جهان اقتصاد گزارش می دهد؛ جای خالی زیرساختهای هدایت شهری در روزهای جنگی
گروه زیربنایی رضا پورحسین
جهان اقتصاد: رانندگان تاکسیهای اینترنتی، پیکهای موتوری، نیروهای امدادی و حتی شهروندان عادی برای پیدا کردن مسیر، برآورد زمان سفر یا اطلاع از وضعیت ترافیک، بیش از هر چیز به فناوریها متکی هستند. این وابستگی آنقدر گسترده شده که بسیاری دیگر نام خیابانها را حفظ نمیکنند و حتی به تابلوها و علائم شهری هم توجه چندانی ندارند.
بااینحال، جنگ اخیر از جمله قطعی طولانیمدت GPS نشان دادند که تکیه کامل بر فناوری بدون وجود زیرساختهای سنتی بهروز و کارآمد، ریسکی بزرگ است. در چنین شرایطی، وظیفه هدایت و اطلاعرسانی دوباره بر دوش تابلوها و علائم شهری میافتد. این اتفاق در تهران نشان داد که شبکه سنتی تابلوها هم ضعفهای جدی دارد و نمیتواند بهتنهایی پاسخگوی نیازهای کلانشهری پرجمعیت باشد.
کوشا گلکار، کارشناس حوزه شهری در این رابطه به روزنامه جهان اقتصاد، گفت: تهران با میلیونها سفر روزانه نیازمند سیستمی چندلایه برای مدیریت ترافیک است. در شرایط عادی، تابلوهای شهری بیشتر نقشی مکمل دارند اما هنگام بروز اختلال در سامانههای دیجیتال، باید کارکرد اصلی خود را ایفا کنند.
وی افزود: چالش اینجاست که زیرساخت سنتی تابلوها سالهاست به دلیل تغییر الگوهای استفاده و کمتوجهی مسئولان، در حاشیه مانده و امروز نهتنها پاسخگوی نیازهای فعلی نیست، بلکه گاهی خود به منبع آشفتگی بدل میشود.
گلکار ادامه داد: یکی از مهمترین مشکلات، کمبود تابلوهای راهنما در مسیرهای پرتردد و توزیع نامتوازن آنهاست. در بعضی بزرگراهها فاصله میان تابلوها به قدری زیاد است که راننده پس از دیدن یک تابلو، کیلومترها بدون نشانه تکمیلی حرکت میکند. این موضوع بهویژه برای رانندگانی که با مسیر آشنایی ندارند، سبب تغییر مسیرهای ناگهانی و خطرناک میشود.
او یادآور شد: در مقابل، در برخی نقاط شهر تعداد تابلوها بیش از اندازه است؛ چندین تابلو پشت سر هم با اطلاعات تکراری نصب شدهاند که بیشتر موجب آشفتگی میشوند تا راهنمایی. مشکل دیگر مکانیابی نامناسب است. در بسیاری از خیابانها و حتی بزرگراهها، تابلوها پشت شاخوبرگ درختان یا در میان تبلیغات تجاری پنهان میشوند. گاهی هم چراغهای راهنمایی یا سازههای تبلیغاتی درست مقابل تابلو قرار دارند و دید راننده را مختل میکنند. در مواردی، بنرهای فرهنگی یا تجاری بخشی از تابلو را میپوشانند و پیام اصلی آن را تحتالشعاع قرار میدهند.
وی افزود: چنین آشفتگی بصری نهتنها هدایت مسیر را دشوار میکند، بلکه خطرات جدی در ترافیک شهری ایجاد میکند. ضعف دیگر، ناپیوستگی اطلاعات است. بارها پیش میآید که تابلو در بزرگراه راننده را به خروجی خاصی هدایت میکند، اما پس از خروج، هیچ تابلوی تکمیلی وجود ندارد. تغییر نام خیابانها یا جابهجایی مسیرها نیز اغلب دیر به تابلوها منتقل میشود و اطلاعات قدیمی روی علائم باقی میماند. این موضوع باعث افزایش سردرگمی، اتلاف زمان و حتی تصادفهای ناخواسته میشود.
این کارشناس حوزه شهری توضیح داد: ابعاد فنی هم اهمیت زیادی دارند. در بسیاری از معابر، تابلوها کوچکاند یا نوشتههایشان با فونت ریز چاپ شده است؛ بهطوریکه خواندن آنها در سرعتهای بالا ممکن نیست. برخی تابلوها نیز فرسوده، رنگپریده یا پوشیده از گردوغبار و دود هستند و عملاً خوانایی خود را از دست دادهاند. ضعف در نورپردازی مشکل دیگری است؛ گاهی تابلوها هیچ روشنایی ندارند و در شب بهسختی دیده میشوند، و در برخی موارد نورپردازی شدید یا نامناسب بازتاب آزاردهندهای ایجاد میکند. حتی تابلوهای دیجیتال هم از این مشکلات مستثنی نیستند: خرابی LEDها، نمایش ناقص پیامها یا روشنایی نامتناسب، کارایی آنها را پایین میآورد.
در بعضی تقاطعها هم حجم بالای اطلاعات روی تابلوها باعث حواسپرتی راننده میشود. راننده باید در چند ثانیه از میان انبوه نشانهها و تبلیغات، پیام اصلی را دریافت کند؛ امری که عملاً دشوار است و احتمال خطای انسانی را افزایش میدهد.
برای رفع این مشکلات، بازنگری اساسی در شبکه تابلوهای شهری تهران ضروری است. اقدامات پیشنهادی شامل این موارد است: «افزایش تعداد تابلوها در مسیرهای پرتردد و رفع نقاط کور»، «استانداردسازی اندازه، طراحی و فونت برای بهبود خوانایی»، «مکانیابی درست با حذف موانع دید مانند درختان و سازههای تبلیغاتی»، «بهروزرسانی سریع اطلاعات پس از تغییرات شهری»، «نگهداری منظم برای جلوگیری از فرسودگی»، «بهبود روشنایی و رفع مشکلات تابلوهای دیجیتال» افزون بر این، اتصال تابلوهای الکترونیکی به سامانههای لحظهای ترافیکی میتواند دقت اطلاعرسانی را افزایش دهد. ایجاد واحدی تخصصی برای پایش دورهای تابلوها و ثبت گزارشهای خرابی نیز ضروری است. شهروندان هم میتوانند با استفاده از اپلیکیشنها یا خطوط تماس مستقیم، نواقص را گزارش دهند و در فرآیند بهبود مشارکت داشته باشند.
این اصلاحات تنها با همکاری هماهنگ میان شهرداری، پلیس راهور، سازمان زیباسازی و حتی بخش خصوصی ممکن خواهد بود.
