تضاد بزرگ در بازار اجاره مسکن

جهان اقتصاد: بازار اجاره مسکن تهران در حالی وارد شهریورماه شده که بر اساس آخرین آمار رسمی، تورم سالانه اجاره مسکن در مردادماه ۱۴۰۵ به ۳۲.۳ درصد رسیده است.

 تورم نقطه‌به‌نقطه این بخش نیز ۳۱.۸ درصد اعلام شده و شاخص اجاره مسکن در یک ماه ۲.۵ درصد افزایش داشته است.

این ارقام نشان‌دهنده تداوم فشار تورمی بر مستأجران است و در شرایطی که درآمد بسیاری از خانوارها رشد متناسبی نداشته، هزینه تأمین مسکن استیجاری بخش قابل توجهی از سبد هزینه‌ها را به خود اختصاص می‌دهد.

افزایش ماهانه ۲.۵ درصدی شاخص نیز حاکی از آن است که روند صعودی قیمت‌ها حتی در کوتاه‌مدت نیز متوقف نشده و بازار همچنان در مسیر گرانی حرکت می‌کند.

این وضعیت در حالی رقم می‌خورد که بسیاری از مستأجران هر ساله با چالش تمدید قرارداد و مذاکره بر سر افزایش اجاره روبه‌رو هستند و برخی ناچار به جابه‌جایی به مناطق ارزان‌تر یا کاهش متراژ واحد مسکونی خود می‌شوند.

در همین شرایط بررسی تعدادی از فایل‌های اجاره منتشرشده در بازار تهران، تصویری متفاوت از سطح قیمت‌ها در محله‌های مختلف پایتخت ارائه می‌دهد؛ بازاری که در آن میزان ودیعه و اجاره بسته به منطقه، متراژ، سن بنا و امکانات ملک فاصله قابل توجهی با یکدیگر دارد.

این تفاوت‌ها به حدی است که در برخی نقاط جنوبی و مرکزی شهر هنوز می‌توان با ارقام نسبتاً پایین‌تر واحدی پیدا کرد، در حالی که در مناطق شمالی و غربی پایتخت ارقام به چند میلیارد تومان می‌رسد و عملاً بخش بزرگی از متقاضیان را از دایره دسترسی خارج می‌کند.

عوامل متعددی از جمله دسترسی به حمل‌ونقل عمومی، نزدیکی به مراکز تجاری و اداری، کیفیت ساخت و امکانات داخلی ساختمان در تعیین این قیمت‌ها نقش دارند و همین موضوع باعث شده بازار اجاره تهران به شدت ناهمگون و چندلایه باشد.

در میان فایل‌های بررسی‌شده یک واحد ۴۹ متری یک‌خوابه در میدان بهارستان با بیش از ۲۰ سال عمر بنا با ۴۰۰ میلیون تومان ودیعه و ۱۰ میلیون تومان اجاره ماهانه عرضه شده است.

این ملک که در یکی از محله‌های مرکزی و قدیمی شهر قرار دارد، نمونه‌ای از واحدهای کوچک و نسبتاً قدیمی است که همچنان برای خانواده‌های کم‌جمعیت یا افراد مجرد قابل دسترس به نظر می‌رسد، هرچند با توجه به سن بنا احتمالاً نیازمند تعمیرات و نگهداری بیشتری خواهد بود.

 در خواجه نظام‌الملک نیز یک واحد ۵۳ متری یک‌خوابه با حدود ۱۰ سال عمر بنا ۸۷۰ میلیون تومان ودیعه و بدون اجاره ماهانه قیمت‌گذاری شده است. این مدل که در آن مستأجر تمام مبلغ را به صورت ودیعه پرداخت می‌کند و اجاره ماهانه صفر است، برای کسانی که نقدینگی بیشتری دارند اما نمی‌خواهند هر ماه مبلغی پرداخت کنند جذابیت دارد، هرچند مبلغ ودیعه در مقایسه با متراژ واحد رقم قابل توجهی محسوب می‌شود.

در سبلان یک واحد ۱۰۰ متری دوخوابه و چهار سال ساخت با ۱.۵ میلیارد تومان ودیعه و ۴۱ میلیون تومان اجاره ماهانه فایل شده است.

این ملک که نسبتاً نوساز است و متراژ مناسبی برای یک خانواده دارد، نشان می‌دهد که حتی در محله‌هایی که لزوماً جزو مناطق لوکس محسوب نمی‌شوند نیز ارقام ودیعه و اجاره به سطوح بالایی رسیده است.

در نصرت شرقی نیز یک واحد ۷۸ متری دوخوابه با یک میلیارد تومان ودیعه و ۵۵ میلیون تومان اجاره ماهانه عرضه شده است. این نمونه نشان‌دهنده آن است که در برخی نقاط مرکزی شهر، ترکیب ودیعه بالا و اجاره ماهانه قابل توجه به الگوی رایج تبدیل شده و مستأجران باید همزمان توان پرداخت هر دو را داشته باشند.

در مقابل اما در مناطق گران‌تر پایتخت سطح ودیعه به چند میلیارد تومان می‌رسد. یک واحد ۱۶۰ متری سه‌خوابه و نوساز در سهروردی جنوبی با ۸.۵ میلیارد تومان ودیعه کامل و یک واحد ۱۴۰ متری در جردن با ۷ میلیارد تومان ودیعه کامل در بازار عرضه شده‌اند.

 این ارقام برای بسیاری از خانوارهای متوسط و حتی متوسط رو به بالا خارج از توان است و عملاً بازار اجاره در این مناطق را به گروهی محدود از متقاضیان اختصاص می‌دهد.

فاصله چشمگیر میان قیمت‌های مناطق مختلف تهران نشان می‌دهد که بازار اجاره مسکن نیز دشوار شده است و دسترسی به مسکن مناسب برای بخش وسیعی از شهروندان با چالش‌های جدی روبه‌روست.

ادامه این روند می‌تواند آثار اجتماعی و اقتصادی گسترده‌تری بر جای بگذارد و ضرورت توجه به سیاست‌های حمایتی و ساماندهی بازار اجاره را بیش از پیش نمایان می‌کند.