نعل وارونه برای هوای پاک
سیاست‌های تجاری در خصوص واردات خودرو و قیمت بنزین
امید شریفی-کارشناس اقتصادی-هوای کلان شهر‌ها به وضعیت هشدار رسیده است. مصرف‌کننده‌ها از کیفیت خودروهای داخلی راضی نیستند. تعرفه واردات خودرو ۵۵ درصد است که نسبت به میانگین جهانی برای ورود به سازمان تجارت جهانی بسیار بالاست. برای حمایت از صنایع داخلی باید تا زمانی که قدرت رقابتی پیدا کنند از آن‌ها حمایت شود. برای جلوگیری از خروج ارز باید واردات کالای لوکس و از آن جمله واردات خودرو بالای ۲۵۰۰ سی سی ممنوع شود. جملات فوق تیترهای خبری چند ماه گذشته است. به نظر می‌رسد بهبود وضعیت هوا از همه موارد اشاره شده اولویت بیشتری داشته باشد چرا که با جان و سلامت مردم مستقیما در ارتباط است. در این شرایط انتظار میرود سیاستگذار ضوابط سخت‌گیرانه‌ای برای کیفیت تولیدات داخلی وضع کند. ناوگان حمل و نقل عمومی را تجهیز نماید و به سمت تولید و واردات خودروهای با کیفیت بالا و بنزین استاندارد حرکت کند. با ایجاد فضای رقابتی و استفاده از تکنولوژی نوین به سمت تولید خودروهای برقی و انرژی پاک حرکت کند. تعرفه‌های واردات خودروهایی با این تکنولوژی‌های دوستدار محیط زیست را کاهش دهد و قیمت سوخت‌های آسیب‌رسان به محیط زیست و تکنولوژی‌های فرسوده را افزایش دهد و از آن‌ها عوارض آلودگی محیط زیست اخذ کند. اما ظاهرا تصمیمات جدید برخلاف این مسیر است. قیمت سوخت تثبیت می‌شود و تعرفه خودرو وارداتی و هیبریدی افزایش می‌یابد. در حالی که سایت ثبت سفارش خودرو برای چند ماه بسته است، بازگشایی آن زمانی انجام می‌شود که تعرفه‌ها تا ۹۵ درصد افزایش یافته است. اگر دلیل این تصمیم، جلوگیری از خروج ارز باشد باید گفت تولیدکنندگان داخلی نیز بسیاری از قطعات را از خارج کشور وارد کرده و ارز خروجی به سمت خروج ارز در قالب قطعات خودرو تغییر مسیر خواهد. به علاوه بعید است تمامی اقشاری که خودروهای لوکس وارداتی را استفاده می‌کنند با افزایش تعرفه به مصرف خودروهای داخلی متمایل شوند چرا که الگوی مصرف فقط از سیگنال قیمتی متاثر نمی‌باشد و عوامل دیگری نیز در تقاضای خرید کالا موثر است. اگر هدف سیاستگذار حمایت از تولید داخلی باشد، تجربه دهه‌های گذشته نشان داده است که این حمایت بدون در نظر گرفتن کیفیت و قیمت مناسب به معنای عدم حمایت از مصرف‌کننده و تضعیف دامنه انتخاب وی خواهد بود. سوال این است که تصمیمات دیگری از جمله کاهش میانگین تعرفه‌ای و کاهش طبقات تعرفه‌ای و ظرفیت‌سازی برای صادرات و رقابت در فضای رقابتی بین‌الملل با این سیاست‌ها سازگار نیست. از طرف دیگر اگر هدف افزایش مالیات بر واردات و تامین هزینه‌های دولت است باید به این نکته توجه داشت که وابستگی درآمدی دولت به این منبع مالیاتی برای سنوات آتی صحیح به نظر نمی‌رسد. چرا که تجربه نشان داده است وابستگی دولت به منابع درآمدی همراه با چسیندگی است که اصلاح تصمیمات غلط در آینده را دشوارتر می‌سازد. به نظر می‌رسد در صورت ثبات قیمت بنزین و عدم بهبود کیفیت خودروهای تولیدات داخلی و عدم توسعه حمل و نقل عمومی و عدم توجه به تکنولوژی‌های دوستدار محیط زیست در خودروهای نسل جدید، و افزایش تعرفه واردات خودروهایی که آلودگی کمتری برای محیط زیست دارند تنفس هوای پاک و سالم حداقل در کوتاه مدت در کلان‌شهرها آرزویی دست‌نیافتنی خواهد بود. از طرف دیگر رسیدن به قیمت و کیفیت رقابتی با ساختار بازار انحصاری سازگاری ندارد و نهادهای کنترلی کیفیت و قیمت نیز بر فرض کارکرد مناسب توانایی محدودی دارند.
