افق ۱۵ میلیون تنی فولاد سنگان چه شد؟ | ۴۰ روز توقف، بحران خوراک و عقبماندگی طرح توسعه
فولاد سنگان در حالی از تحقق ۱۰۳ درصدی برنامه تولید سال ۱۴۰۴ سخن میگوید که فعالیت این شرکت ۴۰ روز به دلیل محدودیت انرژی متوقف شده، چالش تأمین سنگآهن همچنان ادامه دارد و ظرفیت اسمی فعلی آن پنج میلیون تن کمتر از چشماندازی است که برای افق ۱۴۰۴ تعریف شده بود.
بررسی آمارها و اظهارات رسمی مدیران شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان نشان میدهد پشت روایت رکوردهای تولید، مجموعهای از ریسکهای جدی در حوزه انرژی، تأمین خوراک، حملونقل و اجرای طرحهای توسعه قرار گرفته است.
فولاد سنگان با سرمایهگذاری گروه فولاد مبارکه و با هدف تأمین بخشی از کنسانتره و گندله موردنیاز زنجیره فولاد کشور ایجاد شده است. این شرکت در حال حاضر دو کارخانه کنسانترهسازی و گندلهسازی دارد که ظرفیت اسمی هرکدام سالانه پنج میلیون تن اعلام شده است.
با این حال، خود شرکت در سند مأموریت و چشماندازش هدف تولید اقتصادی 7.5 میلیون تن کنسانتره و 7.5 میلیون تن گندله را برای افق 1404 مطرح کرده بود؛ هدفی معادل مجموع 15 میلیون تن که در پایان سال هدف، هنوز با ظرفیت اسمی فعلی فاصله قابل توجهی دارد.
فاصله پنج میلیون تنی با چشمانداز فولاد سنگان
| شاخص | مقدار اعلامشده | نتیجه بررسی |
|---|---|---|
| چشمانداز کنسانتره در افق 1404 | 7.5 میلیون تن | بالاتر از ظرفیت فعلی |
| چشمانداز گندله در افق 1404 | 7.5 میلیون تن | بالاتر از ظرفیت فعلی |
| ظرفیت اسمی فعلی کنسانتره | 5 میلیون تن | 2.5 میلیون تن کمتر از چشمانداز |
| ظرفیت اسمی فعلی گندله | 5 میلیون تن | 2.5 میلیون تن کمتر از چشمانداز |
| فاصله مجموع ظرفیت فعلی با چشمانداز | 5 میلیون تن | حدود 33 درصد پایینتر از هدف |
این فاصله لزوماً به معنای شکست کامل برنامه توسعه نیست؛ زیرا پروژه کنسانتره هماتیتی 2.5 میلیون تنی شرکت در حال اجراست. با این حال، طبق آخرین اظهارات مدیرعامل فولاد سنگان، پیشرفت فیزیکی این پروژه تا اردیبهشت 1405 تنها اندکی بیش از 40 درصد بوده است.
بنابراین پروژهای که قرار بود بخشی از شکاف ظرفیت را پوشش دهد، پس از پایان افق زمانی اعلامشده هنوز تا بهرهبرداری کامل فاصله دارد. همچنین در اطلاعات منتشرشده، زمان قطعی بهرهبرداری و میزان منابع مالی موردنیاز برای تکمیل آن بهطور شفاف تشریح نشده است.
40 روز توقف تولید؛ حدود 11 درصد از یک سال
مدیرعامل فولاد سنگان در مجمع سالانه شرکت اعلام کرده است که محدودیتهای انرژی در سال 1404 باعث توقف فعالیت شرکت به مدت 40 روز شده است.
چهل روز توقف، معادل حدود 11 درصد روزهای یک سال است. توقف خطوط کنسانتره و گندلهسازی تنها به کاهش مقدار تولید محدود نمیشود و میتواند هزینههای ثابت هر تن محصول، هزینه راهاندازی مجدد تجهیزات، استهلاک، تعهدات حمل و برنامه تأمین خوراک فولاد مبارکه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
مدیریت فولاد سنگان از تحمیل «عدمالنفع قابل توجه» به شرکت خبر داده، اما رقم دقیق این عدمالنفع، اثر آن بر درآمد عملیاتی و نحوه جبران خسارت در گزارش عمومی مجمع اعلام نشده است.
نبود عدد دقیق، ارزیابی اقتصادی ادعای تحقق 103 درصدی برنامه تولید را دشوار میکند. سهامداران گروه فولاد مبارکه و ذینفعان زنجیره فولاد باید بدانند توقف 40 روزه دقیقاً چند تن تولید، چه میزان فروش و چه مقدار سود احتمالی را از بین برده است.
افق معدن پیشتر در گزارش خاموشی صنایع و تأثیر محدودیت برق بر تولید معدن و فولاد نسبت به افزایش هزینه تولید و کاهش بهرهبرداری از ظرفیت کارخانهها هشدار داده بود.
اردیبهشت 1405؛ کنسانتره زیر ظرفیت ماهانه
طبق گزارش عملکرد اردیبهشتماه 1405، کارخانه کنسانترهسازی فولاد سنگان حدود 344 هزار تن محصول تولید کرده است. برنامه تعیینشده برای این ماه نیز حدود 382 هزار تن بوده و در نتیجه تنها 90 درصد برنامه محقق شده است.
ظرفیت اسمی پنج میلیون تنی کارخانه معادل متوسط تولید ماهانه حدود 417 هزار تن است. بنابراین تولید 344 هزار تنی اردیبهشت، معادل حدود 82.6 درصد متوسط ظرفیت اسمی ماهانه بوده است.
در کارخانه گندلهسازی شرایط متفاوت بوده و بیش از 451 هزار تن محصول تولید شده است. این میزان حدود 96 درصد برنامه 470 هزار تنی شرکت و بیشتر از متوسط ظرفیت اسمی ماهانه کارخانه بوده است.
| محصول | تولید اردیبهشت 1405 | تحقق برنامه شرکت | نسبت به متوسط ظرفیت اسمی ماهانه |
|---|---|---|---|
| کنسانتره | بیش از 344 هزار تن | 90 درصد | حدود 82.6 درصد |
| گندله | بیش از 451 هزار تن | 96 درصد | حدود 108 درصد |
اختلاف عملکرد دو کارخانه نشان میدهد گلوگاه اصلی فولاد سنگان میتواند در بخش تأمین سنگآهن و تولید کنسانتره شکل بگیرد. اگر تولید کنسانتره بهطور مستمر پایینتر از ظرفیت باقی بماند، استمرار تولید گندله به تأمین خوراک از سایر منابع یا استفاده از موجودی انبار وابسته خواهد شد.
بحران خوراک هنوز حل نشده است
مدیرعامل فولاد سنگان در مجمع سالانه، تأمین کلوخه سنگآهن از نظر کمی و کیفی را بزرگترین چالش منطقه در سال 1404 معرفی کرده و گفته است این مشکل در سهماهه نخست 1405 نیز برطرف نشده بود.
همزمان، مدیر مجتمع سنگآهن سنگان اعلام کرده است این مجتمع در سال 1405 به 25 میلیون تن و در سال 1406 به 30 میلیون تن سنگآهن نیاز دارد، اما در ماههای نخست امسال تنها 30 درصد برنامه استخراج محقق شده است.
البته مجتمع سنگآهن سنگان و شرکت فولاد سنگان دو مجموعه حقوقی متفاوت هستند، اما کاهش استخراج در منطقه میتواند ریسک تأمین خوراک کارخانههای فرآوری مستقر در سنگان را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که برنامه فولاد سنگان برای تأمین پایدار خوراک پروژههای توسعهای چیست؟ افزایش ظرفیت کنسانترهسازی بدون دسترسی مطمئن به سنگآهن کمی و کیفی مناسب، میتواند به ایجاد ظرفیت بلااستفاده یا افزایش هزینه خرید و حمل مواد اولیه منجر شود.
جزئیات وضعیت استخراج منطقه را میتوانید در گزارش نیاز 30 میلیون تنی مجتمع سنگآهن سنگان و عقبماندگی برنامه استخراج در افق معدن بخوانید.
پروژههای گرانقیمت؛ زمان بهرهبرداری چه زمانی است؟
مدیریت فولاد سنگان از پروژههایی مانند کنسانتره هماتیتی 2.5 میلیون تنی، انباشت مکانیزه باطله، نیروگاه 200 مگاواتی، خرید 500 دستگاه کامیون و سرمایهگذاری در زیرساخت آب و حملونقل خبر داده است.
ارزش پروژه انباشت باطله حدود 20 هزار میلیارد تومان اعلام شده و نیروگاه 200 مگاواتی نیز هنوز در انتظار طی مراحل اجرایی و هماهنگی با وزارت نیرو قرار داشته است.
اجرای این طرحها میتواند بخشی از مشکلات عملیاتی شرکت را کاهش دهد، اما انتشار رقم سرمایهگذاری بدون اعلام جدول زمانبندی، درصد بازده، منابع تأمین مالی و تاریخ بهرهبرداری، برای ارزیابی اقتصادی پروژهها کافی نیست.
بهویژه پس از تجربه توقف 40 روزه، سهامداران گروه فولاد مبارکه باید بدانند نیروگاه اختصاصی چه زمانی وارد مدار میشود و چه مقدار از ریسک قطعی برق فولاد سنگان را پوشش خواهد داد.
افق معدن در گزارش توسعه صنعت فولاد بدون رفع گلوگاههای زیرساختی امکانپذیر نیست نیز تأکید کرده بود افزایش ظرفیت بدون تأمین انرژی، خوراک و حملونقل پایدار، لزوماً به افزایش تولید واقعی منجر نمیشود.
رکورد تولید یا بهرهبرداری پایدار از ظرفیت؟
فولاد سنگان در گزارشهای رسانهای خود بر ثبت رکوردهای روزانه و تحقق برنامه تولید تأکید میکند. ثبت رکورد روزانه میتواند نشانه توان فنی تجهیزات و کارکنان باشد، اما یک رکورد کوتاهمدت لزوماً معادل بهرهبرداری پایدار از ظرفیت در طول سال نیست.
در سال 1403، تولید کنسانتره فولاد سنگان حدود 4.4 میلیون تن اعلام شد؛ یعنی نزدیک به 88 درصد ظرفیت اسمی پنج میلیون تنی. در مقابل، تولید گندله از پنج میلیون تن عبور کرد.
این تفاوت دوباره نشان میدهد بخش کنسانترهسازی و تأمین خوراک، نسبت به کارخانه گندلهسازی آسیبپذیری بیشتری دارد. در صورت ادامه این روند، توسعه ظرفیت گندله بدون افزایش پایدار تولید کنسانتره میتواند تعادل داخلی زنجیره را برهم بزند.
پرسشهایی که فولاد سنگان باید پاسخ دهد:
- چرا چشمانداز تولید 7.5 میلیون تن کنسانتره و 7.5 میلیون تن گندله تا پایان افق 1404 محقق نشد؟
- توقف 40 روزه سال گذشته دقیقاً چه میزان کاهش تولید، فروش و عدمالنفع برای شرکت ایجاد کرد؟
- پروژه کنسانتره هماتیتی 2.5 میلیون تنی چه زمانی به بهرهبرداری تجاری خواهد رسید؟
- خوراک موردنیاز ظرفیتهای جدید از کدام معدن و با چه قرارداد بلندمدتی تأمین خواهد شد؟
- نیروگاه 200 مگاواتی شرکت چه زمانی وارد مدار میشود و چه مقدار از مصرف برق مجموعه را پوشش میدهد؟
- منابع مالی پروژه 20 هزار میلیارد تومانی انباشت باطله چگونه تأمین خواهد شد؟
جمعبندی افق معدن
فولاد سنگان یکی از مهمترین حلقههای تأمین مواد اولیه گروه فولاد مبارکه است و عملکرد پایدار آن بر تولید بخش بزرگی از زنجیره فولاد کشور اثر میگذارد. با این حال، اعداد منتشرشده نشان میدهد روایت رکوردهای تولید، همه واقعیت را بازگو نمیکند.
ظرفیت اسمی فعلی شرکت پنج میلیون تن کمتر از چشمانداز 15 میلیون تنی افق 1404 است، پروژه اصلی توسعه کنسانتره هنوز حدود 40 درصد پیشرفت داشته، شرکت در سال گذشته با 40 روز توقف ناشی از انرژی مواجه شده و مشکل تأمین کمی و کیفی سنگآهن نیز وارد سال 1405 شده است.
در اردیبهشت امسال نیز کارخانه کنسانترهسازی تنها 90 درصد برنامه ماهانه و حدود 82.6 درصد متوسط ظرفیت اسمی خود را محقق کرده است؛ عددی که نشان میدهد چالش اصلی شرکت نه توان ثبت رکوردهای مقطعی، بلکه تداوم تولید نزدیک به ظرفیت در تمام ماههای سال است.
فولاد سنگان برای اثبات موفقیت برنامههای توسعهای باید فراتر از درصد تحقق برنامه، اطلاعات شفافتری درباره حجم تولید سالانه، میزان عدمالنفع، منابع تأمین خوراک، بازده پروژهها و زمان بهرهبرداری نیروگاه اختصاصی منتشر کند.
