جهان اقتصاد گزارش می دهد؛ سفر با اتوبوس هم لاکچری میشود
گروه زیربنایی رضا پورحسین
جهان اقتصاد: معاون سازمان راهداری و حملونقل جادهای، در اظهارات اخیر خود از برنامهریزی برای افزایش نرخ بلیت اتوبوسهای مسافری تا پایان سال خبر داد. وی تأکید کرد که این تصمیم مستقیماً ناشی از افزایش قیمت برخی اقلام مصرفی مورد نیاز رانندگان و فعالان این حوزه است و نمیتوان آن را نادیده گرفت.
به گفته خضری، پیش از این در بخش حمل بار جادهای، بهویژه کامیونها و ناوگان عمومی حملونقل کالا، شاهد افزایش هزینههای عملیاتی قابل توجهی بود. این افزایشها شامل رشد قیمت قطعات یدکی، لاستیک، روغن، تعمیرات و سایر ملزومات ضروری شده که در مجموع منجر به مصوبه افزایش حدود ۲۰ درصدی نرخ کرایه حمل شد.
این مصوبه که از سوی شورای عالی هماهنگی ترابری کشور تأیید شد، از اواسط دیماه اجرایی و شاخص تن-کیلومتر از ۱۱۰۴ تومان به ۱۳۱۹ تومان رسید. هدف اصلی این اقدام، جبران بخشی از عقبماندگی کرایهها نسبت به تورم واقعی هزینههای رانندگان بود؛ جایی که برخی اقلام مانند لاستیک تا ۵۰ درصد و بیشتر گران شدهاند اما کرایهها در دورههای قبل رشد متناسبی نداشتند.
همین روند افزایش هزینهها اکنون به بخش حملونقل مسافری نیز سرایت کرده است. شرکتهای اتوبوسرانی و تشکلهای مربوطه درخواست رسمی خود را برای بازنگری نرخ بلیت ارائه کردهاند. این درخواست اکنون در حال بررسی دقیق و ریزجزئیات در شورای عالی ترابری قرار دارد.
شورای عالی ترابری به عنوان مرجع اصلی تصمیمگیری در حوزه نرخهای حملونقل، با تحلیل مستندات هزینهها، تورم اقلام مصرفی، دستمزد رانندگان، بیمه، سوخت و سایر پارامترها، میزان افزایش مجاز را تعیین خواهد کرد.
قرار شده است که تا پایان سال با توجه به افزایش هزینهها، افزایش قیمت در نرخ بلیت اتوبوس رقم بخورد. مقام حوزه راهداری این موضوع را اجتنابناپذیر دانست و افزود که بدون تعدیل نرخها، ادامه فعالیت اقتصادی شرکتهای اتوبوسرانی و حفظ کیفیت خدمات با چالش جدی مواجه میشود.
در واقع، اگر هزینههای جاری ناوگان به شکل قابل توجهی بالا رفته باشد، ثابت نگه داشتن نرخ بلیت به معنای کاهش سودآوری و حتی زیانده شدن بسیاری از مسیرها خواهد بود. این وضعیت میتواند منجر به خروج اتوبوسها از چرخه خدمترسانی، کاهش تعداد سرویسها و در نهایت افت کیفیت سفرهای بینشهری شود.
با این حال، نکته قابل تأمل این است که با وجود افزایش قیمت چندباره و میلیونی شدن هزینه سفر بینشهری با اتوبوس در سالهای اخیر، همچنان ایمنی در اتوبوسها پایین است و خدمات ضعیفی به مسافران ارائه میشود. بسیاری از ناوگان اتوبوسرانی فرسودهاند؛ بیش از ۶۰ درصد وسایل نقلیه عمومی مسافربری عمر بالایی دارند و استانداردهای فنی لازم را ندارند.
این فرسودگی نه تنها مصرف سوخت و آلایندگی را افزایش میدهد، بلکه ریسک حوادث را بالا برده و جان مسافران را تهدید میکند. گزارشها نشان میدهد در سالهای اخیر تصادفات متعدد اتوبوس منجر به تلفات سنگین شده و کارشناسان، ضعف نظارت فنی، کمبود نوسازی ناوگان و فشار بر رانندگان را از عوامل اصلی میدانند. در چنین شرایطی، افزایش نرخ بلیت بدون بهبود همزمان ایمنی و کیفیت خدمات مانند صندلیهای راحتتر، تغذیه مناسب، رانندگان آموزشدیده و اتوبوسهای ایمنتر، میتواند نارضایتی مسافران را تشدید کند.
البته این افزایش قیمت در حالی اعلام میشود که مسافران نیز با فشارهای اقتصادی متعددی روبهرو هستند. تورم عمومی، افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید، پذیرش افزایش نرخ بلیت را برای بسیاری دشوار میسازد.
در ماههای اخیر، سازمان راهداری اقدامات دیگری نیز برای حمایت از ناوگان مسافری انجام داده است؛ از جمله پیگیری واردات اتوبوسهای جدید و ثبت سفارش حدود ۲۰۰۰ دستگاه، پرداخت تسهیلات کلان تا ۱۰ میلیارد تومان برای هر متقاضی واردات و بیمه تکمیلی رانندگان.
این برنامهها نشاندهنده نگاه جامع به احیای ناوگان فرسوده و کاهش هزینههای بلندمدت است اما در کوتاهمدت، جبران افزایش قیمت اقلام مصرفی همچنان از طریق افزایش نرخ بلیت دنبال میشود.
اظهارات مقامات پیامی روشن دارد: بخش حملونقل جادهای مسافری نمیتواند از واقعیتهای تورمی و افزایش هزینهها جدا بماند. تا پایان سال ۱۴۰۴، مسافران باید خود را برای پرداخت هزینه بیشتر بلیت اتوبوس آماده کنند؛ افزایشی که هرچند ناخوشایند است اما به منظور حفظ پایداری این صنعت ضروری ارزیابی شده است.
طبق معمول اما آنچه که اصلا مهم نیست، قشر ضعیف جامعه است که چاره ای جز سفر با اتوبوس و تحمل هزینه های بیشتر را ندارد
