چالش های بخش «آب» و ۳۳ برنامه «اردکانیان»
«رضا اردکانیان» وزیر پیشنهادی نیرو، برای رفع چالش‌های مبتلابه بخش آب، ۳۳ راهبرد و برنامه از جمله توسعه شبکه تولید، اصلاح ساختار مدیریت آب کشور و همچنین بازنگری در سدهای در حال طراحی و ساخت را در دستور کار قرار خواهد داد. به گزارش ایرنا، به زعم وزیر پیشنهادی نیرو، بخش آب با چالش های فقدان طرح آمایش سرزمین و سیاست‌گذاری کلان برای توسعه «آب محور» کشور، عدم استقرار مدیریت همبسته آب و سایر منابع زیست محیطی، مشکلات زیست‌محیطی پیکره‌های آبی و آلودگی منابع آب و همچنین وضعیت نابسامان منابع آب زیرزمینی و اضافه برداشت از این منابع روبرو است. بر اساس برنامه ای که اردکانیان به نمایندگان مجلس تقدیم کرده است، فقدان سامانه های منسجم تولید، جمع آوری و پردازش اطلاعات و آمار منابع و مصارف آب، عدم وجود ساختار و سازوکارهای مناسب و ضروری برای مدیریت توامان عرضه و تقاضا و فقدان ارتباطات اجتماعی لازم، عدم توسعه ارتباطات موثر بین المللی جهت ارتقاء و انتقال دانش و فناوری و نیز جذب سرمایه گذاری خارجی و عدم تعادل در منابع و مصارف بنگاههای بخش آب و کمبود منابع مالی برای تأمین آب شرب شهرها و روستاهای کشور از دیگر چالش های بخش آب به شمار می آید. وزیر پیشنهادی نیرو معتقد است که فقدان مشارکت ذینفعان در داخل و خارج سازمان دولت در تصمیم سازی و اجرای برنامه ها، تعدد پروژه‌های نیمه تمام و طولانی شدن دوره ساخت و معطل ماندن سرمایه گذاری‌های انجام شده و همچنین تغییرات آب و هوایی، خشکسالیها و کاهش سرانه منابع تجدیدپذیر نیز از جمله چالش های بخش آب است. اردکانیان برای این چالش ها، ۱۳ راهبرد را در نظر دارد که از آن جمله می توان به «ارتقا سطح تعامل و مفاهمه در سازمان دولت، به‌ویژه شورایعالی آب، ایفای مسئولیت های مشترک تامین امنیت آبی، غذایی و انرژی در محدوده ظرفیت اکولوژیک کشور»، «ظرفیت سازی ساختاری و نیروی انسانی برای اصلاح الگوی مصرف، مدیریت تقاضا و همکاری های منطقه‌ای»، «استقرار حکمرانی خوب براساس اصول و فرآیند مدیریت بهم‌پیوسته منابع آب مبتنی بر مدیریت تقاضا در سطوح ملی، حوضه‌های آبریز و محلی و نیز ایجاد و توسعه نهادها و تشکل‌های مردمی» و «استقرار نظام بهره‌برداری بهینه با تأکید بر پایداری منابع طبیعی و محیط زیست و تعادل‌بخشی در عرضه و تقاضای آب و پایش دقیق و به‌هنگام کمی و کیفی منابع و مصارف آب» اشاره کرد. «صیانت از ذخایر آب کشور با تمرکز بر احیاء و تعادل‌بخشی و جبران تراز منفی آب زیرزمینی»، «بازنگری و اولویت بندی طرح ها و پروژه های تامین آب در حوضه های آبریز داخلی کشور با رویکرد حفظ محیط زیست و اعمال تخصیص بهنگام آب»، « توسعه سامانه های جمع آوری و تصفیه فاضلاب کلیه بخش ها و بازچرخانی و استفاده مجدد از این منابع »،« کاهش تلفات آب در شبکه های توزیع»،« اولویت بخشی به تامین حقابه های زیست محیطی تالاب ها، دریاچه ها و رودخانه های کشور و ساماندهی حریم آنها با تمرکز بر کاهش اثرات مخرب سیل در کشور» از دیگر راهبردهای مطرح شده در برنامه پیشنهادی رضا اردکانیان به نمایندگان مجلس شورای اسلامی است. «عملیاتی کردن کامل اسناد بالا دستی از جمله «راهبردهای بلند مدت توسعه منابع آب کشور»،«توسعه همکاری های بین المللی با هدف انتقال دانش و فناوری های بهنگام و نیز جلب سرمایه گذاری خارجی در اجرای طرح ها»،« توسعه مشارکت و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در طرح‌های آب و پساب» و « توسعه همکاریهای منطقه ای برای مدیریت بهینه منابع آب در حوضه های آبریز مشترک» از دیگر راهبردهای وزیر پیشنهادی نیرو است. اردکانیان پس از اعلام وصول نامه معرفی خود توسط رییس مجلس شورای اسلامی، ۲۰ برنامه مشخص را برای رفع چالش های پیش روی آب به نمایندگان مجلس تقدیم کرد؛ در بخشی از برنامه ها در این سند، بر «توسعه شبکه تولید، جمع آوری و پردازش آمار و اطلاعات پایه بعنوان پیش نیاز برنامه ریزی های ضروری»، «بازنگری و اصلاح ساختار مدیریت آب کشور متناسب با اصول و ضرورت های مدیریت توأمان عرضه و تقاضا، جامع نگری در کل چرخه آب، اصول توسعه پایدار و آمایش سرزمین با تاکید بر حوضه های آبریز بمنزله واحد اصلی مدیریت بهم پیوسته منابع آب»، «تدوین و ارائه گزارش ملی آب مبتنی بر داده های قابل اعتماد، آسیب شناسی وضعیت فعلی، چشم انداز آینده و راهکارهای تعدیل مشکلات و حرکت های اصلاحی» تاکید شده است. اردکانیان همچنین «نهایی کردن تدوین و تصویب سند جامع آب کشور با مشارکت همه ذینفعان»، «تداوم طرح احیاء و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی و کاهش برداشت از این منابع به میزان ۸ میلیارد متر مکعب»، «اصلاح ساختار اقتصاد آب کشور و افزایش سهم بخش غیر دولتی در اجرای طرح های تامین و انتقال آب و توسعه تاسیسات فاضلاب» و «استقرار نظام حسابداری ملی آب» را از دیگر برنامه های خود ذکر کرده است. «بازنگری در سدهای درحال طراحی و ساخت برمبنای داده های معتبر هیدرولوژیک، تغییرات اقلیمی، توجیه اقتصادی و ارزیابی آثار زیست محیطی و افزایش ظرفیت آب قابل تنظیم جدید (شامل مرزی و غیر مرزی) به میزان ۲۹۰۰ میلیون مترمکعب»، «اولویت بندی، ساخت و تکمیل طرح های شبکه‌های آبیاری و زهکشی به‌ویژه در اراضی پایاب سدهای دردست بهره‌برداری به میزان ۲۵۰ هزار هکتار» و «ساماندهی و حفاظت از بستر و حریم رودخانه‌ها، تالابها و سواحل شامل ۲۴ هزار کیلومتر مطالعات تعیین حد بستر و حریم رودخانه ها، ۳ هزار و ۶۰۰ کیلومتر مطالعات تعیین حد بستر و حریم سواحل دریا، دریاچه ها و تالابها و اجرای ۵۰۰ کیلومتر عملیات ساماندهی رودخانه ها» از دیگر برنامه های اردکانیان برای رفع چالش های بخش آب است. وی معتقد است مقدمات لازم برای احراز میزبانی «اجلاس جهانی آب در سال ۱۴۰۳» باید تدارک دیده شود که این امر مستلزم ارتقای همه جانبه سطح و کیفیت حکمرانی آب در کشور است و منجر به دسترسی به چشم انداز توسعه بلند مدت و پایدار آب محور می شود.
