جهان اقتصاد گزارش می دهد؛ ترمز اتصال ترانزیتی ایران و اوراسیا کشیده شد

جهان اقتصاد: به گزارش منابع خبری معتبر، از حدود ۱۱ بهمن‌ماه تاکنون، نزدیک به ۲۰۰ دستگاه کامیون ایرانی در مرز با ازبکستان متوقف مانده‌اند. این کامیون‌ها که عمدتاً حامل بارهای ترانزیتی و صادراتی هستند، به دلیل نبود سند «دوزبلاغ» که مجوز عبور و استفاده از جاده‌های این کشور برای وسایل نقلیه خارجی به شمار می‌رود، اجازه ورود به خاک ازبکستان را پیدا نکرده‌اند.

این مشکل اداری که ظاهراً با آغاز سال جدید میلادی و اتمام اعتبار دوزبلاغ‌های سال گذشته تشدید شده، ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای ایران را در یکی از مسیرهای مهم ترانزیتی آسیای میانه زمین‌گیر کرده است.

رانندگان گرفتار در این مرز، که بسیاری از آن‌ها از هفته‌ها پیش در انتظار تعیین تکلیف مانده‌اند، از افزایش شدید هزینه‌ها سخن می‌گویند. توقف اجباری نه تنها کرایه‌های روزانه، هزینه‌های سوخت و استهلاک خودرو را چند برابر کرده، بلکه فرصت‌های درآمدی را از دسترس خارج ساخته است.

فشار مالی و روانی بر رانندگان و مالکان بار سنگین است؛ زیرا هر روز تأخیر، علاوه بر زیان مستقیم، خطر از دست دادن قراردادها و مشتریان را نیز به همراه دارد. وضعیت به حدی بحرانی شده که برخی محموله‌های حساس و فسادپذیر، به ویژه بارهای یخچالی، در معرض فاسد شدن قرار گرفته‌اند و این موضوع خسارت‌های جبران‌ناپذیری به صاحبان کالا وارد می‌کند.

این بحران تنها به مرز ورودی با ازبکستان محدود نمانده است. بر اساس اظهارات رانندگان، شماری از کامیون‌دارانی که از خاک ازبکستان عازم بندرعباس بوده‌اند، در مرز این کشور با ترکمنستان نیز با مشکل مشابهی روبه‌رو شده‌اند.

آن‌ها در بازگشت نیز امکان ادامه مسیر را نیافته و در بلاتکلیفی کامل به سر می‌برند. این وضعیت دامنه بحران را به مسیرهای رفت‌وبرگشت گسترش داده و زنجیره حمل‌ونقل ترانزیتی ایران به آسیای میانه را به طور جدی مختل کرده است. رانندگان معترض تأکید می‌کنند که این معطلی‌ها نه تنها در رفت، بلکه در برگشت نیز تکرار می‌شود و عملاً امکان تردد ایمن و به‌موقع را از بین برده است.

یکی از گلایه‌های اصلی رانندگان، کمبود شدید امکانات رفاهی در محدوده‌های مرزی است. آن‌ها از نبود سرویس‌های بهداشتی مناسب، دسترسی محدود به آب آشامیدنی، کمبود سوخت و خدمات اولیه مانند تعمیرگاه یا حتی سایه‌بان برای استراحت سخن می‌گویند. شرایط آب‌وهوایی سخت زمستانی در مناطق مرزی، همراه با توقف طولانی‌مدت، فشار مضاعفی بر جسم و روح رانندگان وارد کرده است.

بسیاری از آن‌ها شب‌ها در کابین کامیون سپری می‌کنند و با کمبود غذا، گرمایش و امکانات اولیه مواجه‌اند. این وضعیت نه تنها کیفیت زندگی رانندگان را پایین آورده، بلکه ایمنی رانندگی را نیز تهدید می‌کند؛ زیرا خستگی مفرط و استرس طولانی‌مدت می‌تواند منجر به حوادث جاده‌ای شود.

رانندگان بارها اعلام کرده‌اند که با وجود وعده‌های رسمی مبنی بر ارسال دست‌کم ۵ هزار برگ دوزبلاغ برای رفع نیاز ناوگان حمل‌ونقل، تاکنون حتی یک برگ از این اسناد در اختیار کامیون‌داران گرفتار در مرز قرار نگرفته است.

این ادعا نشان‌دهنده شکاف میان وعده‌ها و عملکرد اجرایی است. برخی منابع اشاره می‌کنند که دوزبلاغ‌ها به انجمن‌های باربری تحویل شده تا بر اساس اسناد حمل توزیع گردد اما رانندگان می‌گویند این فرآیند به کندی پیش می‌رود یا اصلاً به دست آن‌ها نرسیده است. نتیجه این تأخیر، ادامه بلاتکلیفی و افزایش اعتراض در میان جامعه کامیون‌داران است.

این رویداد بار دیگر ضعف‌های ساختاری در مدیریت ترانزیت بین‌المللی را برجسته می‌کند. توافقات منطقه‌ای برای تسهیل تجارت زمینی وجود دارد اما گلوگاه‌های اداری مانند صدور به‌موقع مجوزها همچنان مانع اصلی هستند. رانندگان خواستار پیگیری فوری از سوی وزارت راه و شهرسازی، سازمان راهداری و سفارتخانه‌های مربوطه شده‌اند تا این بحران هرچه سریع‌تر پایان یابد. ادامه این وضعیت نه تنها به ضرر اقتصاد حمل‌ونقل داخلی است، بلکه اعتبار ایران به عنوان کریدور ترانزیتی قابل اعتماد در منطقه را نیز زیر سؤال می‌برد.

در مجموع، توقف کامیون‌ها در مرز ازبکستان و ترکمنستان، نمادی از چالش‌های مزمن بروکراسی مرزی، کمبود هماهنگی دیپلماتیک و ناکارآمدی در همکاری با کشورهای همسایه است که از سال 1400 تشدید شد. رانندگان که ستون اصلی تجارت خارجی هستند، اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت و اقدام سریع مسئولان‌اند تا از خسارات بیشتر جلوگیری شود و چرخ حمل‌ونقل بین المللی بار دیگر به حرکت درآید.