خودکفایی روستاها رو به زوال است
از تاثیرگذاری مستقیم براقتصاد ملی تا تبدیل شدن به اعانه بگیر
گروه تولید-وزیر راه و شهرسازی درچهارمین همایش ملی روز روستا و عشایر در سالن اجلاس سران ضمن تشریح برنامه‌های وزارت راه‌و‌شهرسازی به منظور ارتقای کیفیت زندگی‌روستایی و نظام برنامه‌ریزی مسکن، گفت: دولت با کمک شما روستاییان عزیز می‌تواند حوزه اشتغال روستایی را با تاکید بر مباحث حملونقل یکپارچه، ایجاد پایانه‌های ویژه حمل کالاهای کشاورزی و همچنین سیستم حملونقل متناسب با کالای فسادپذیر، ارتقا بدهد. عباس آخوندی با تاکید براین مطلب که تدوام گفتگو در ارتباط با مباحث روستاییان ضروری است افزود: باید در طی گفتگوها به فهم جدیدتری از ماموریتی که دولت از تک تک وزارتخانه‌ها در رابطه با روستا دارد دست پیدا کنیم و قطعا مردم و روستاییان عزیز نقش موثری در توسعه ایران خواهند داشت. وی ادامه داد: اتفاقی که با فناوری‌های نوین در کشور حادث شده است این است که مقیاس اقتصادی فعالیت‌ها بزرگ شده‌اند و برای آنکه بتوانیم تولید کشاورزی، صنعتی، حمل ونقل و گردشگری را متناسب با بزرگ شدن مقیاس اقتصادی ارتقا دهیم نیازمندیم تا میزان تولید را توسعه دهیم و این مسئله‌ای است که با ساختار روستاها که عمدتا سکونتگاه‌های کوچک مقیاس‌اند در تضاد است و به نحوی باید بین اندازه روستا از یک طرف و رشد فناوری از طرف دیگر مدیریت‌های لازم توسط دولتمردان انجام گیرد. آخوندی تاثیرپذیری روستاها از کلانشهرها را از دیگر مباحث و موضوعات مهمی که باید مدنظر دولتمردان و همچنین مردم قرار گیرد، عنوان کرد و افزود: تاثیرپذیری روستاها از کلانشهرها و شهرهای بزرگ موضوعی است که نمی‌توان آن را بدون برنامه رها کرد و حتما باید برای آن چاره‌ای اندیشیده شود. در حال حاضر روستاهای پیرامون شهرهای بزرگ و کلانشهرها به شدت تحت تاثیر اقتصاد شهرهای بزرگی همچون شهرهای همجوار خود قرار دارند که ادامه تولید کشاورزی را در روستاها زیرسوال برده است و این موضوعی است که نباید از آن غفلت کرد.
**جلوگیری از وابستگی روستاها به اقتصاد ملی
وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: بحث سهم روستاها و مراکز روستایی در تولید ملی نیز از دیگر موضوعاتی است که باید موردتوجه قرار گیرد. یک ویژگی ممتاز روستاها در گذشته این بوده که عمدتا روستاها به عنوان پایگاه خودکفا مطرح می‌شدند. بدین معنا که عمدتا قدرت تولید مایحتاج زندگی خود را داشتند و افزون بر آن می‌توانستند به زندگی یک ملت کمک کنند. آخوندی افزود: در حال حاضر به تدریج با توجه به بحث اقتصاد روستایی شاهد این هستیم که روستاها دارند متکی به شهرها می‌شوند و بحث خودکفایی و خوداتکایی روستایی بتدریج دارد مورد تردید قرار می‌گیرد. نه تنها مورد تردید قرار می‌گیرد که روستاها دارند به تدریج به مکان‌هایی که بیشتر به دنبال دریافت کمک و اعانه از اقتصاد ملی هستند تبدیل می‌شوند. در حالیکه یک زمانی وجه عمده اقتصاد کشور متکی بر تولید کشاورزی و تولید دامی و محصولاتی بود که در روستا تولید می‌شدند. عضو کابینه دولت دوازدهم گفت: مطالب فوق نشان می‌دهد که ما در دولت، شما در روستاها و همچنین نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی باید فکری کنیم، برای اینکه بتوانیم از بحث مقیاس عبور کنیم نهایتا مجبوریم که منظومه‌های روستایی را مدنظر قرار دهیم؛ منظومه‌هایی که می‌تواند اقتصادشان مکمل یکدیگر باشد و از تاکید بر تک روستا تا حدی خودداری کنیم. نهایتا خدمات وقتی اقتصادی است که باید بتوانیم بحث منظومه‌های روستایی را هم در حوزه خدمات بهداشتی و هم در حوزه خدمات حمل و نقلی داشته باشیم. وی تصریح کرد: نکته بسیار مهمی است که خوشبختانه دوستان ما در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به آن توجه کرده‌اند و موضوع را پیگیری می‌کنند. در بحث منظومه‌های روستایی باید بار دیگر شبکه حمل و نقل روستایی را مدنظر قرار دهیم.
**ضرورت تغییر در مدل‌های حمل و نقل کالاهای کشاورزی
وزیر راه و شهرسازی گفت: می‌بینم که عمده درخواست و فشار بر احداث راه روستایی است. حال آنکه مدل حمل و نقل کالا می‌تواند به اندازه بار در افزایش درآمد روستاییان بسیار موثر باشد. اینکه حمل و نقلی داشته باشیم که بتواند کالای فسادپذیر را به مقصد برساند بدون آنکه کالا فاسد شود ما در حال حاضر این امکان را در مورد گوشت و کالاهای پروتئینی داریم اما در بسیاری از محصولات کشاورزی نداریم. وی یادآور شد: خودم در یکی از پایانه های مرزی حاضر شدم و شاهد بودم که انتقال بارها و کالاهای فسادپذیر بسیار دشوار بود. آیا ما برای حمل و نقل کالاهای فسادپذیر وسایل و امکانات حمل و نقلی ویژه‌ای داریم؟ آخوندی گفت: فکر می‌کنم موضوع جابه‌جایی کالاهای کشاورزی و اساسا سیستم حمل و نقل مناسب کالای کشاورزی باید بتدریج در دستورکار روستاییان، دولت و مجلس قرار بگیرد. البته این کاری است که قاعدتا زمان‌بر است و سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای را می‌طلبد. شکل‌گیری این زنجیره است که می‌تواند ارزش کالاها و محصولات کشاورزی را افزایش دهد. آخوندی یادآور شد: البته در این مدت که مسئولیت وزارت راه و شهرسازی را برعهده داشتم تلاش کردم در سازمان راهداری، اداره کل حمل و نقل روستایی را ایجاد کنم که راجع به حمل و نقل روستایی و کالاهای کشاورزی فکر کنیم. زیرا از نظر من بسیار مهم است که راجع به حمل و نقل کالای کشاورزی با یکدیگر گفتگو داشته باشیم. وزیر راه و شهرسازی گفت: نکته‌ای که فکر می‌کنم برای همه مهم است و برای افزایش نرخ بهره‌وری تولیدات کشاورزی بسیار مهم است پایانه‌های مخصوص کالاهای کشاورزی است. در حال‌حاضر، پایانه‌های حمل بار مختلفی در کشور وجود دارد که در این پایانه های‌بار، کالاهای صنعتی و غیرصنعتی تخلیه و بارگیری مجدد می‌شود. تصور من این است که کالای کشاورزی به دلیل ماهیت فسادپذیرش که در مدت زمان کوتاهی فاسد می‌شود نیاز دارد تا پایانه‌های مخصوص داشته باشد به ویژه در مناطقی که تولیدات خاص این محصولات مثلا در مناطق گرمسیری وجود دارد. آخوندی افزود: تاکنون در ایران مطرح نبوده که پایانه ویژه کالای کشاورزی داشته باشیم. ما در این پایانه قاعدتا باید بتوانیم کار تفکیک کالا، خشک کردن و توزیع و نگهداری و مسائل مختلف را انجام دهیم. این پایانه‌ها باید بتوانند خدمات مناسبی را ارایه کنند. این از جمله حلقه‌های مفقوده در زنجیره اصلی تولید کالای کشاورزی است. وی ادامه داد: ما اخیرا در چندین روستا به دنبال آن بودیم تا بتوانیم به صورت نمونه پایانه‌های مخصوص را ایجاد کنیم. اما فکر می‌کنم اگر این موضوع تبدیل به یک سیاست ملی و مجلس شورای اسلامی از این سیاست حمایت کند و دولت و مردم تعقیب کنند می‌توانیم حجم اقتصاد قابل توجهی را در حمل و نقل کالای کشاورزی داشته باشیم که هم اشتغالزا است و هم می‌تواند ارزش افزوده محصولات کشاورزی را افزایش دهد و هم می‌تواند از میزان فساد محصولات کشاورزی به شدت جلوگیری کند. عضو کابینه دولت تدبیر و امید ادامه داد: داشتن ۱۰۷ هزار کیلومتر راه روستایی در کشور بدین مفهوم است که سالانه باید هزینه زیادی را صرف نگهداری ۱۰ تا ۱۱ هزار کیلومتر از راه‌های روستایی کنیم. بحث نگهداری راه‌های موجود نیز از جمله حلقه‌های مفقوده است که اساسا در نظام سازماندهی حمل و نقل در ایران است.
توجه به فرصت‌های گردشگری روستایی
وی گفت: نکته دیگری که در همین زمینه باید موردتوجه قرار گیرد این است که آیا اقتصاد کشاورزی فقط کالای کشاورزی و کالای دامی است یا اینکه ما می‌توانیم از فرصت‌های گردشگری طبیعی در روستاها صحبت کنیم. آخوندی ادامه داد: قاعدتا هرچقدر ما به سمت استفاده از گردشگری طبیعی برویم به میزان اشتغالزایی و ارتقای اقتصاد روستایی کمک کرده‌ایم. در این راستا یک بحث برمی‌گردد به اینکه ما نظام حمل و نقل ایمن روستایی داشته باشیم. باز هم برمی‌گردیم به افزایش ایمنی و ارتقای کیفیت نگهداری و حمل و نقل راه‌های روستایی که همه اینها مستلزم بودجه است و مستلزم داشتن یک نوع نگاه مجدد به تامین مالی است.
