در زمان آرامش، در بحران تفاوت میان سردرگمی و آرامش را رقم میزند.
دومین نیاز، شبکه اطلاعرسانی آفلاین شهرداری است. بلندگوهای عمومی در میادین بزرگ، ایستگاههای مترو و اتوبوس، بازارها و مراکز جمعیتی میتوانند پیامهای ضروری را بهصورت زنده یا دورهای پخش کنند: مسیرهای باز و مسدود، محل دریافت نان، آب و اقلام ضروری، وضعیت مراکز درمانی، توصیههای بهداشتی و ایمنی، و حتی اعلام آرامشبخش برای کاهش اضطراب عمومی. صدای انسانی مستقیم، در غیاب شبکههای اجتماعی، اثرگذاری و اعتماد بسیار بیشتری ایجاد میکند.
سوم، نقشههای شهری بزرگ و ایستگاههای اطلاعرسانی حضوری ضروریاند. شهرداری میتواند در نقاط استراتژیک شهر، کیوسکها یا غرفههای کوچک اطلاعرسانی برپا کند که توسط کارکنان آموزشدیده اداره شوند. این افراد باید بتوانند مسیرها را توضیح دهند، نزدیکترین خدمات را معرفی کنند و به سؤالات تکراری پاسخ دهند. نقشههای کاغذی ساده و مقاوم در برابر آب نیز باید در این نقاط در دسترس باشند.
چهارم، نشانهگذاری مسیرهای اضطراری و روشنایی مناسب در شب نباید نادیده گرفته شود. علائم بازتابنده، فلشهای جهتدار فسفری و چراغهای اضطراری مسیرهای اصلی میتوانند در نبود GPS نجاتبخش باشند.
شهرهایی که پیش از بحران برای سناریوی «بدون اینترنت» آماده شدهاند، در زمان قطعی نهتنها فلج نمیشوند، بلکه میتوانند با کمترین هرجومرج به تأمین نیازهای اولیه مردم ادامه دهند. تقویت این زیرساختهای حیاتی غیر دیجیتال، هزینهای اندک اما تأثیری عظیم دارد؛ سرمایهگذاریای برای روزهای سخت که آرامش و امنیت شهروندان را تضمین میکند.
