معدن ایران فراتر از استخراج؛ کانماین فرصتی برای معرفی توان مهندسی و فتح بازارهای منطقه‌ای
محمدرضا بهرامن - نایب‌رئیس اتاق ایران
بخش معدن ایران برای تبدیل‌شدن به یکی از پیشران‌های توسعه اقتصادی، نباید تنها به استخراج و فروش مواد معدنی محدود بماند. ارزش واقعی این بخش زمانی افزایش می‌یابد که دانش فنی، فناوری فرآوری، توان مهندسی و تجربه شرکت‌های داخلی نیز به محصولی قابل عرضه در بازارهای بین‌المللی تبدیل شود. از این منظر، نمایشگاه بین‌المللی کانماین را باید فراتر از یک رویداد تجاری و محلی برای نمایش تجهیزات و دستاوردها دید؛ این نمایشگاه می‌تواند تصویری از ظرفیت‌های فنی و صنعتی ایران ارائه کند و زمینه ارتباط مؤثرتر شرکت‌های داخلی با بازارهای خارجی را فراهم آورد.
حضور شرکت‌ها و استقبال هیأت‌های خارجی، آن‌گونه که در جریان این نمایشگاه مورد توجه قرار گرفته، نشان می‌دهد ظرفیت همکاری در بخش معدن همچنان وجود دارد. البته استقبال از یک نمایشگاه به‌تنهایی به معنای شکل‌گیری قرارداد یا سرمایه‌گذاری نیست. اهمیت اصلی این رویداد در فرصتی است که برای معرفی توانمندی‌ها، شناسایی شرکای بالقوه و تبدیل ارتباطات اولیه به همکاری‌های اقتصادی فراهم می‌کند. تحقق این هدف به پیگیری پس از نمایشگاه، ارائه پیشنهادهای فنی و تجاری دقیق و توانایی شرکت‌ها برای اجرای تعهدات در سطح استانداردهای بین‌المللی وابسته است.
یکی از حوزه‌هایی که می‌تواند جایگاه معدن ایران را ارتقا دهد، توسعه اکتشاف است. بدون شناخت دقیق‌تر ذخایر و تکمیل اطلاعات زمین‌شناسی، برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری بلندمدت و توسعه ظرفیت تولید با محدودیت مواجه خواهد بود. اکتشاف به فناوری، تجهیزات تخصصی و سرمایه‌گذاری مستمر نیاز دارد؛ بنابراین، تقویت همکاری‌های فناورانه و فراهم‌کردن امکان ورود دانش و تجهیزات مورد نیاز، می‌تواند پایه توسعه آینده این بخش را مستحکم‌تر کند.
در کنار اکتشاف، ارتقای فناوری فرآوری اهمیت ویژه‌ای دارد. فروش مواد معدنی با حداقل فرآوری، همه ظرفیت اقتصادی ذخایر را بالفعل نمی‌کند. هر اندازه دانش فنی و فناوری در مراحل فرآوری تقویت شود، امکان تولید محصولات متنوع‌تر و با ارزش افزوده بالاتر افزایش می‌یابد. این مسیر علاوه بر تقویت رقابت‌پذیری، می‌تواند تقاضا برای خدمات تخصصی، تجهیزات و نیروی انسانی ماهر را نیز گسترش دهد.
با این حال، یکی از فرصت‌های کمتر بهره‌برداری‌شده، صادرات خدمات فنی و مهندسی معدن است. شرکت‌های ایرانی می‌توانند تجربه و تخصص خود را در حوزه‌هایی مانند طراحی و اجرای پروژه‌های معدنی، اکتشاف، فرآوری و مشاوره فنی به بازارهای دیگر عرضه کنند. این نوع صادرات، برخلاف فروش صرف مواد خام، بر دانش و مهارت تکیه دارد و می‌تواند زمینه حضور پایدارتر شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های بین‌المللی را فراهم کند. برای فعال‌سازی این ظرفیت، معرفی هدفمند شرکت‌ها، ایجاد کنسرسیوم‌های تخصصی، تسهیل تعاملات مالی و قراردادی و پشتیبانی از حضور آنها در بازارهای هدف ضروری است.
محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، مسیر همکاری خارجی را دشوارتر کرده است، اما توسعه ارتباطات حرفه‌ای و معرفی توان واقعی شرکت‌های ایرانی همچنان اهمیت دارد. کانماین زمانی به ویترین مؤثر توانمندی‌های معدنی کشور تبدیل می‌شود که ارتباطات شکل‌گرفته در آن به قرارداد، انتقال فناوری، همکاری مشترک و صادرات خدمات منتهی شود. آینده معدن ایران تنها در میزان استخراج خلاصه نمی‌شود؛ بخش مهمی از این آینده به توان کشور در صادرات دانش، فناوری و خدمات مهندسی گره خورده است.
