بهبود کیفیت ساختمانهای تهران در طول ۱۹ سال گذشته
عضو شورای تدوین مقررات ملی ساختمان اذعان کرد:
عضو شورای تدوین مقررات ملی ساختمان معتقد است آنقدرها هم که میگویند ساختمانهای تهران سست و بیتاب نیستند که سریعاً در زلزلهها فروبریزند و وضع آنها نسبت به مطالعاتی که حدود ۱۹ سال پیش انجامشده، حداقل ۵۰ درصد بهتر شده است. بااینوجود او نسبت به مقاوم نبودن ساختمانهایی که مهندسی ساز نیستند، هشدار میدهد. به گزارش پایگاه خبری اتاق ایران، مردم به خانههایی که در آن زندگی میکنند، اعتماد چندانی ندارند؛ این استدلالی است که میتوان از عکسالعمل تهرانیها به زمینلرزه ۵٫۲ریشتری ملارد داشت که تهران را نیز کمی لرزاند و بخش زیادی از ساکنان پایتخت را به پارکها و بوستانها کشاند؛ اما محسن بهرام غفاری، عضو شورای تدوین مقررات ملی ساختمان دراینباره میگوید: آنقدرها هم وضع خراب نیست و تابآوری ساختمانها نسبت به ارزیابی ۱۹سال پیش آژانس همکاریهای بینالمللی ژاپن (جایکا)، حداقل ۵۰درصد بیشتر شده است. زلزله در ایران آوار و خرابی و تلفات انسانی را به ذهن متبادر میکند درحالیکه سالهاست رعایت مباحث ۲۲گانه مقررات ملی ساختمان که بر اساس شاخصهای نوین مهندسی تدوینشده در کشور الزامی است و بر پایبندی سازندگان به این مقررات نظارت میشود. از سوی دیگر آییننامه طرح ساختمان مقاوم در برابر زلزله یا بهاصطلاح استاندارد ۲۸۰۰نیز کاملاً به بحث ایمنسازی بنا در برابر زمینلرزه اختصاص دارد که تابآوری سازه را در برابر زلزلههای هولناک تضمین میکند و باید در ساختوسازهای مهندسی رعایت شود.
**مقرراتی مثل ژاپن و آمریکا داریم
بهرام غفاری تصریح میکند: مقررات ساختمان ملی ایران جزو اسناد کاملاً علمی بوده و با مقررات، ضوابط و کدهای مورد عمل در پیشرفتهترین کشورهای لرزهخیز ازجمله ژاپن و آمریکا برابری میکند و با رعایت آنها حتماً ساختمانهای مقاوم در برابر زلزلههای شدید خواهیم داشت. وی اذعان میکند: اگر مباحث ۲۲گانه مقررات ملی ساختمان و استاندارد ۲۸۰۰در ساختوسازها رعایت شود، ساختمانی خواهید داشت که طبق قرار این مباحث، در برابر زلزله با شدت ۷درجه «مرکالی اصلاحی» هیچ آسیبی نمیبیند و در زلزلههای بالای ۹درجه مرکالی اصلاحی نیز سازه آن فقط اجازه آسیب دارد و بازهم آوار نمیشود. او در تشریح گفتههای خود درباره شدت لرزههایی که یک ساختمان مهندسی ساز میتواند تحمل کند، میافزاید: بزرگی زلزله در مقیاس ریشتر، واحدی است که میزان انرژی آزادشده در لحظه گسست زمین در کانون زلزله را نشان میدهد اما درجه مرکالی اصلاحی، میزان تأثیری است که از طرف این زلزله به سازههای دست بشر وارد میشود که هر چه به کانون زلزله نزدیک باشد، شدیدتر و هر چه از آن فاصله بگیرد کمتر خواهد بود.
**مأموریت مقررات ۲۲ گانه
مباحث ۲۲گانه مقررات ملی ساختمان، برای هر آنچه در یک ساختوساز رخ میدهد یا در فرایند بهرهبرداری از آن وجود دارد را زیر نظر گرفته و برای آن استاندارد و مقرراتی تدوین کرده است؛ از جنس مصالح گرفته تا شیوه درست در ساختوساز، پیریزی، ستونبندی، نماسازی و ایمنسازی آن در مقابل آتشسوزی، زلزله و دیگر بلایای طبیعی. این مباحث برای اجرای تأسیسات برقی، گازی، گرمایشی، لولهکشی، عایقبندی، کاهش مصرف انرژی، نگهداری از بنا و حتی برای نصب علائم و تابلوها نیز وسواس به خرج میدهد؛ اما بازهم در نظر عامه مردم به مقاومت ساختمانها اعتمادی نیست و معتقدند اگر زلزله بیاید داخل ساختمان امنیت ندارد. عضو شورای تدوین مقررات ملی ساختمان درباره اینکه چه میزان از ساختمانهای تهران در برابر زلزله مقاوم بوده و در زمینلرزه احتمالی پایتخت قادر به حفظ ساکنان خود هستند، میگوید: پاسخ این سؤال بسیار تخصصی است و تقریباً همه کسانی که در رسانهها پیرامون این موضوع صحبت کردهاند نیز بهنوعی راه خطا رفتهاند چراکه در زمینه مهندسی زلزله کار نکردهاند و فقط «ژئولیست» بودهاند یا «لرزه زمینساخت» و «زلزلهشناسی» خواندهاند.
**خطر بیخ گوش ساختمانهای قدیمی
بهرام غفاری میگوید: آن دسته از ساختمانهای بدون سازه مهندسی، که در آنها دیوارها باربر هستند، در برابر کوچکترین زلزلهها تاب مقاومت ندارند و تخریب میشوند اما ساختمانهای جدید، حتی اگر مانند ساختمانهای مسکن مهر کرمانشاه، نصفه و نیمه به مقررات ملی ساختمان پایبند بوده باشند، وضعیت بهمراتب بهتری دارند. او معتقد است فاصله اغلب ساختمانهای موجود در کشور با آنچه مدنظر مقررات ملی بوده زیاد است چراکه نظام کنترل ساختمان در ایران بسیار ناکارآمد است و از دیگر سو، اولاً ساختمانسازی در ایران برای کسب سود رواج دارد و ثانیاً مرغوبیت ساختمان در نظر مردم نه از جنبههای سازهای و مهندسی بلکه از جنبههای لوکس معماری ظاهر ارزیابی میشود؛ بنابراین سازندگانی که برای پول ساختمان میسازند، بهجای اهمیت دادن به استراکچر و سازه اصلی بنا طبق مقررات، به آرایش و زیباسازی داخلی ظاهر و داخل آن میپردازند. **شناسنامه فنی ساختمان، باطن سازهها را افشا میکند شناسنامه فنی ساختمان گرچه از الزامات مقررات ملی ساختمان است اما در کشور اجرایی نشده و عملاً جلوی افشای باطن سازهها برای مردم را گرفته است. به اعتقاد بهرام غفاری، شناسنامه فنی ساختمان یک سند است که نمیتواند جلوی زلزله را بگیرد اما میتواند برای افراد روشن کند که در چه ساختمانی سکونت دارند. از سوی دیگر، افزایش هزینههای ساختوساز بهواسطه رعایت مباحث ۲۲گانه مقررات ملی ساختمان، چالش دیگری است که عضو شورای تدوین مقررات ملی ساختمان نیز اثرگذاری آن بر عدم رعایت این مقررات را نادیده نمیگیرد.