پایان عصر فیلترینگ

سیدرضا قنبری-فعال سیاسی از یادداشت روزنامه های صبح تهران درنقد مبارزه انتظامی با ماهواره در سالهای پایانی دهه هفتاد تا سخنان اخیر ریس جمهور درباره بی حاصلی فیلترینگ و پارازیت، جامعه ایران راه درازی را پیموده است.مسیری که در آن بلوک های قدرت در مورد دسترسی شهروندان به گردش آزاد اطلاعات و استفاده از رسانه غیررسمی تصمیم های فراوان و متفاوت گرفته اند.از قطع پیامک تلفن همراه پس انتخابات هشتاد وهشت تا استفاده بیش از سی میلیون ایرانی از تلگرام در سال نود وشش که این ابزار ساده را به مهمترین ابزار خبررسانی در کشور مبدل کرده است. این یادداشت به بهانه بازگشت تلگرام و اینستاگرام به فضای رسانه ای کشور به دلایل ناکارآمدیی فیلترینگ در جامعه ایرانی می پردازد. -محدودیت فنی:بنا بر اخبار رسمی چهل وهشت ساعت پس از فیلترینگ تلگرام و اینستاگرام میزان دانلود برخی از فیلترشکن ها در کشور هزار برابر شده و حتی بخش های سنتی و نوجوانان به استفاده از این ابزار روی آوردند.چه آنکه فیلترینگ که در روزهای ابتدایی، استفاده از تلگرام را به یک چهارم کاهش داده بود تنها پس از یک هفته ناکارآمد شده و ارتباط تلگرامی مردم به روال قبل بازگشت.اتفاقی که بدلیل کیفیت پایین نرم افزارهای داخلی، دسترسی بالای ایرانیان به اینترنت همراه و سهولت دسترسی به فیلترشکن، محدودیت فنی در این فضا را بی معنا ساخته است.در واقع سرعت به روز رسانی تکنولوژی ارتباطی در سطح جهان چنان بالاست که هر گونه مسدود سازی در این فضا جز آسیب به اعتماد عمومی دستاورد دیگری نخواهد داشت.همانگونه که فلیترینگ تویتتر و فیسبوک نه تنها راه به جای نبرده که اتفاقا بسیاری از مسولان کشور با استفاده از فیلتر شکن برای جهان توییت می کنند!! -افکار عمومی:بخشی از جریان های سیاسی کشور، فضای مجازی را چون کنسرت و سینما محلی برای سرگرمی و اوقات فراغت ایرانیان به حساب آورده و از هر تریبونی برای مقابله با آن استفاده می کنند.جریان های که در دو دهه اخیر با انحصار خبری در صداوسیما و ایجاد محدودیت در مطبوعات،نگاه خویش را بعنوان صدای مردم به سپهر سیاست غالب کرده اند.روندی که پس از ظهور پیام رسان های همراه و همگانی شدن اینترنت رو به افول نهاده است.در واقع افکار عمومی جامعه ایرانی با ورود به عصر ارتباطات در حال تبدیل به قطبی مستقل و تاثیر گذار در فضای سیاسی است-برای مثال به تصویب برجام نگاه کنید-و ازفضای مجازی برای انعکاس نظرات خویش در محافل تصمیم ساز کشور سود می برد.بنابراین بنظر می آید مخالفان تلگرام پیش از مخالفت با این ابزار تحمل شنیدن صداهای متفاوت در کشور را ندارند.مخالفتی که اگر چه ممکن در کوتاه ممکن با فشارهای پیدا و پنهان نرم افزاری را از رده خارج کند اما همانگونه که افکارعمومی پس ازفیلترینگ وایبر، تلگرام را وسیله برای اعمال قدرت خویش به کار گرفت در صورت مواجه با درب بسته تلگرام از پنجره دیگر وارد خواهد شد. -اقتصاد مجازی:براساس برآوردهای رسانه ای بیش از دو هزار کسب و کار اینترنتی و فروشگاههای مجازی بر روی پیام رسان ها همراه اداره می شوند و صدها هزار نفر از جوانان کشور از این فضا امرار معاش می کنند.فضای که دولت تدبیر و امید درشش سال اخیر با همین هدف تلاش زیادی در گسترش آن داشته و خوشبختانه تا حدی نیز در آن توفیق یافته است.روندی که با کوتاه کردن دلالی و سوداگری در کالاهای مصرفی، توانسته بسیاری از مشتری های دور از مرکز را به بازاری با اجناس متنوع و ارزان نزدیک کند.بنابراین فیلترینگ این فضا علاوه بر ایجاد تلاطم در فضاهای سیاسی-اجتماعی به اقتصاد بخشی از تولید کنندگان و مصرف کنندگان طبقه متوسط ایرانی ضربه وارد کرده و با صدمه به سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی، رابطه دولت-ملت را مخدوش می سازد.در واقع کمترین انتظار جوانانی که بدلیل ناکارامدی مدیریتی،فساد سیستماتیک،توسعه نامتوازان وکاهش بهره وری عمومی در تله بیکاری گیر افتاده اند تسهیل دسترسی به فضای مجازی در جهت بهبود وضعیت اشتغال کشور است. در چند سال اخیر بارها حسن روحانی و همکارانش در مقابل هجمه های فیلترینگ تلگرام ایستادگی کرده اند.مقاومتی که پس از اعتراض های خیابانی دی ماه و دستور شورای امنیت ملی برای چند روز شکسته شد.اما بازگشت این پیام رسان ها به درون رسانه های قانونی کشور را باید یک امتیاز مثبت در کارنامه سیاسی حسن روحانی ثبت کرد.امتیازی که البته بیش ازهمه به کار جامعه جوان و مرتبط ایرانی خواهد آمد.