کاهش سن مصرف دخانیات به ۱۲ تا ۱۳ سال/ عامل اصلی افزایش مصرف چیست؟
سن مصرف دخانیات به ۱۲ الی ۱۳ سال رسیده و زنگ خطر تازهای را برای سلامت جسم و روان نوجوانان، همچنین آینده کشور به صدا درآورده است. سالهاست فعالان حوزه سلامت نسبت به پیامدهای مصرف دخانیات در سنین پایین هشدار میدهند. به گفته دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، سن شروع مصرف به حدود ۱۲ تا ۱۳ سال رسیده است.
از سوی دیگر، مسئله اساسی تنها کاهش سن مصرف دخانیات نیست، طبق آمارهای رسمی، مصرف دخانیات توسط دختران بین ۹۰ تا ۱۳۵ درصد افزایش یافته است. این رقم افزایش بسیار نگرانکننده است و با توجه به کاهش سن مصرف، به نظر میرسد که باید اقدامی در خصوص کاهش مصرف دخانیات انجام شود.
یکی از دلایل مصرف دخانیات توسط نوجوانان را میتوان تغییر ظاهر آن دانست. این روزها انواع مواد دخانی الکترونیک در طعمها و مدلهای مختلف در بازار وجود دارد و این موضوع باعث شده است که بسیاری از نوجوانان جذب این نوع مواد دخانی شوند؛ اما مسئله اینجاست که در تبلیغ اولیه این محصولات اعلام میشود که هیچ گونه وابستگی و اعتیادی ایجاد نمیکنند؛ اما بررسیها نشان میدهد که این مواد دخانی نیز وابستگی و آسیبهای بسیاری در پی دارد.
از سوی دیگر این محصولات جدید، برخلاف گذشته بوی زننده ندارند، همین موضوع زمینهای را فراهم ساخته است تا نوجوانان به راحتی در منزل یا سایر مکانهای عمومی از مواد دخانی استفاده کنند. البته تنها نوجوانان و دختران در صدر لیست مصرف دخانیات قرار ندارند و این روزها شاهد افزایش ۴۰ درصدی مصرف دخانیات در میان مردان نیز هستیم.
ریشه مصرف دخانیات در برخی از موارد از درون خانواده آغاز میشود، در تعدادی از خانوادهها مصرف قلیان، سیگار و انواع فرآوردههای دخانی الکترونیک موضوعی عادی تلقی میشود و این محصولات به راحتی در اختیار نوجوانان و جوانان قرار میگیرد. این عادیسازی در محیط خانه میتواند زمینهساز آغاز مصرف در سنین پایین باشد.
از سوی دیگر، دسترسی آسان به این محصولات نیز به گسترش مصرف دامن زده است؛ بهگونهای انواع دخانیات حتی سیگارهای الکترونیک به راحتی حتی در برخی از سوپرمارکتها فروخته میشود و هیچ محدودیت خریدی برای نوجوانان وجود نداد.
با وجود اینکه این روزها قیمت این محصولات افزایش قابلتوجهی داشته، شواهد نشان میدهد مصرف آنها نهتنها کاهش نیافته، بلکه افزایش داشته است. شرایط سخت اقتصادی، تورم، بیکاری و حتی بیاطمینانی نسبت به آینده و افزایش فشارهای روحی و روانی ناشی از بحرانها، به افزایش مصرف دخانیات در جامعه دامن زده است.
درحال حاضر انتظار میرود که خانوادهها و جامعه نظارت بیشتری روی نوجوانان داشته باشند و از سوی دیگر دسترسی به نوع فروش مواد دخانی نیز تغییر کند.