جهان اقتصاد گزارش می دهد؛
رونمایی از الماس ترانزیت ایران
رضا پورحسین ـ روزنامه نگار
جهان اقتصاد: رسانه ها از آغاز رسمی ساخت پروژه راهآهن هرات – مزارشریف توسط ایران خبر می دهند.
ساخت فاز نخست اجرایی پروژه راهآهن هرات – مزارشریف از روزنک تا کوشک ولایت هرات به طول حدود ۱۰۰ کیلومتر آغاز شد.
این پروژه نه تنها نمادی از همکاریهای عمیق و راهبردی میان ایران و افغانستان است، بلکه افقهای جدیدی را برای کل منطقه آسیای مرکزی و غربی میگشاید.
این مسیر ریلی به عنوان یکی از حیاتیترین کریدورهای ترانزیتی، نقش محوری در تحولات اقتصادی آینده ایفا خواهد کرد.
پروژه راهآهن هرات – مزارشریف، که با سرمایهگذاری و اجرای متخصصان ایرانی پیش میرود، از روزنک در نزدیکی مرز ایران آغاز شده و به سمت کوشک در ولایت هرات امتداد مییابد. طول این فاز نخست حدود ۱۰۰ کیلومتر برآورد شده است و شامل احداث خطوط استاندارد ریلی، ایستگاههای بارگیری و تخلیه، سیستمهای سیگنالینگ پیشرفته و تأسیسات ایمنی مدرن خواهد بود. این بخش اولیه به عنوان پایه و اساس اتصال شبکه ریلی افغانستان به کریدورهای بزرگتر عمل میکند و زمینه را برای گسترش آن به سمت مزارشریف و سپس نقاط شمالی و شرقی فراهم میسازد.
این مسیر یکی از راهبردیترین پروژهها نهتنها برای دو کشور ایران و افغانستان، بلکه برای کل منطقه است. با تکمیل این کریدور ریلی، شبکه راهآهن ایران به طور مستقیم از طریق خاک افغانستان به یکی از بزرگترین قدرتهای اقتصادی و صنعتی جهان، یعنی چین متصل خواهد شد.
این اتصال، که بخشی از ابتکارات بزرگ کمربند و جاده چین را تکمیل میکند، فرصتهای بینظیری برای تجارت، حملونقل و تبادلات اقتصادی ایجاد خواهد کرد. کالاهای ایرانی میتوانند با سرعت و هزینه کمتر به بازارهای عظیم چین و کشورهای آسیای شرقی صادر شوند و در مقابل، واردات مواد اولیه، فناوری و کالاهای مورد نیاز از این مسیر تسهیل خواهد شد.
توسعه این کریدور گامی مهم در تقویت دیپلماسی اقتصادی ایران به شمار میرود. در شرایطی که تحریمها و محدودیتهای بینالمللی چالشهایی برای تجارت خارجی ایجاد کردهاند، چنین پروژههایی میتوانند تنوعبخشی به مسیرهای ترانزیتی را تسریع کنند و وابستگی به مسیرهای سنتی را کاهش دهند. افزایش سهم حملونقل ریلی ایران در تجارت جهانی، نه تنها درآمدهای ارزی را تقویت میکند، بلکه به ایجاد اشتغال پایدار در مناطق مرزی و داخلی کمک شایانی خواهد نمود.
کارشناسان اقتصادی برآورد میکنند که با بهرهبرداری کامل از این خط، حجم ترانزیت کالا از طریق ایران میتواند چندین برابر شود و صدها هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد گردد.از سوی دیگر، برای افغانستان این پروژه تحولی عظیم در زیرساختهای حملونقلی است. این کشور که فاقد دسترسی مستقیم به آبهای آزاد است، با تکمیل راهآهن هرات – مزارشریف به بنادر جنوبی ایران متصل شده و میتواند به راحتی به بازارهای جهانی دسترسی یابد.
ولایت هرات به عنوان یکی از مراکز مهم تجاری افغانستان، از این مسیر سود فراوانی خواهد برد. کشاورزان، بازرگانان و صنعتگران محلی قادر خواهند بود محصولات خود را با هزینه کمتر و در زمان کوتاهتر به مقاصد صادراتی برسانند. این امر به کاهش فقر، افزایش درآمد ملی و ثبات اقتصادی در مناطق غربی افغانستان و شرقی ایران کمک خواهد کرد.
همکاری ایران و افغانستان در این پروژه، ریشه در مسائل اقتصادی دارد. هر دو کشور سالهاست که در زمینههای مختلف از جمله انرژی، آب و تجارت همکاری نزدیک داشتهاند. اجرای این راهآهن نشاندهنده عزم جدی دو طرف برای عبور از چالشها و تمرکز بر توسعه مشترک است. مقامات ایرانی تأکید کردهاند که انتقال دانش فنی، آموزش نیروی کار محلی و استفاده از ظرفیتهای پیمانکاران افغانستانی در دستور کار قرار دارد تا پروژه جنبه مشارکتی واقعی پیدا کند.
از منظر منطقهای، این کریدور میتواند به عنوان پلی میان جنوب آسیا، آسیای مرکزی و خاورمیانه عمل کند. کشورهای همسایه مانند ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان نیز میتوانند از آن بهرهمند شوند. تصور کنید که کالاهای چینی از طریق این خط به بنادر چابهار و بندرعباس برسند و از آنجا به بازارهای آفریقا و اروپا صادر گردند.
چنین شبکهای، توازن ژئوپلیتیکی را تغییر داده و قدرت چانهزنی اقتصادی کشورهای درگیر را افزایش میدهد.
در ادامه فازهای بعدی پروژه، اتصال به مزارشریف و سپس شبکه ریلی کشورهای شمالی پیگیری خواهد شد. مطالعات فنی نشان میدهد که توپوگرافی منطقه برای احداث خط ریلی مناسب بوده و با فناوریهای نوین، چالشهای احتمالی برطرف خواهد شد.
تأمین مالی این پروژه از طریق کنسرسیوم مشترک و جذب سرمایهگذاران بینالمللی در حال پیگیری است.این آغاز رسمی، نویدبخش آیندهای روشن برای منطقه است. جایی که راهآهن نه تنها وسیله حملونقل، بلکه نماد توسعه، پیشرفت و رفاه مشترک خواهد بود. با پیشبرد این طرح، ایران و افغانستان بار دیگر ثابت میکنند که با اراده مشترک میتوان موانع را پشت سر گذاشت و به سمت افقهای توسعه پایدار حرکت کرد. انتظار میرود با تکمیل فاز نخست در زمانبندی پیشبینیشده، شاهد رونق اقتصادی هر دو کشور و تقویت پیوندهای منطقهای باشیم.
