جهان اقتصاد گزارش می دهد؛
کمبود زیرساخت اطفای حریق در کمین جنگلها
رضا پورحسین ـ روزنامه نگار
جهان اقتصاد: با افزایش دمای هوا و بیشتر شدن تردد شهروندان در تفرجگاههای طبیعی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان ساری نسبت به بالا رفتن خطر وقوع آتشسوزی در جنگلها و مراتع هشدار داد.
شرایط جوی فعلی، همراه با گرمای شدید روزهای اخیر، خطر آتشسوزی را به سطحی بیسابقه رسانده است.
وی افزود: «در هفتههای گذشته شاهد افزایش چشمگیر دمای هوا بودهایم که این امر، همراه با کاهش رطوبت پوشش گیاهی، جنگلها و مراتع شهرستان ساری را به بمب ساعتی تبدیل کرده است. از سوی دیگر، با آغاز فصل تعطیلات و افزایش تردد گردشگران و شهروندان محلی در تفرجگاههای طبیعی مانند جنگلهای زیبای دودانگه، شیرگاه و مناطق کوهستانی اطراف، احتمال وقوع حریقهای انسانی نیز به طور قابل توجهی بالا رفته است.»
بیش از ۷۰ درصد آتشسوزیهای جنگلی در مازندران، ناشی از عوامل انسانی از جمله رها کردن آتش کمپینگ، سیگار، و حتی شیشههای شکسته است که مانند ذرهبین عمل میکنند. در شرایط فعلی، حتی یک لحظه غفلت میتواند منجر به فاجعهای شود که مهار آن دشوار خواهد بود. جنگلهای شمال ایران، با پوشش گیاهی متراکم و گونههای ارزشمندی مانند راش، بلوط و ممرز، ذخایر اکولوژیکی مهمی هستند که در صورت وقوع آتشسوزی، نه تنها تنوع زیستی آسیب میبیند بلکه خاک جنگل نیز برای سالها قابلیت باروری خود را از دست میدهد.
این هشدار در حالی مطرح میشود که اگر اتفاقی رخ دهد، هنوز زیرساخت و تجهیزات لازم برای مهار آتشسوزی وجود ندارد. در بسیاری از مناطق جنگلی صعبالعبور، حتی یک ایستگاه اطفای حریق مجهز وجود ندارد. جادههای دسترسی محدود، عدم وجود تانکرهای آب، پهپادهای شناسایی و تجهیزات مدرن مانند کولهپشتیهای اطفا، پمپهای فشار قوی و لباسهای ضدحریق، از مهمترین مشکلات موجود است.
در نتیجه، در صورت بروز حریق، مردم محلی و نیروهای مردمی مجبور میشوند با دست، شاخه و ابزارهای ابتدایی آتش را مهار کنند که این روش نه تنها خطرناک است بلکه اغلب ناکارآمد بوده و منجر به گسترش حریق میشود.
کارشناسان محلی که سالها در عملیات اطفای حریق شرکت داشته اند بر این باورند که بارها شاهد بودیم که آتشسوزی کوچک در ساعات اولیه با تجهیزات مناسب قابل کنترل بود، اما به دلیل نبود امکانات، شعلهها به سرعت گسترش یافتند و هزاران هکتار را سوزاندند.
مردم با بیل و کلنگ و گاهی حتی با لباسهای روزمره به جنگ آتش میروند که این امر جان بسیاری را به خطر میاندازد.
در آتشسوزیهای سالهای اخیر در مناطق مشابه، نیروهای مردمی با فداکاری فراوان وارد عمل شدند اما متأسفانه تلفات جانی و مالی سنگینی به بار آمد.
در چنین شرایطی تا اتفاق بدتری رخ نداده است، باید هرچه سریعتر تجهیزات اطفای حریق و زیرساختهای لازم در مناطق جنگلی صعبالعبور تعبیه شود.
بر همین اساس ضرورت دارد تا اعتبارات ویژهای برای خرید تجهیزات مدرن، ایجاد برجهای دیدبانی، احداث جادههای دسترسی اضطراری و آموزش جوامع محلی تخصیص یابد.
کارشناسان پیشنهاد می دهند که با همکاری سازمانهای مردمنهاد، کمپینهای آموزشی گستردهای برای گردشگران برگزار شود تا شهروندان نسبت به خطرات بیاحتیاطی آگاه شوند. نصب تابلوهای هشدار در ورودی تفرجگاهها، ارائه آموزشهای عملی اطفای حریق اولیه و محدودیت موقت دسترسی به برخی مناطق پرخطر، از جمله اقدامات فوری است که میتواند مؤثر باشد.
علاوه بر این، تغییرات اقلیمی نقش مهمی در تشدید این تهدید ایفا میکند. افزایش دمای میانگین هوا در سالهای اخیر، دورههای خشکسالی طولانیتر و بادهای گرم محلی، همه و همه شرایط را برای آتشسوزی مهیاتر کرده است. جنگلهای شمال نه تنها منبع درآمد برای جوامع محلی از طریق اکوتوریسم و محصولات جنگلی هستند، بلکه در حفظ آب و هوای منطقه، جلوگیری از فرسایش خاک و حمایت از حیات وحش نیز نقشی کلیدی دارند. نابودی حتی بخشی از این پوشش سبز، پیامدهای بلندمدتی بر کشاورزی، گردشگری و سلامت اکوسیستم خواهد داشت.
کارشناسان محیط زیست معتقدند که عدم سرمایهگذاری کافی در زیرساختهای پیشگیرانه، هزینههای هنگفتی را در زمان وقوع بحران تحمیل خواهد کرد. تخصیص بودجه برای خرید پهپادهای مجهز به دوربین حرارتی، ایجاد مخازن آب ذخیره در نقاط استراتژیک و آموزش منظم نیروهای داوطلب محلی، میتواند تفاوت چشمگیری ایجاد کند. در حال حاضر، نیروهای منابع طبیعی با امکانات محدود، گشتزنیهای شبانهروزی انجام میدهند اما این تلاشها بدون حمایت لجستیکی کافی، ناکافی به نظر میرسد. شهروندان نیز در این میان مسئولیت سنگینی دارند. رعایت اصول ساده مانند خاموش کردن کامل آتش کمپ، عدم رها کردن زباله و گزارش سریع هرگونه دود یا شعله، میتواند از بسیاری حوادث جلوگیری کند.
امروز زمان عمل فرا رسیده است. اگر امروز برای تجهیز و ایجاد زیرساخت اطفای حریق در مناطق جنگلی اقدام نکنیم، فردا ممکن است با فاجعهای مواجه شویم که جبران آن سالها طول بکشد. جنگلها میراث مشترک همه ما هستند و حفظ آنها نیازمند عزم جدی همه دستگاهها و مشارکت مردم است.
انتظار میرود با توجه به این هشدارها، مسئولان ذیربط هرچه سریعتر نسبت به تأمین تجهیزات و زیرساختهای مورد نیاز اقدام کنند تا از وقوع حوادث غیرقابل جبران جلوگیری شود.
