دست مردم از لبنیات دورتر شد

جهان اقتصاد: سخنگوی انجمن صنایع لبنی با بیان اینکه وضعیت بازار و تولید محصولات لبنی مناسب است، گفت طی چند ماه گذشته صنعت با چالش کاهش مصرف لبنیات در خانوار روبرو بوده و از طرفی بی‌ثباتی قیمت‌ها از جمله نرخ ارز نگرانی‌هایی ایجاد کرده است اما در عین حال صنعت تمام تلاش خود را معطوف به ثبات قیمت لبنیات کرده است.  
وی افزود براساس برآیند اطلاعات به‌دست‌آمده از صنعت لبنیات بعد از حذف ارز ترجیحی میزان مصرف نسبت به سال قبل حداکثر ۱۵ درصد کاهش داشته است.  
این صحبت‌ها در حالی مطرح می‌شود که طبق قوانین ساده و شناخته‌شده بازار وقتی تقاضا برای یک محصول وجود ندارد عملاً صحبت از افزایش قیمت هیچ توجیهی ندارد و این مسئول صنفی نباید این‌گونه ثبات نسبی قیمت را برای خود افتخاری بداند زیرا از اساس تقاضا برای خرید لبنیات به علت تحریم و مشکلات اقتصادی کم شده است. 
 کاهش قدرت خرید خانوارها که ریشه در تورم مزمن، کاهش درآمد واقعی و فشارهای ناشی از تحریم‌های اقتصادی دارد، مهم‌ترین عامل افت مصرف لبنیات است. 
 وقتی خانواده‌ها ناچار می‌شوند اولویت‌های غذایی خود را به سمت اقلام ارزان‌تر و ضروری‌تر جابه‌جا کنند، طبیعی است که مصرف شیر، ماست، پنیر و سایر محصولات لبنی کاهش یابد.  
در چنین شرایطی حفظ سطح قیمت‌ها نه نتیجه مدیریت هوشمندانه یا تلاش ویژه صنعت، بلکه پیامد مستقیم افت تقاضا است.  
در بازار رقابتی، تولیدکنندگان زمانی می‌توانند قیمت را بالا ببرند که تقاضا کشش کافی داشته باشد؛ وقتی این کشش وجود ندارد، افزایش قیمت منجر به کاهش بیشتر فروش و زیان انباشته می‌شود. 
 بنابراین ادعای ثبات قیمت به‌عنوان دستاورد، نادیده گرفتن واقعیت‌های اقتصاد خرد است.  
صنعت لبنیات طی سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است؛ از نوسان نرخ ارز و افزایش هزینه نهاده‌ها گرفته تا مشکلات تأمین مواد اولیه و فشارهای نظارتی.  
حذف ارز ترجیحی نیز شوک دیگری بود که هزینه تولید را به‌طور محسوس بالا برد. با این حال، کاهش ۱۵ درصدی مصرف که سخنگو به آن اشاره کرده، نشان می‌دهد بازار ظرفیت جذب قیمت‌های بالاتر را نداشته است.  
اگر تقاضا پایدار می‌ماند، احتمالاً شاهد افزایش تدریجی قیمت‌ها می‌بودیم اما واقعیت این است که مصرف‌کننده ایرانی امروز بیش از گذشته به قیمت حساس شده و هرگونه افزایش ناگهانی می‌تواند به جایگزینی محصولات یا کاهش حجم خرید منجر شود.  
این وضعیت نه افتخار صنعت، بلکه نشانه آسیب‌پذیری ساختار اقتصادی خانوارهاست. از سوی دیگر، تأکید بر تلاش صنعت برای ثبات قیمت بدون اشاره به نقش محدودیت‌های طرف تقاضا، تصویری ناقص از واقعیت ارائه می‌دهد. 
 ثبات نسبی قیمت در شرایط کاهش تقاضا، بیشتر به معنای ناتوانی در اعمال افزایش قیمت است تا موفقیت در کنترل هزینه‌ها یا مدیریت زنجیره تأمین. تولیدکنندگان لبنی نیز خود با مشکلات نقدینگی، هزینه بالای انرژی و حمل‌ونقل و رقابت با واردات مواجه‌اند.  
اگر مصرف به سطح قبلی بازنگردد، حتی ثبات قیمت فعلی نیز نمی‌تواند سودآوری بلندمدت را تضمین کند. کاهش مصرف لبنیات پیامدهای تغذیه‌ای جدی نیز دارد؛ لبنیات منبع اصلی کلسیم، پروتئین باکیفیت و ویتامین‌های گروه B است و افت مصرف آن به‌ویژه در میان کودکان و سالمندان می‌تواند به مشکلات سلامتی منجر شود.  
بنابراین مسئله تنها اقتصادی نیست و ابعاد اجتماعی و بهداشتی نیز دارد. سیاست‌گذاران و فعالان صنفی باید به‌جای بزرگ‌نمایی ثبات قیمت، بر احیای قدرت خرید خانوار و تسهیل دسترسی به محصولات لبنی تمرکز کنند.  
این امر می‌تواند از طریق حمایت‌های هدفمند، بهبود زنجیره توزیع و کاهش هزینه‌های واسطه‌گری محقق شود.  
صحبت از مناسب بودن وضعیت بازار در حالی که مصرف ۱۵ درصد کاهش یافته، با واقعیت‌های میدانی همخوانی کامل ندارد.  
بازار زمانی مناسب است که هم تولید پایدار باشد و هم تقاضا در سطح قابل قبول حفظ شود. وقتی یکی از این دو رکن تضعیف شود، نمی‌توان از وضعیت مطلوب سخن گفت.  
سخنگوی انجمن صنایع لبنی بهتر است به‌جای ارائه تصویری مثبت از ثبات قیمت، به ریشه‌های کاهش تقاضا بپردازد و راهکارهایی عملی برای بازگرداندن مصرف به سطوح قبلی پیشنهاد کند. 
 تنها در این صورت می‌توان امیدوار بود که صنعت لبنیات از چالش فعلی عبور کند و نقش خود را در تأمین امنیت غذایی کشور به‌درستی ایفا نماید.  
تحلیل دقیق‌تر داده‌های مصرف، قیمت و هزینه تولید می‌تواند تصویر شفاف‌تری از وضعیت واقعی ارائه دهد و از ایجاد انتظارات نادرست جلوگیری کند.