معماری موفق توسعه از دل جامعه محلی

توسعه پایدار بیش از آن که محصول منابع مالی یا پروژه‌های عمرانی باشد، نیازمند سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی است. هنگامی که طوایف مختلف در فضایی همدلانه گرد هم می‌آیند و درباره آینده مشترک خود گفت‌وگو می‌کنند، در حقیقت بنیان‌های توسعه‌ای را تقویت می‌کنند که بر مشارکت، مسئولیت‌پذیری و هویت مشترک استوار است.

در همین راستا، همایش همایش طوایف سیستان و بلوچستان پیام روشنی داشت: سیستان و بلوچستان زمانی به پیشرفت و توسعه دست خواهد یافت که مردم آن خود را نه تماشاگر، بلکه معمار آینده بدانند.

آنچه این حرکت را برجسته‌تر می‌سازد، تقویت حس تعلق به خاک و سرزمین است. سیستانی و بلوچستانی در کنار یکدیگر، نه در تقابل با هم، تصویری از بلوغ اجتماعی و وحدت راهبردی ارائه دادند. در شرایطی که برخی گسست‌های تاریخی می‌توانست زمینه واگرایی ایجاد کند، این هم‌نشینی آگاهانه نشان داد که اراده جمعی برای عبور از مرزبندی‌های غیرسازنده شکل گرفته است.

در سطح مدیریت اجرایی نیز نوعی هم‌افزایی معنادار مشاهده می‌شود؛ ترکیبی هماهنگ و مکمل را پدید آورده‌اند. مثلث مدیریتی با عبور از نگاه‌های محدود قومی نشان می‌دهد که توسعه استان نیازمند تقسیم کار عقلانی، انسجام مدیریتی و تلاش شبانه‌روزی است. چنین الگویی از حکمرانی بومی می‌تواند نمونه‌ای قابل تأمل در سطح ملی باشد.

تجربه‌های توسعه در نقاط مختلف جهان نشان می‌دهد که هیچ نسخه بیرونی بدون مشارکت فعال مردم به نتیجه پایدار نخواهد رسید. سرمایه اصلی سیستان و بلوچستان نه صرفاً منابع طبیعی یا موقعیت ژئوپلیتیک، بلکه مردم آن هستند؛ مردمی که اگر به میدان آورده شوند، ظرفیت تبدیل شدن به نیروی محرک تحولات بزرگ را دارند.

همگرایی بومی زمانی به معماری توسعه پایدار خواهد انجامید که این وحدت به یک گفتمان مستمر تبدیل شود؛ گفتمانی که در آن طوایف، نخبگان، علما، مدیران و جوانان استان خود را در یک مسیر مشترک تعریف کنند.

آینده روشن استان نه در تقابل‌ها، بلکه در تکمیل یکدیگر رقم خواهد خورد.

سیستان و بلوچستان امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند اعتماد متقابل، همدلی عمیق و اراده مشترک برای ساختن فرداست. این همایش را می‌توان گامی مهم در جهت نهادینه‌سازی همین رویکرد دانست؛ گامی که اگر استمرار یابد، می‌تواند به نقطه عطفی در تاریخ توسعه استان بدل شود.