پایداری کسبوکارهای خانوادگی با ایجاد «بازار خصوصی» و تابلوی ویژه در بورس
مدیرعامل بورس تهران با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد نسبت به کسبوکارهای خانوادگی، پیشنهاد کرد اتاقهای تهران و ایران در تعامل با بازار سرمایه، یک بازار خصوصی ایجاد کنند.
جهان اقتصاد؛ محمود گودرزی، در نشست تخصصی «کسبوکارهای خانوادگی؛ چالشها و الزامات نهادسازی» که در اتاق تهران برگزار شد، گفت: این پژوهش بهعنوان مطالعهای زیربنایی برای بحث درباره دغدغههای کسبوکارهای خانوادگی ارزشمند است، اما انتظار داشتم مدلی کاربردی روی میز گذاشته شود تا مشخص شود این بنگاهها دقیقاً چه گامهایی را باید بهصورت عملیاتی بردارند.
به گفته او، مشکلات خانوادهها در کسبوکارهای خانوادگی برای همه شناختهشده است و دنیا برای آنها راهحل پیدا کرده است.
گودرزی افزود: در وضعیت فعلی اقتصاد ایران، کسبوکارهای خانوادگی عملاً رها شدهاند؛ به این معنا که به آنها گفته میشود خودتان برای بهبود حکمرانی شرکتی، ورود به بورس یا اصلاح ساختار سرمایه مشاوره بگیرید و مسیر را پیدا کنید.
او گفت: تنها برخی سازمانهای مردمنهاد تلاش میکنند این بنگاهها را با ادبیات و سواد مالی آشنا کنند و مسیرهای بهبود حاکمیت شرکتی را به آنها نشان دهند.
گام اول: نهادسازی و پلسازی میان اتاق و بازار سرمایه
مدیرعامل بورس تهران «نهادسازی» را راهکار بسیار جذاب پیش روی اتاق دانست و پیشنهاد کرد: اتاق تهران و اتاق ایران در تعامل با بازار سرمایه، یک مرکز یا نهاد مالی ایجاد کنند که پل ارتباطی میان اتاقها و بازار سرمایه باشد.
او گفت: بورس تهران هماکنون «مرکز مالی ایران» را در اختیار دارد و اتاق میتواند با سازمان بورس و بورس تهران وارد گفتوگو شود.
به گفته گودرزی، این نهادهای تخصصی با ادبیات توسعه سواد مالی، اصلاح ساختار سرمایه، بهبود حکمرانی شرکتی، مالکیت و موضوعات حقوقی کاملاً آشنا هستند و استانداردهایشان از استانداردهای جهانی کمتر نیست.
او افزود: ایران بهترین کارشناسان را دارد و برخی از آنان دارای مدرک CFA هستند و در همین نهادهای مالی فعالیت میکنند.
گام دوم: راهاندازی بازار خصوصی و تابلوی کسبوکارهای خانوادگی
گودرزی گام دوم را ایجاد «بازار خصوصی» عنوان کرد و گفت: بورسهای لندن، ژاپن، استانبول و ... چنین بازاری را با تابلوهای مختلف راهاندازی کردهاند؛ از جمله تابلوی کسبوکارهای خانوادگی یا اقتصادهای فناوریمحور.
او با انتقاد از نگاه رایج به کسبوکارهای خانوادگی گفت: امروز طوری درباره آنها صحبت میشود که گویا کسبوکارهایی کاملاً سنتی و در حال انقراضاند، در حالی که این تلقی نادرست است.
او افزود: سهم این بنگاهها در اقتصاد ایران حدود ۱۵ درصد برآورد شده است، در حالی که در جهان ۶۰ تا ۷۰ درصد تولید ناخالص داخلی را تأمین میکنند. به گفته او، این تفاوت نشان میدهد که باید یک «تغییر پارادایم» رخ دهد؛ در ابزار، بازار و نهاد.
گودرزی گفت: با مطالبهگری، نهادسازی و ابزارسازی برای این شرکتها میتوان یک «تغییر پارادایم» در کل اقتصاد ایران رقم زد.
او تاکید کرد: لزومی ندارد سهام این شرکتها در اختیار مردم عادی و بهصورت عمومی قرار گیرد؛ بلکه میتوان بازاری ایجاد کرد که در آن شرکتهای سهامی خاص فقط معاملات عمده و بلوکی انجام دهند، نه معاملات خرد. در این بازار، نهادهای مالی میتوانند آموزش مالی بدهند و اصلاح ساختار سرمایه، ساختار مالکیتی و حاکمیت شرکتی را پیش ببرند.
تجربه هند و مراکز مالی منطقهای
گودرزی با اشاره به تجربه هند گفت: اگر بازار خصوصی ۱۰ سال پیش در ایران ایجاد شده بود، وضعیت متفاوت بود. تعداد شرکتهای بورسی ایران حدود ۶۶۰ است، اما در هند به ۵ تا ۶ هزار شرکت رسیده است، چون به بنگاههای کوچک و متوسط و کسبوکارهای خانوادگی اجازه داده شد در قالب سهامی خاص وارد شوند، دوره گذار و آموزش ببینند و برای ورود بعدی به بازارهای فهرستشده آماده شوند.
او افزود: برای بازگرداندن جان تازه به اقتصاد و کسبوکارهای خانوادگی، باید مفهوم کسبوکار خانوادگی را «بسط» داد؛ چرا که بسیاری از این بنگاهها همزمان فناوریمحور هم هستند و نباید با نگاهی سنتی فقط به دنبال حفظ آنها و انتقالشان به نسل بعد بود.
گودرزی پیشنهاد داد؛ اتاق بازرگانی با همکاری مرکز مالی ایران، مراکز مالی منطقهای در سراسر کشور داشته باشد تا فعالان اقتصادی مجبور نباشند برای دریافت خدمات حکمرانی شرکتی به تهران بیایند.
او گفت: ایده بورس تهران هم ایجاد مراکز مالی منطقهای بهجای تالارهای منطقهای است، چون در فضای آنلاین امروز تالار منطقهای معنایی ندارد؛ این مراکز باید با رهبری بورس تهران و اتاق بازرگانی کشور ایجاد شود.
