جنگ و سوخت
مهراد عباد تحلیلگر اقتصادی
بسیاری از واحدهای تولیدی حتی اگر آسیب ندیده بودند هم به دلیل نبود امکان ذخیرهسازی، میزان تولید خود را کاهش دادند. هرچند تلاشهایی برای انتقال محدود از طریق خطوط لوله انجام شد، اما حجم آن ناچیز بود و نتوانست کمبود انرژی را جبران کند. کاهش عرضه جهانی باعث شد تا حدودی تمام کشورها با افزایش قیمت حاملهای انرژی روبهرو شوند.
در همه قارهها شاهد رشد قیمت انرژی بودیم و حتی آمریکا نیز از این موج تورمی در امان نماند. بحث برداشت از ذخایر استراتژیک و تلاشهای دیپلماتیک برای کنترل بازار نیز نتیجه ملموسی نداشته است. قیمت گاز، محصولات پتروشیمی، کودها و هزینه حملونقل همگی رشد قابل توجهی داشتهاند و این موضوع بهطور زنجیرهای بر قیمت اغلب کالاهایی که از منطقه عبور میکنند اثر گذاشته است. اثر پروانهای این بحران بسیار گستردهتر از پیشبینی کارشناسان بود و نشان داد وابستگی جهان به انرژی غرب آسیا تا چه حد بالاست.
برخی کشورها برای مدیریت شرایط دست به اقداماتی زدهاند، تحریمهای روسیه برداشته شد و این کشور دوباره توانست نفت بفروشد. ایران نیز در این مدت همچنان به صادرات نفت ادامه داد و حتی تخفیفها را کم کرده و با قیمتهای بالاتر عرضه کرده است. در نتیجه، به دلیل کمبود جهانی، ایران از معدود کشورهایی بود که توانست صادرات خود را افزایش دهد.
در یکی دو روز گذشته و همزمان با مطرح شدن امکان مذاکره، قیمتها اندکی کاهش یافت؛ اما این کاهش پایدار نبود. اما دو سناریوی اصلی برای آینده بازار انرژی جهان قابل پیشبینی است. یکی ازسرگیری درگیریها که در این حالت قیمت انواع انرژی و کالاهای وابسته به آن در منطقه و جهان افزایش خواهد یافت و رسیدن قیمت نفت به 200 دلار نیز بعید نیست. سناریوی دوم تداوم مذاکرات است که در این سناریو احتمال کاهش جزئی و ایجاد ثبات نسبی در بازار وجود دارد، اما کاهش شدید قیمتها انتظار نمیرود و در صورت دستیابی به توافق، بازار در یک دوره چندماهه ممکن است به سطوح قیمتی پیش از جنگ بازگردند