فولاد میانه در پیچ پایانی توسعه؛ از شکست گلوگاههای فنی تا سرمایهگذاری ۲۵۰۰ میلیاردی برای امنیت آب
مجتمع فولاد میانه در حالی به مراحل تازهای از تکمیل و راهاندازی نزدیک میشود که همزمان چند گلوگاه مهم فنی، اجرایی و زیرساختی را پشت سر گذاشته است؛ از راهاندازی دو جرثقیل حیاتی دهانه ماشین ریختهگری بدون حضور کارشناسان خارجی و اتکا به توان متخصصان ایرانی تا تعریف سرمایهگذاری ۲۵۰۰ میلیارد تومانی برای تکمیل شبکه جمعآوری و تصفیه پساب شهر میانه. مجموعه این اقدامات، تصویری از یک پروژه صنعتی در حال عبور از محدودیتهای فنی و مالی و حرکت به سمت تکمیل ظرفیت تولید و تأمین پایدار زیرساختهای مورد نیاز ارائه میکند.
پروژه فولاد میانه در یکی از مقاطع تعیینکننده مسیر توسعه خود قرار گرفته است؛ مقطعی که در آن، عبور از گلوگاههای فنی و تکمیل زیرساختهای حیاتی، بیش از گذشته به یکدیگر پیوند خوردهاند. در یک سو، متخصصان ایرانی توانستهاند یکی از پیچیدهترین تجهیزات ماشین ریختهگری را بدون حضور کارشناسان خارجی وارد مرحله بهرهبرداری کنند و در سوی دیگر، مجتمع فولاد میانه با تعریف سرمایهگذاری 2500 میلیارد تومانی برای بازچرخانی پساب شهری، به سراغ یکی از مهمترین چالشهای توسعه صنایع فولادی یعنی امنیت منابع آب رفته است.
این تحولات در شرایطی رخ داده که پروژه طی ماههای اخیر با محدودیتهای مالی و اجرایی نیز مواجه بوده و بخشی از نیروهای پروژه با وجود تأخیر در پرداختها، به فعالیت خود ادامه دادهاند.
*وقتی خروج کارشناسان خارجی به آزمون توان داخلی تبدیل شد*
یکی از مهمترین گلوگاههای فنی پروژه فولاد میانه، جرثقیل شمالی دهانه ماشین ریختهگری یا CCM بود؛ تجهیزی که پیچیدگی سیستمهای اتوماسیون و PLC آن، نقش تعیینکنندهای در فرآیند راهاندازی داشت.
با توقف حضور کارشناسان شرکت MCC چین در پی شرایط حساس کشور و تحولات منطقهای، ادامه عملیات راهاندازی این بخش با چالش جدی مواجه شد. با این حال، این اتفاق به توقف پروژه منجر نشد و تیمهای تخصصی داخلی مسئولیت بخش مهمی از فرآیند را بر عهده گرفتند.
بازخوانی کدهای کنترلی، شناسایی منطق عملکرد سیستم PLC، عیبیابی و تسلط بر فرآیندهای اتوماسیون، بخشی از اقداماتی بود که توسط متخصصان ایرانی انجام شد تا تجهیزی که پیش از این وابستگی بالایی به حضور کارشناسان خارجی داشت، وارد مرحله جدیدی از بهرهبرداری شود.
در این میان، حمایت و رویکرد مدیرعامل مجتمع فولاد آذربایجان در تداوم عملیات، زمینه را برای ادامه کار در شرایط دشوار فراهم کرد؛ رویکردی که بر استمرار پروژه و استفاده از ظرفیت متخصصان داخلی استوار بود.
*دو جرثقیل CCM؛ یک گام مهم در مسیر راهاندازی*
گفتنی است،حاصل این تلاشها اکنون خود را در یک نقطه مهم نشان داده است؛ هر دو جرثقیل دهانه CCM وارد فاز بهرهبرداری شدهاند.
این مرحله از پروژه، حاصل فعالیت همزمان تیمهای اجرا، برق، مکانیک، راهاندازی، تعمیرات، مهندسی، لجستیک، پشتیبانی و HSE بوده است.
اهمیت این اتفاق از آن جهت است که تجهیزات جانبی و پشتیبان ماشین ریختهگری، بخشی از زنجیره عملیاتی تولید فولاد را تشکیل میدهند و تکمیل آنها میتواند مسیر راهاندازی واحدهای باقیمانده را هموارتر کند.
در واقع، پروژه فولاد میانه در این مرحله تنها در حال نصب و راهاندازی یک تجهیز نیست؛ بلکه در حال عبور از یکی از گلوگاههایی است که میتوانست بر زمانبندی کلی راهاندازی اثرگذار باشد.
*از گلوگاه فنی تا چالش تأمین مالی*
این پیشرفت فنی در شرایطی حاصل شده که پروژه طی ماههای اخیر با محدودیتهای مالی قابل توجهی نیز روبهرو بوده است.
تأخیر در پرداختها، اگرچه فشار مضاعفی بر نیروی انسانی و روند اجرایی پروژه وارد کرده، اما بخش قابل توجهی از نیروهای تخصصی همچنان در پروژه باقی ماندهاند. تداوم فعالیت تیمهای فنی در چنین شرایطی، نشاندهنده اهمیت مرحله فعلی پروژه و ضرورت عبور آن از گلوگاههای باقیمانده است.
در پروژههای بزرگ فولادی، فاصله میان تکمیل فیزیکی تجهیزات و رسیدن به تولید پایدار، معمولاً به اندازه ساخت و نصب اولیه اهمیت دارد. به همین دلیل، موفقیت در راهاندازی تجهیزات کلیدی میتواند نقش مهمی در کاهش ریسکهای مرحله نهایی پروژه داشته باشد.
*نسخه فولاد میانه برای یکی از مهمترین چالشهای توسعه؛ آب*
اما روایت توسعه فولاد میانه تنها به ماشینآلات و تجهیزات تولید محدود نمیشود. تأمین آب پایدار، امروز یکی از مهمترین متغیرهای توسعه صنعت فولاد در کشور است؛ بهویژه در مناطقی که منابع آب زیرزمینی و سطحی با محدودیت مواجهاند.
در همین راستا، مجتمع فولاد میانه با تعریف سرمایهگذاری 2500 میلیارد تومانی برای تکمیل شبکه جمعآوری و ارتقای تصفیهخانه پساب شهر میانه، گام مهمی در جهت تأمین پایدار
آب صنعتی برداشته است.
در توافق انجامشده میان مجتمع فولاد میانه، شرکت ملی فولاد ایران و آبفای استان آذربایجان شرقی، قرار است مجتمع فولاد میانه بهعنوان سرمایهگذار اصلی، پروژههای مرتبط با اورهال و ارتقای تجهیزات تصفیهخانه موجود، اجرای مدول توسعه و احداث تصفیهخانه نهایی و همچنین تکمیل شبکه جمعآوری پساب شهر را دنبال کند.
*تغییر پارادایم از برداشت آب به بازچرخانی*
اهمیت اقتصادی این پروژه زمانی بیشتر مشخص میشود که مسئله آب را نه صرفاً بهعنوان یک نیاز جاری تولید، بلکه بهعنوان یکی از پیششرطهای توسعه ظرفیت فولاد در نظر بگیریم.
در این مدل، پساب شهری از یک چالش زیستمحیطی به یک منبع قابل استفاده برای صنعت تبدیل میشود. نتیجه مورد انتظار نیز کاهش اتکا به منابع متعارف آب شامل چاه و سد و کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی و سطحی منطقه است.
به این ترتیب، سرمایهگذاری فولاد میانه در بخش پساب را میتوان بخشی از استراتژی تأمین زیرساخت برای تولید پایدار دانست؛ زیرا توسعه ظرفیت فولاد بدون حل مسئله آب، در مناطق کمآب با ریسکهای جدی مواجه خواهد بود.
*سه ضلع توسعه فولاد میانه*
آنچه اکنون در فولاد میانه در حال شکلگیری است، در واقع ترکیبی از سه مسیر بههمپیوسته است: تکمیل تجهیزات، بومیسازی توان فنی و تأمین زیرساخت پایدار.
راهاندازی جرثقیلهای دهانه CCM نشان میدهد بخشی از گلوگاههای فنی پروژه در حال پشت سر گذاشته شدن است. استمرار فعالیت متخصصان ایرانی نیز وابستگی پروژه به حضور نیروهای خارجی را در یک بخش حساس کاهش داده است. در سوی دیگر، سرمایهگذاری 2500 میلیارد تومانی برای بازچرخانی پساب، نگاه پروژه را از تأمین کوتاهمدت آب به سمت تأمین پایدار منابع مورد نیاز توسعه سوق میدهد.
بنابراین، فولاد میانه اکنون در مرحلهای قرار دارد که موفقیت آن صرفاً با میزان پیشرفت فیزیکی پروژه سنجیده نمیشود؛ بلکه توان عبور از گلوگاههای فنی، مدیریت محدودیتهای مالی و ایجاد زیرساختهای پایدار برای تولید نیز بخشی از شاخصهای اصلی موفقیت آن به شمار میرود.
اگر این روند در مراحل باقیمانده نیز استمرار پیدا کند، تکمیل پروژه فولاد میانه میتواند علاوه بر افزایش ظرفیت تولید فولاد کشور، نمونهای از پیوند میان توان مهندسی داخلی، مدیریت پروژه و سرمایهگذاری صنعتی در زیرساختهای پایدار باشد.
